Bakı Şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi Qərardad — İş №2(006)-2688/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Bakı şəhəri İş № 2(006)-2688/2023 04.09.2023 BAKI ŞƏHƏRİ NƏSİMİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Abbasov Nail İbad oğlunun sədrliyi, Tağıyev Emil Ağaveys oğlunun katibliyi, İddiaçı MTK-nın nümayəndəsi və vəkili X1, Cavabdeh, onun nümayəndəsi və vəkili Vəkil1 iştirakları ilə İddiaçı MTK-nın Cavabdeh qarşı cavabdeh tərəfindən qeyri-yaşayış sahəsinin iddiaçının sahibliyinə və istifadəsinə verilməsi, Cavabdehlər İddiaçı MTK-ya və Bakı şəhəri 46 saylı notariat ofisinə qarşı müqavilənin etibarsız hesab edilməsi tələbinə dair bir icraatda birləşdirilmiş mülki işlərə məhkəmənin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı MTK Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh ünvan 1 ünvanda yerləşən ümumi sahəsi 27.8 kv.m olan qeyri-yaşayış sahəsini və həmin tikilinin altında yerləşən 60 kv.m torpaq sahəsininin boşaltması və İddiaçı MTKnın sahibliyinə və istifadəsinə verilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Cavabdehlər İddiaçı MTK-ya və Bakı şəhəri 46 saylı notariat ofisinə qarşı müqavilənin etibarsız hesab edilməsi tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.2022-ci il tarixli 3M-1151 reyestr nömrəli ilkin alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli qərardadına əsasən Cavabdehlər İddiaçı MTK-ya və Bakı şəhəri 46 saylı notariat ofisinə qarşı müqavilənin etibarsız hesab edilməsi tələbinə dair mülki işin, İddiaçı MTK-nın Cavabdeh qarşı cavabdeh tərəfindən qeyri-yaşayış sahəsinin iddiaçının sahibliyinə və istifadəsinə verilməsi tələbinə dair mülki işlə birləşdirilməklə birgə baxılması qərara alınmışdır. Cavabdeh ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, İddiaçı MTK-nın Cavabdeh qarşı cavabdeh tərəfindən qeyri-yaşayış sahəsinin iddiaçının sahibliyinə və istifadəsinə verilməsi, Cavabdehlər İddiaçı MTK-ya və Bakı şəhəri 46 saylı notariat ofisinə qarşı müqavilənin etibarsız hesab edilməsi tələbinə dair bir icraatda birləşdirilmiş mülki işin aidiyyəti üzrə Bakı Kommersiya Məhkəməsinə göndərilməsini xahiş etmişdir. Ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı MTK kommersiya fəaliyyəti ilə məşğul olur, o, özüdə mübahisəli ərazidə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olur. Məhkəmə iclasında Cavabdeh, onun nümayəndəsi və vəkili Vəkil1 ərizənin təmin olunmasını xahiş etdilər. Məhkəmə iclasında İddiaçı MTK-nın nümayəndəsi və vəkili X2 ərizənin təmin edilibedilməməsi məsələsini məhkəmənin mülahizəsinə buraxdığını bildirdi. Məhkəmə işdə iştirak edən şəxsi dinləyib və iş materiallarını nəzərdən keçirdikdən sonra hesab edir ki, mülki iş məhkəmə aidiyyəti üzrə baxılması üçün Bakı Kommersiya Məhkəməsinə göndərilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MPM-in 26.1-ci maddəsinə əsasən sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar olan mübahisələrə (kommersiya mübahisələrinə) dair işlərə mülki məhkəmə icraatı qaydasında kommersiya məhkəmələri baxır. İş materiallarından müəyyən olunur ki, mübahisə sahibkarlıq fəaliyyətindən irəli gəlməklə, ümumi məhkəmədə baxılmalı deyildir. İş materiallarında olmaqla mübahisələndirilən xx.xx.2022-ci il tarixli ilkin alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, müqavilənin predmeti ünvan 1 ünvanda yerləşən qeyri-yaşayış sahəsi-ticarət obyektidir. Məhkəmə qeyd edir ki, İddiaçı MTK kommersiya hüquqi şəxsdir, Cavabdeh adına VÖEN aktiv olmaqla hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğuldur. Azərbaycan Respublikası MPM-in 26.1-ci maddəsinə əsasən sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar olan mübahisələrə (kommersiya mübahisələrinə) dair işlərə mülki məhkəmə icraatı qaydasında kommersiya məhkəmələri baxır. Həmin Məcəllənin 26.2-ci maddəsinə əsasən kommersiya məhkəmələri bu Məcəllənin 40-5-ci fəslində nəzərdə tutulmuş işlərə, habelə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə əlaqədar olduqda bu Məcəllənin 35-ci və 40-2-ci fəsillərində nəzərdə tutulmuş işlərə və qanunla onların səlahiyyətlərinə aid edilən digər işlərə də baxırlar. Həmin Məcəllənin 32.1-ci maddəsinə əsasən işdə iştirak edən şəxs, mübahisənin bu və ya başqa məhkəməyə aidiyyətinin dəyişdirilməsi barədə ərizə verə bilər. Həmin Məcəllənin 32.4-cü maddəsinə əsasən aidiyyət haqqında məsələ qalxdıqda, hakim işin aidiyyəti üzrə göndərilməsi və ya aidiyyət haqqında ərizənin rədd edilməsi barədə əsaslandırılmış qərardad çıxarır. “İşlərin ümumi və yaxud kommersiya məhkəmələrinə aidiyyətinin müəyyən edilməsi, məhkəmə aidiyyəti ilə bağlı mübahisələrə və məhkəmələr arasında yaranan fikir ayrılıqlarına baxılmasının xüsusiyyətlərinə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 18 sentyabr 2020-ci il tarixli qərarında da qeyd edilmişdir ki, nəzərə alınmalıdır ki, məhkəmə aidiyyətinin müəyyən edilməsi zamanı işin kommersiya məhkəməsində baxılması üçün hüquq münasibətlərinin xarakterinə qiymət verilərkən əsas tələb (və yaxud birlikdə baxılması mümkün olan əsas tələblərdən ən azı biri) üzrə mübahisənin tərəflərdən yalnız birinin deyil, ən azı iki qarşı tərəfin ayrı-ayrılıqda və ya birgə həyata keçirilən sahibkarlıq fəaliyyətindən, yaxud da tərəflərin (sahibkarlıq subyekti olub-olmamasından asılı olmayaraq) bağlı olduqları bir sahibkarlıq subyektinin özünün fəaliyyətinin həyata keçirilməsindən irəli gəlməli olması nəzərə alınmalıdır. Əsas tələb (yaxud birlikdə baxılması mümkün olan əsas tələblərdən ən azı biri) üzrə mübahisənin ən azı iki qarşı tərəfin birgə həyata keçirilən sahibkarlıq fəaliyyətindən irəli gəldiyi mübahisələrə müqavilə münasibətlərindən yaranan tələblər aiddir. İş üzrə ən azı iki qarşı tərəfin sahibkarlıq fəaliyyətinin birgə və yaxud ayrı-ayrılıqda həyata keçirdiyi zaman yarana bilən mübahisələrə əşya-hüquqi münasibətlərdən irəli gələn istifadə, sahiblik və mülkiyyət hüquqlarının müdafiəsi, habelə deliktdən irəli gələn tələblər aiddir. Tərəflərin bağlı olduqları bir sahibkarlıq subyektinin özünün fəaliyyətinin həyata keçirilməsindən meydana gələn mübahisələrə isə kommersiya hüquqi şəxsi ilə bağlı korporativ mübahisələr aiddir. Fərdi sahibkar statusuna malik olmayan fiziki şəxslərin iştirakı ilə olan işlərin kommersiya məhkəməsində baxılması imkanını qanunvericilik iki halla məhdudlaşdırmışdır. Birinci hala, mübahisənin xarakterinin sahibkarlıq subyektinin özünün fəaliyyətinin həyata keçirilməsindən irəli gəldiyi (bu Qərarın 13-cü bəndi) kommersiya hüquqi şəxslərinin korporativ mübahisələrini, ikinci hala isə MPM-in 30-cu maddəsinin tələbləri baxımından onların iştirakı ilə olan mülki mübahisənin digər kommersiya mübahisəsi ilə birgə baxıldığı halı aid etmək olar. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, hazırki iş üzrə tərəflər arasında olan mübahisə tərəflərin sahibkarlıq fəaliyyətindən irəli gələn mübahisə olduğundan mülki iş məhkəmə aidiyyəti üzrə baxılması üçün Bakı Kommersiya Məhkəməsinə göndərilməlidir. Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-in 35, 44, 45, 263-264 və 268-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qərara aldı: İddiaçı MTK-nın Cavabdeh qarşı cavabdeh tərəfindən qeyri-yaşayış sahəsinin iddiaçının sahibliyinə və istifadəsinə verilməsi, Cavabdehlər İddiaçı MTK-ya və Bakı şəhəri 46 saylı notariat ofisinə qarşı müqavilənin etibarsız hesab edilməsi tələbinə dair bir icraatda birləşdirilmiş mülki işlər aidiyyəti üzrə baxılması üçün Bakı Kommersiya Məhkəməsinə göndərilsin. Qərardaddan tərəfə rəsmi qaydada verildikdən sonra 10 (on) gün müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsilə Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Sədrlik edən Nail Abbasov