Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bərdə rayonu İş № 2(021)-4855/2025 03.02.2026 BƏRDƏ RAYON MƏHKƏMƏSİ Məhkəmənin hakimi Ziya Yaşar oğlu Abdullayevin sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Məmmədova Aypara Adil qızının katibliyi, Ərizəçi etibarnamə üzrə nümayəndəsi X3 iştirakı ilə, Ərizəçi “ölüm faktının müəyyən edilməsi” tələbinə dair mülki işə xx.xx.2026-cı il tarixdə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə Müəyyənetdi: Tələb Ərizəçi ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, X4 ölüm faktının müəyyən olunmasına dair qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Tələbin əsası Ərizəçi ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, X2 1985-ci il yanvar ayında, anadan olmuşdur. Mərhum X2 1985-ci ilin sentyabr ayında vəfat etmişdir. Həmin ərəfələrdə yas mərasimi ilə əlaqədar başları qarışıq olduğundan oğlunun ölməsi faktını heç bir orqanda qeyd etdirməmişdirlər. Yasa başları qarışdığı üçün vaxtında həkimdən kağız ala bilməmişdirlər. Onlar səhvən anlaşılmamazlıq olduğu üçün yerli icra orqanının ölüm faktının qeydə alınmasını düşünmüşdür. Lakin sonradan X11 ölüm qeydi Bərdə rayonu Bəcirəvan kənd icra nümayəndəliyi tərəfindən Bərdə qeydiyat şöbəsinə rəsmi məlumat vermədiyini sonradan bilmişlər. Onlar yas mərasimini təşkil edərək oğlunu dinə uyğun, müsəlman kimi Bərdə rayon Bəcirəvan kənd qəbiristanlığında dəfn etmişdirlər. Bu gün oğlunun ölüm haqqında şəhadətnaməsinin olmaması, qardaşının adına olmuş sənədləri almaqda çətinlik yaradır və ölüm haqqında şəhadətnaməni ala bilmirlər. Oğlunun ölüm haqqında şəhadətnaməsi verilməsi barədə Bərdə şəhər Qeydiyyat şöbəsinə müraciət etmişdir, lakin Bərdə şəhər Qeydiyyat şöbəsinin arxivin də oğlunun ölümü haqqında akt qeydi aşkar olunmamışdır. Ona görə də məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Ərizə tələbinin dəqiqləşdirilməsi Ərizəçi ərizə təqdim edərək, ərizəsində dəqiqləşmə apararaq X2nun 1985-ci ilin sentyabr ayının 15-də vəfat etməsi barədə ərizəsinə əlavə edilərək dəqiqləşmə edilməsini xahiş etmişdir. Tərəflərin izahatı Məhkəmə iclasında Ərizəçi nümayəndəsi X10 ərizəni müdafiə etdi və ərizədə göstərdiklərinə uyğun izahat verərək ərizənin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Maraqlı şəxs Bərdə Rayon Qeydiyyat Şöbəsinə məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə qanunla müəyyən edilmiş qaydada məlumat verilmiş, lakin maraqlı şəxs heç bir üzrlü səbəb olmadan nümayəndəsinin məhkəmə iclasında iştirakını təmin etməmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra Azərbaycan Respublikasının MPM və ya MPM) 185.1-ci maddəsində göstərilir ki, işdə iştirak edən şəxslər, məhkəməyə gəlməyə və ya gəlməməyin səbəbini və ya mümkünsüzlüyünü bildirməyə və bu səbəblərin üzrlü olması barədə sübutlar təqdim etməyə borcludurlar. Azərbaycan Respublikasının MPM-in 185.5-ci maddəsinə görə, məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş cavabdehin gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat olmadıqda və ya məhkəmə gəlməməyin səbəblərini üzrsüz hesab etdikdə, yaxud məhkəmə cavabdehin icraatı qəsdən yubandırdığını aşkar etdikdə, işə baxmağa haqlıdır. Bu halda qətnamə çəkişmə şəraitində qəbul edilmiş kimi qiymətləndirilərək cavabdehə apellyasiya qaydasında şikayət etmək hüququ verilir. Məhkəmə işə maraqlı şəxsin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün saymışdır. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş X7 bildirdi ki, Ərizəçi qardaşının övladıdır. Qasımov Qaçay adlı övladı 1985-ci ilin sentyabr ayının 15-də vəfat edib. Uşağın məzarı atasının məzarının yanındadır. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş X1 bildirdi ki, Tamara qaynının həyat yoldaşıdır. Qasımov Qaçay adlı övladı 1985-ci ildə vəfat edib. Dəfndə iştirak etmişdir. Bəcirəvan qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur. Məhkəmə ərizəçinin izahatını dinləyib, şahidləri dindirib, mülki işin materiallarını nəzərdən keçirib, belə hesab edir ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən ərizə təmin edilməlidir. İş materiallarında olan: xx.xx.2025-ci il tarixli 809457 saylı etibarnamədən görünür ki, Ərizəçi, X5 etibarnamə üzrə səlahiyyətlər vermişdir. xx.xx.2025-ci il tarixli 3-16-5/8-1270/400-2025 saylı məktubdan görünür ki, doğum haqqında 50 saylı akt qeydi xx.xx.1985-ci ildə Bərdə rayon Xəsili kən İ.N tərəfindən qeydə alınıb. Sizə, ölüm faktının təsdiq edilməsi üçün məhkəmə müraciət etməyinin məsləhət görülür. xx.xx.2025-ci il tarixli 569 saylı Bərdə RİHB-nin Bəcirəvan kənd i.ə.d üzrə nümayəndəliyinin verdiyi arayışdan görünür ki, Ərizəçi Bərdə rayonu Bəcirəvan kəndində yaşayır. AZE seriyalı 0******* saylı şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, Ərizəçi xx.xx.1936-cı il tarixdə Bərdə rayonunda anadan olmuşdur. Bərdə rayonu Bəcirəvan kəndində qeydiyyatdadır. xx.xx.2025-ci il tarixdə ********** saylı mədaxil qəbzindən görünür ki, Ərizəçi məhkəməyə qiymətləndirilməyən iddia ərizəsinin verilməsinə görə 100 manat məbləğində dövlət rüsumu ödəmişdir. İş materiallarına fotoşəkillər əlavə olunmuşdur. xx.xx.2026-cı il tarixli 03 saylı Bərdə RİHB-nin Bəcirəvan kənd i.ə.d üzrə nümayəndəliyinin verdiyi arayışından görünür ki, Ərizəçi Bərdə rayonu Bəcirəvan kəndində yaşayır. X2 xx.xx.1985-ci ildə Bərdə rayon Bəcirəvan kənd qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur. xx.xx.2026-cı il tarixli 18-1-28/2-Q-10-31-3/2026 saylı Bərdə rayon X6 Hüquqi şəxsin məktubundan görünür ki, xx.xx.1985-ci il təvəllüdlü X4 ölümü ilə bağlı Bərdə RMX-da hər hansı bir məlumat (xəstəlik tarixi, tibbi şəhadətnamə və.s.) aşkar olunmamışdır. Bu səbəbdən də Qaçay Qasımovun adına tərəfimizdən ölüm haqqında tibbi şəhadətnamənin verilməsi mümkün olmamışdır. Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsi 14.1. Məhkəmə həqiqətə nail olmaq üçün işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradır. Bunun üçün məhkəmə: işdə iştirak edən şəxslərə onların prosessual hüquq və vəzifələrini izah edir, görüləcək, yaxud görülməyəcək hərəkətlərin nəticələri barədə onları xəbərdar edir, onların prosessual hüquqlarının həyata keçməsinə kömək göstərir. 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. 82.4. Məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü, habelə cinayət təqibi üzrə qüvvəyə minmiş digər qərarı mülki işə və kommersiya mübahisəsinə baxılarkən məhkəmə üçün hadisənin olub-olmaması və şəxsin həmin hadisəyə aidiyyəti hissəsində məcburidir.
88. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. 217.3. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. 218.1. Qətnamə çıxarıldıqda hakim sübutları qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli olan nə kimi halların müəyyən edildiyini, nə kimi halların müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hansı hüquqi münasibətdə olmalarını, həmin iş üzrə hansı qanunun tətbiq edilməli olduğunu və iddianın təmin olunub-olunmadığını müəyyən edir. 218.3. Hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. 307.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə fiziki və hüquqi şəxslərin şəxsi və ya əmlak hüquqlarının əmələ gəlməsi, dəyişməsi, xitam verilməsinin asılı olduğu faktları müəyyən edir. 307.2 və 307.2.3-cü maddələrinə əsasən, doğumun, övladlığa götürmənin, nikahın, boşanmanın, ölümün qeyd edilmə faktı məhkəmə tərəfindən müəyyən edilir. 308-ci maddəsinə görə, məhkəmə hüquqi əhəmiyyəti olan faktları o zaman müəyyən edə bilər ki, ərizəçi həmin faktları təsdiq edən lazımi sənədləri başqa qaydada ala bilməsin, yaxud itirilmiş sənədlərin bərpası mümkün olmasın. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəmənin 12 aprel 2019-cu il tarixli Qərarı Hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsinin bəzi məsələləri haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəmə Plenumun 12 aprel 2019-cu il tarixli qərarının 4.8-ci bəndinə əsasən ölümün qeydə alınma faktının müəyyən edilməsi ilə göstərilən şəxsin müəyyən vaxtda və müəyyən şəraitdə ölməsi faktının müəyyən edilməsini biri-birindən fərqləndirmək lazımdır. Birinci hal onu nəzərdə tutur ki, şəxsin ölümü əvvəllər qeydə alınmışdır, lakin həmin qeyd ərizəçidə, o cümlədən vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı orqanlarında saxlanılmamışdır. İkinci hal isə, vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı orqanları ölüm faktını qeydə almaqdan imtina etdikləri təqdirdə mövcud olur. Həmin qərarın 9.5-ci bəndinə istinadən şəxsin müəyyən vaxtda müəyyən şəraitdə ölməsi faktının müəyyən edilməsini şəxsin ölmüş elan edilməsindən də fərqləndirmək lazımdır. Şəxsin ölmüş elan edilməsi üçün Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 41-ci maddəsində nəzərdə tutulan vaxtın keçməsi zəruridir, lakin ölüm faktının müəyyən edilməsi üçün belə müddət məhdudiyyəti yoxdur və yalnız ölümün konkret yerdə və konkret şəraitdə baş verməsi zəruri şərt kimi müəyyən edilir. Məhkəmənin mövqeyi Məhkəmə araşdırması ilə müəyyən edildi ki, ərizəçi həmin faktı təsdiq edən lazımi sənədləri başqa qaydada ala bilməmişdir. Göstərilən faktın müəyyən olunması isə ərizəçiyə mərhum oğluna ölümü haqqında şəhadətnamənin alınması və sosial məsələlərin həlli ilə əlaqədar olaraq lazımdır. Ərizə qanuni və əsaslıdır. Məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş mötəbər sübutlara, tərəfin və şahidin izahatına əsasən X4 15 sentyabr 1985-ci il tarixdə ölməsi faktı müəyyən edilməli, 100 (bir yüz) manat məbləğində dövlət rüsumu ərizəçiyə aid edilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 213, 214, 216-220, 227, 233, 305-307 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə
Qətetdi: Ərizə təmin edilsin. X4 15 sentyabr 1985-ci il il tarixdə ölməsi faktı müəyyən edilsin. Ərizəçi tərəfindən 100 (bir yüz) manat məbləğində dövlət rüsumu onun özünə aid edilsin. Qətnamədən tərəflərə rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Bərdə Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə elektron qaydada) Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilərlər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
Hakim: Ziya Abdullayev