Bərdə Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(021)-517/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bərdə rayonu İş № 2(021)-517/2025 26.02.2025 BƏRDƏ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hаkim Babaşov Fuad Bəhruz оğlunun sədrliyi, X13 iclas katibliyi, Ərizəçi iştirakları ilə, Ərizəçi Maraqlı şəxsnə qarşı “ölüm faktının təsdiqi”nə dair mülki işə аçıq məhkəmə iclаsındа bаxаrаq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: Ərizəçi Maraqlı şəxsnə qarşı ərizə ilə məhkəməyə mürаciət edərək, 1913-cü ildə anadan olmuş, Bərdə rayonu Alpoud kənd İnzibati Ərazi Dairəsinin Qarayusifli kəndində daimi yaşamış və 1941-1945-ci il X26 sentyabr 1943-cü il tarixdə itkin düşmüş X6 ölmüş elan edilməsinə dair qətnamə çıxarılmasını xаhiş etmişdir. Ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, məhkəmə qaydasında ölmüş elan edilməsinə zərurət yaranmıış 1913-cü ildə anadan olmuş və Bərdə rayonu Qarayusifli kəndində yaşamış X29 onun babasıdır, yəni atasının atasıdır. X12 1942-ci ildə keçmiş Bərdə rayon Hərbi komissarlığı tərəfindən səfərbərliyə çağrılaraq keçmiş Sovet Ordusu sıralarında alman faşistlərinə qarşı döyüşmək üçün müharibəyə göndərilmiş və 1943-cü ilin sentyabr ayında həmin müharibədəki döyüşlərdə itkin düşmüşdür. Bu barədə həmin ildə onun xidmət etdiyi hərbi hissədən babasının həyat yoldaşı-X1na məktub göndərilməklə məlumat verilmişdir. X1 1904-cü ildə anadan olmuş, Bərdə rayonu Qarayusifli kəndində yaşamış, xx.xx.2014cü ildə həmin kənddə vəfat etmiş və Qarayusifli kənd qəbirstanlığında dəfn edilmişdir. X6 və X1nın yeganə övladı olan onun atası 10 yanvar 1942-ci ildə anadan olmuş, Bərdə rayonu Qarayusifli kəndində daimi yaşamış, xx.xx.2024-cü ildə həmin kənddə vəfat etmiş X31 olmuşdur. Atası da Qarayusifli kənd qəbirstanlığında dəfn edilmişdir. X28 və atası Raqub Sarıyev sağlığında babası Məmiş Mikayılovun sentyabr 1943-cü ildən sonrakı aqibəti barədə məlumat əldə etmək üçün vaxtkı SSRİ Müdafiə Nazirliyinə, Azərbaycan Respublikasının Hərbi Komissarlığına və Bərdə Rayon Hərbi Komissarlığına müraciətlər etmiş, lakin hər dəvə cavablar verilmişdir ki, X7 1943-cü ildə X26 alman faşistlərinə qarşı döyüşdə itkin düşmüşdür. Azərbaycan Respublikası Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Bərdə rayon şöbəsi tərəfindən onun xx.xx.2024-cü il tarixli müraciətinə verdiyi xx.xx.2024-cü il tarixli 3-43-9/2-1528/2024 nömrəli cavabla babası 1913-cü il təvəllüdlü X7 1943-cü il tarixdə itkin düşmüşdür. O da daxil olmaqla ailə üzvlərinin Bərdə rayonu Qarayusifli kəndində xüsusi mülkiyyət hüququ ilə 3,62 hektar kənd təsərrüfat təyinatlı torpaq sahəsi (pay torpağı) vardır. Azərbaycan Respublikası ƏMDK yanında DƏDRX-i tərəfindən mərhum atası X21 adına verilmiş Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən qeydiyyat tarixi xx.xx.2022-ci il, reyestr nömrəsi **********92 olan reystr Çıxarışa əsasən həmin torpaq sahəsi X31, X22, Ərizəçi, X30, X17, X18, X14 birgə mülkiyyətindədir. Lakin X6 Ölüm haqqında şəhadətnaməsi olmadığına görə atası X21 həmin 3,62 ha torpaq sahəsindən payına dair övladları olaraq Qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə əldə edə bilmirlər, həmçinin də onun digər miras əmlaklarını övladları olaraq adlarına rəsmiləşdirə bilmirlər. Ölüm haqqında şəhadətnaməsi olmadığına görə babası Məmiş Mikayılov mərhum atasının 1-ci növbəli vərəsələrindən biri sayılır. Babası X3 1943-cü ildən itkin düşməsi barədə müvafiq sənədləri Maraqlı şəxsnə təqdim etsələr də həmin şöbədən onun adına verilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli 3-16-5/8-15-554/2024 saylı cavabla ölüm faktını təsdiq edən tibbi şəhadətnamə və ya vətəndaşın ölmüş elan edilməsi barədə məhkəmə qətnaməsi olmadığından müraciətinin təmin olunmasından imtina edilmişdir. X4 ölmüş elan edilməsi isə ona və atası Raqub Sarıyevin digər vərəsələrinə yuxarıda qeyd etdiyi kimi vərəsəlik vüquqlarını həyata keçirə bilmək üçün X6 adına ölüm haqqında şəhadətnamənin alınmasına görə zəruridir. Odur ki, məhkəməyə müraciət etməli olmuşdur. Məhkəmə iclasında Ərizəçi ərizəsini müdafiə edərək təmin edilməsini xahiş etmişdir. İş üzrə Maraqlı şəxsnə məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə rəsmi məlumat verilmişdir. Buna baxmayaraq maraqlı şəxs məhkəmə iclasında nümayəndənin iştirakını təmin etməmişdir. Məhkəmə işə maraqlı şəxsin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etdi. Məhkəmə ərizəçini və şahidləri dinləyib, ərizənin dəlillərini iş üzrə toplanmış sübutlarla əlaqəli şəkildə araşdırıb, tədqiq edərək yoxlayıb və ərizəyə müfəssəl hüquqi qiymət verib belə qənaətə gəlir ki, ərizə təmin edilməlidir. Əvvəlki məhkəmə iclаsındа şаhid qismində dindirilmiş X23 ifadəsində göstərdi ki, ərizəçi onun əmisi oğludur. X12 1941-1945-ci illərdə vətən müharibəsində itkin düşmüşdür. X1 2014-cü ildə, əmisi X31 2024-cü ildə vəfat etmişdir. Əvvəlki məhkəmə iclаsındа şаhid qismində dindirilmiş X24 ifadəsində göstərdi ki, ərizəçi onun oğludur. X12 1941-1945-ci illərdə vətən müharibəsində itkin düşmüşdür. X1 2014-cü ildə, həyat yoldaşı X31 2024-cü ildə vəfat etmişdir. Mülki işə əlаvə edilmiş və məhkəmə iclаsındа tədqiq edilmiş: AA seriyalı, ******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, Ərizəçi xx xxxx 1978-ci ildə anadan olmuşdur. Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Maraqlı şəxs tərəfindən Ərizəçi ünvanlanmış 17 oktyabr 2024-cü il tarixli, 3-16-5/8-15-554/2024 nömrəli məktubdan görünür ki, mərhum vətəndaşın (babalarının) ölümünü təsdiq edən sənədin olmaması nəzərə alınaraq qeydiyyat şöbəsində ərizənin təmin olunmasından imtina edilmiş, məhkəməyə müraciət etməsi məsləhət görülmüşdür. İşə əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikası Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış Üzrə Dövlət Xidmətinin Bərdə Rayon Şöbəsi tərəfindən verilmiş 23 oktyabr 2024-cü il tarixli, 343-9/2-1528/2024 nömrəli məktubdan görünür ki, 1941-1945-ci illərdə Sovet ordusu sıralarına göndərilmiş vətəndaşların əlifba-qeydiyyat kitabına əsasən ərizəçinin babası 1913-cü il təvəllüdlü X7 1943-cü ildə itkin düşmüşdür. İşə əlavə edilmiş “Elektron notariat” X2 vasitəsilə “Vətəndaşlıq vəziyyəti aktları”AQİS-dən çıxarışdan görünür ki, X9 xx.xx.1904-cü ildə anadan olmuş, xx.xx.2014-cü ildə vəfat etmiş, bu barədə xx.xx.2014-cü il tarixdə akt qeyd edilmişdir. Bərdə Rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının Alpoud kənd İnzibati Ərazi Dairəsi Üzrə Nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 03 noyabr 2014-cü il tarixli, AZ-İ680445 nömrəli ölüm haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, X9 20 oktyabr 2014-cü ildə vəfat etmiş, bu barədə ölüm haqqında akt qeydləri kitabında 03 noyabr 2014-cü il tarixdə 20 nömrə ilə qeyd edilmişdir. İşə əlavə edilmiş Maraqlı şəxs tərəfindən verilmiş 19 mart 2024-cü il tarixli, AZ-İİ 409757 nömrəli ölüm haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, X31 11 mart 2024-cü ildə vəfat etmişdir. Bu barədə ölüm haqqında akt qeydləri kitabında 19 mart 2024-cü il tarixdə 276 nömrə ilə qeyd edilmişdir. Bərdə Rayon Əyricə kənd Sovetliyi (İcra Nümayəndəliyi) tərəfindən verilmiş 08 may 1976cı il tarixli, İ-İE142886 nömrəli doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, X31 02 yanvar 1942-ci ildə anadan olmuş, atası X29, X10 olmaqla bu barədə doğum haqqında akt qeydləri kitabında 10 yanvar 1942-ci ildə 1 nömrə ilə qeyd edilmişdir. İş materiallarında olan Maraqlı şəxs tərəfindən verilmiş 19 oktyabr 2024-cü il tarixli 492755 saylı arayışdan və Bərdə rayonu Alpoud kənd sovetliyi (İcra Nümayəndəliyi) tərəfindən verilmiş 21 noyabr 1978-ci il tarixli V-JQ492755 nömrəli doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, Ərizəçi xx xxxx 1978-ci ildə anadan olmuş, atası X31, anası X24 olmaqla bu barədə doğum haqqında akt qeydləri kitabında 23 oktyabr 1978-ci ildə 49 nömrə ilə qeyd edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən ********** qeydiyyat nömrəli xx.xx.2022-ci il qeydiyyat tarixli çıxarışdan görünür ki, Bərdə rayonu Qarayusifli kəndində yerləşən 3,62 ha torpaq sahəsi X31, X22, Ərizəçi, X30, X19,X18 və X14 ümumi birgə mülkiyyətindədir. Bərdə Rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının Alpoud kənd İnzibati Ərazi Dairəsi Üzrə Nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 550 saylı, 28 oktyabr 2024-cü il tarixli arayışdan görünür ki, Ərizəçi 1943-cü il tarixdə X26 itkin düşmüş mərhum X16 nəvəsidir, yəni mərhum X21 oğludur. Bərdə Rayon İcra Hakimiyyəti Başçsının Alpoud kənd İnzibati Ərazi Dairəsi Üzrə Nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 550 saylı, 28 oktyabr 2024-cü il tarixli arayışdan görünür ki, Ərizəçi Bərdə rayonu Qarayusifli kəndində yaşayır. Bərdə Rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının Alpoud kənd inzibati Ərazi Dairəsi Üzrə Nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 551 nömrəli, 28 oktyabr 2024-cü il tarixli arayışdan görünür ki, mərhum X21 təsərrüfat başına kitabına əsasən ailə üzvləri X24, X18, X30, Ərizəçi, X22 və X11 ibarətdir. İşə əlavə edilmiş Bərdə rayon Polis Şöbəsi tərəfindən verilmiş 14 dekabr 2024-cü il tarixli, 651-2-51212/24 nömrəli məktubdan görünür ki, X29 adlı axtarışda olan və ya itkin düşən, o cümlədən meyiti tapılaraq kimsəsizlər qəbristanlığında dəfn edilmiş (və ya aidiyyati üzrə təhvil verilmiş) şəxs barəsində Bərdə Rayon Polis Şöbəsinə ərizə, şikayət və ya məlumat daxil olmamışdır. İşə əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikasının Milli Arxiv İdarəsi Bərdə rayon İcra Hakimiyyəti Bərdə Rayon Dövlət Arxivi tərəfindən verilmiş 10 dekabr 2024-cü il tarixli, 158 nömrəli məktubdan görünür ki, rayon Dövlət arxivində 78 saylı fondda mühafizə olunan Alpoud kənd Sovetliyinin Qarayusifli kəndi üzrə təsərrüfatbaşına kitablar yoxlanılmış X25 aid heç bir məlumat əldə olunmamışdır. İşə əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi Vətəndaşlıq Vəziyyəti Aktlarının Arxivi tərəfindən verilmiş 17 dekabr 2024-cü il tarixli, 3-16-5xx-xx-12970/2024 nömrəli məktubdan görünür ki, “Vətəndaşlıq vəziyyəti aktları “ avtomatlaşdırılmış qeydiyyat İnformasiya sisteminə daxil edilmiş məlumatlar öyrənilərkən Məmiş Mikayılovun ölüm haqqında akt qeydinə dair məlumat aşkar edilməmişdir. Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi Dövlət Notariat Arxivi tərəfindən verilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli, 3-16-5/6-11-1481/24 nömrəli məktubdan görünür ki, “Elektron notariat” İnformasiya sistemində X16 adına vərəsəlik işinin açılması barədə məlumat aşkar edilməmişdir. Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyi Baş Pasport Qeydiyyat və Miqrasiya İdarəsi tərəfindən verilmiş 16 yanvar 2025-ci il tarixli, 18/2-1334/2025 nömrəli məktubdan görünür ki, 1913-cü il təvəllüdlü X16 ölkə ərazisində yaşayış yeri üzrə qeydiyyatı və sənədləşdirilməsi barədə məlumat müəyyən edilməmişdir. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, Ərizəçi Maraqlı şəxsnə qarşı ərizə ilə məhkəməyə mürаciət edərək, 1913-cü ildə anadan olmuş, Bərdə rayonu Alpoud kənd İnzibati Ərazi Dairəsinin Qarayusifli kəndində daimi yaşamış və 1941-1945-ci il X26 sentyabr 1943-cü il tarixdə itkin düşmüş X6 ölmüş elan edilməsinə dair qətnamə çıxarılmasını xаhiş etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 41.1-ci maddəsinə əsasən əgər şəxsin yaşayış yerində onun harada olması barədə beş il ərzində məlumat olmazsa, habelə o, ölüm təhlükəsi törədən və ya hansısa bədbəxt hadisədən həlak olduğunu güman etməyə əsas verən şəraitdə xəbərsiz itkin düşərsə və ondan altı ay ərzində xəbər çıxmazsa, o, məhkəmə qaydasında ölmüş elan edilə bilər. Həmin Məcəllənin 41.1-ci maddəsinə əsasən əgər şəxsin yaşayış yerində onun harada olması barədə beş il ərzində məlumat olmazsa, habelə o, ölüm təhlükəsi törədən və ya hansısa bədbəxt hadisədən həlak olduğunu güman etməyə əsas verən şəraitdə xəbərsiz itkin düşərsə və ondan altı ay ərzində xəbər çıxmazsa, o, məhkəmə qaydasında ölmüş elan edilə bilər. Həmin Məcəllənin 41.2-ci maddəsinə əsasən hərbi əməliyyatlarla əlaqədar xəbərsiz itkin düşmüş hərbi qulluqçu və ya digər şəxs hərbi əməliyyatların qurtardığı gündən azı iki il keçdikdən sonra məhkəmə qaydasında ölmüş elan edilə bilər. Həmin Məcəllənin 41.3-cü maddəsinə əsasən şəxsin ölmüş elan edilməsi haqqında məhkəmə qərarının qanuni qüvvəyə mindiyi gün onun ölüm günü sayılır. Həmin Məcəllənin 41.4-cü maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 41.1 və 41.2-ci maddələrində nəzərdə tutulan hallarda məhkəmə şəxsin həlakının güman edildiyi günü onun ölüm günü saya bilər. Аzərbаycаn Respublikаsının Mülki-Prоsessuаl Məcəlləsinin (bundаn sоnrа MPM) 4-cü mаddəsinə əsаsən, bütün fiziki və hüquqi şəxslər özlərinin qаnunlа qоrunаn hüquq və аzаdlıqlаrını, eləcə də mаrаqlаrını qоrumаq və təmin etmək məqsədilə qаnunlа müəyyən edilmiş qаydаdа məhkəmə müdаfiəsindən istifаdə etmək hüququnа mаlikdirlər. MPM-in 305.1.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmənin xüsusi icraat qaydasında baxdığı işlər sırasına şəxsin xəbərsiz itkin düşmüş hesab edilməsi və ya şəxsin ölmüş elan edilməsi haqqında işlər də daxildir. MPM-in 312-ci maddəsinə əsasən şəxsin xəbərsiz itkin düşmüş hesab edilməsi və şəxsin ölmüş elan edilməsi haqqında ərizə ərizəçinin yaşadığı yer üzrə məhkəməyə verilir. MPM-in 313-cü maddəsinə əsasən ərizədə şəxsi xəbərsiz itkin düşmüş hesab etməyin və onun ölmüş elan edilməsinin ərizəçiyə nə məqsəd üçün lazım olduğu göstərilməli, habelə şəxsin xəbərsiz itkin düşməsini təsdiq edən hallar, yaxud xəbərsiz itkin düşənin ölüm təhlükəsi qarşısında olmasını və ya onun müəyyən bədbəxt hadisədən həlak olmasını güman etməyə əsas verən hallar şərh edilməlidir. Hərbi əməliyyatlar zamanı hərbi qulluqçuların və ya digər şəxslərin xəbərsiz itkin düşməsi barədə ərizədə hərbi əməliyyatın qurtardığı vaxt göstərilməlidir. MPM-in 314.1-ci maddəsinə əsasən hakim işi məhkəmə baxışına hazırladıqda hansı şəxslərin itkin düşən barədə məlumat verə biləcəyini aydınlaşdırır, habelə itkin düşənin məlum son yaşayış yeri və iş yeri üzrə müvafiq təşkilatlardan, polis orqanlarından onun haqqında olan məlumatları alır. MPM-in 315.2-ci maddəsinə əsasən şəxsin ölmüş elan edilməsinə dair məhkəmə qətnaməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən ölümün qeydə alınması üçün əsasdır. Аzərbаycаn Respublikаsının Kоnstitusiyаsının 125-ci maddəsinin Vİİ bəndində göstərilmişdir ki, məhkəmə icraatı həqiqətin müəyyən edilməsini təmin etməlidir. MPM-in 14.2-ci mаddəsinə əsаsən, məhkəmə yаlnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutlаrı аrаşdırmаlı və оnlаrdаn istifаdə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci mаddəsinə əsаsən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirаzlаrının əsаsı kimi istinаd etdiyi hаllаrı sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 217.3-cü mаddəsinə əsаsən, qətnаmə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hаllаrа və tərəflərin qаrşılıqlı münаsibətinə uyğun əsаslаndırılmаlıdır. Həmin Məcəllənin 217.4-cü mаddəsinə əsаsən, məhkəmə öz qətnаməsini yаlnız məhkəmə iclаsındа tədqiq оlunmuş sübutlаrlа əsаslаndırır. MPM-in 220.5-ci maddəsinə əsasən qətnamənin nəticə hissəsində iddianın tam və ya qismən təmin edilməsi və ya rədd edilməsi haqqında məhkəmənin hansı nəticəyə gəldiyi, məhkəmə xərclərinin bölüşdürülməsi, qətnamədən şikayət vermə müddəti və qaydası göstərilməlidir. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, ərizəçinin X6 1941-1945-ci il X26 itkin düşməsi iş materialları və şahidlərin ifadələri ilə tam sübut olunduğundan X16 ərizəsi təmin edilməli, X29 ölmüş elan edilməlidir. Bundan başqa MPM-in 107-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Məhkəmə hesab edir ki, ərizəçi tərəfindən tələb edilmədiyindən iş üzrə ödənilmiş dövlət rüsumu ərizəçiyə aid edilməlidir. Şərh оlunаnlаrа əsаsən və MPM-in 216-220, 227, 233, 307-308, 311, 357 və 360-ci mаddələrini rəhbər tutаrаq, məhkəmə QƏT ETDİ: Ərizə təmin edilsin. 1913-cü ildə anadan olmuş, Bərdə rayonu Alpoud kənd İnzibati Ərazi Dairəsinin Qarayusifli kəndində daimi yaşamış və 1941-1945-ci il X26 1943-cü ilin sentyabr tarixində itkin düşmüş X29 ölmüş elan edilsin. X16 ölüm günü qətnamənin qanuni qüvvəyə mindiyi gün hesab edilsin. Ödənilmiş dövlət rüsumu ərizəçiyə aid edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bərdə Rayon Məhkəməsi (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən istifadə etməklə) vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti vermək olar. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim:Fuad Babaşov