Qəbələ Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(025)-191/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Qəbələ şəhəri İş № 2(025)-191/2021 16.02.2021 QƏBƏLƏ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim İsayev Elman Bəhruz oğlunun sədrliyi, Quliyeva Günay Ələstun qızının katibliyi ilə, iddiaçı BOKT İddiaçı nümayəndəsi X1 iştirakı ilə, İddiaçı BOKT «xxxx» MMC-nin Cavabdeh qarşı “borcun tutulması və tutulmanın girov predmentinə yönəldilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: İddiaçı BOKT «xxxx» MMC Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh ilə İddiaçı arasında bağlanmış xx xxxxxx 2019-cu il tarixli NGD-079-0023-19 saylı və xx xxxxxx 2020-ci il tarixli QEM-079-0021-20 saylı Kredit müqaviləsinin ləğv edilməsi, Cavabdehdən xx xxxxxx 2019-cu il tarixli NGD-079-0023-19 saylı Kredit müqaviləsi üzrə 238.6 (iki yüz otuz səkkiz manat altmış qəpik) AZN əsas kredit borcu, 30.15 (otuz manat on beş qəpik) AZN kreditdən istifadəyə görə faiz borcu, 87 (səksən yeddi) AZN cərimə olmaqla, cəmi 355.75 (üç yüz əlli beş manat yetmiş beş qəpik) AZN və xx xxxxxx 2020-ci il tarixli QEM-079-0021-20 saylı kredit müqaviləsi üzrə 1990.34 (bir min doqquz yüz doxsan manat otuz dörd qəpik) AZN əsas kredit borcu, 122.23 (bir yüz iyirmi iki manat iyirmi üç qəpik) AZN kreditdən istifadəyə görə faiz borcu, 532 (beş yüz otuz iki) AZN cərimə olmaqla, cəmi 2644.57 (iki min altı yüz qırx dörd manat əlli yeddi qəpik) AZN olmaqla, ümumilikdə, 3000.32 (üç min manat otuz iki qəpik) borcun, həmçinin, 30 (otuz) manat ödənilmiş dövlət rüsumunun tutularaq iddiaçı BOKT “xxxx” MMC-yə ödənilməsi və “Girov təminatı Aktı”nda qeyd edilmiş Əmlaklara (Samsung 65 LED Smart TV 4K UHD və TV Lotus 32 sadə) tutma yönəldilməsi, onları açıq hərracda satışı yolu ilə əldə ediləcək vəsaitin hesabına Cavabdehin İddiaçıya olan kredit borcunun və dövlət rüsumunun ödənilməsinə yönəldilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı iddia tələblərini onunla əsaslandırmışdır ki, BOKT “xxxx” MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx xxxxxx 2019-cu il tarixli NGD-079-0023-19 saylı Kredit müqaviləsinə əsasən cavabdehə 12 ay müddətinə illik 32.04% faiz kreditdən istifadəyə görə haqq ödəmək şərti ilə 389 (üç yüz səksən doqquz) AZN məbləğində kredit, İddiaçı BOKT “xxxx” MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx xxxxxx 2020-ci il tarixli QEM-079-0021-20 saylı Kredit müqaviləsinə əsasən isə cavabdehə 12 ay müddətinə illik 32.04% faiz kreditdən istifadəyə görə haqq ödəmək şərti ilə 2267 (iki min iki yüz altmış yeddi) AZN məbləğində kredit verilmişdir. xx xxxxxx 2019-cu il tarixli NGD-079-0023-19 saylı Kredit müqaviləsi üzrə Cavabdehin öhdəliklərinin icrasının təminatı qismində həmin müqavilənin ayrılmaz tərkib hissəsi hesab edilən “Girov təminat Aktf’nda qeyd edilmiş əmlak (TV Lotus 32 sadə), xx xxxxxx 2020-ci il tarixli QEM- 079-0021-20 saylı Kredit müqaviləsi üzrə Cavabdehin öhdəliklərinin icrasının təminatı qismində isə həmin müqavilənin ayrılmaz tərkib hissəsi hesab edilən “Girov təminat Aktı”nda qeyd edilmiş əmlak (Samsung 65 LED Smart TV 4K UHD) İddiaçının xeyrinə girov ilə yüklü edilmişdir. Kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərini iddiaçı qarşısında icra etməyən Cavabdehin İddiaçıya xx xxxxxx 2019-cu il tarixli NGD-079-0023- 19 saylı Kredit müqaviləsi üzrə xx.xx.2020-ci il tarixinə 238.6 (iki yüz otuz səkkiz manat altmış qəpik) AZN əsas kredit borcu, 30.15 (otuz manat on beş qəpik) AZN kreditdən istifadəyə görə faiz borcu, 87 (səksən yeddi) AZN cərimə olmaqla, cəmi 355.75 (üç yüz əlli beş manat yetmiş beş qəpik) AZN borcu, xx xxxxxx 2020-ci il tarixli QEM-079- 0021-20 saylı Kredit müqaviləsi üzrə isə xx.xx.2020-ci il tarixinə 1990.34 (bir min doqquz yüz doxsan manat otuz dörd qəpik) AZN əsas kredit borcu, 122.23 (bir yüz iyirmi iki manat iyirmi üç qəpik) AZN kreditdən istifadəyə görə faiz borcu, 532 (beş yüz otuz iki) AZN cərimə olmaqla, cəmi 2644.57 (iki min altı yüz qırx dörd manat əlli yeddi qəpik) AZN borcu qalmaqdadır. Cavabdehə dəfələrlə müraciət edilməsinə baxmayaraq, cavabdeh müqavilələrdən irəli gələn öhdəliklərini icra etməmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçı BOKT İddiaçı nümayəndəsi X2 iddia tələbini müdafiə etdi, iddia ərizəsində qeyd olunanlara uyğun izahat verərək, məhkəmədən iddianın təmin olunması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etdi. Cavabdeh məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, məhkəmə iclasına gəlməmiş, bunun səbəbləri barədə məlumat verməmişdir. Odur ki, məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185.5-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq işə onun iştirakı olmadan baxmağı mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iddiaçının nümayəndəsinin izahatını dinləyib, işdə olan sənədləri tədqiq etməklə toplanmış sübutların məcmusuna qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, işdə olan xx xxxxxx 2019-cu il tarixli NGD-079-0023-19 saylı kredit müqaviləsindən görünür ki, iddiaçı BOKT «xxxx» MMC tərəfindən Cavabdeh 12 ay müddətinə illik 32.04 % dərəcəsi tətbiq edilməklə 389 manat məbləğində kredit verilmişdir. İşdə olan «Ödəniş cədvəli»nin surətindən görünür ki, borcalan Cavabdeh 389 manat məbləği illik 32.04 %-lə, 12 ay müddətinə aylıq 38.31 manat annuitetlə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İşdə olan xx.xx.2020-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdehnın xx xxxxxx 2019-cu il tarixli NGD-079-0023-19 saylı kredit müqaviləsi üzrə 238.6 manat əsas borc, 30.15 manat faiz, 87 manat cərimə olmaqla, cəmi 355.75 manat məbləğində borcunun olması qeyd olunmuşdur. İşdə olan xx xxxxxx 2020-ci il tarixli QEM-079-0021-20 saylı kredit müqaviləsindən görünür ki, iddiaçı BOKT «xxxx» MMC tərəfindən Cavabdeh 12 ay müddətinə illik 32.04 % dərəcəsi tətbiq edilməklə 2267 manat məbləğində kredit verilmişdir. İşdə olan «Ödəniş cədvəli»nin surətindən görünür ki, borcalan Cavabdeh 2267 manat məbləği illik 32.04 %-lə, 12 ay müddətinə aylıq 223.28 manat annuitetlə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İşdə olan xx.xx.2020-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdehnın xx xxxxxx 2020-ci il tarixli QEM-079-0021-20 saylı kredit müqaviləsi üzrə 1990.34 manat əsas borc, 122.23 manat faiz, 532 manat cərimə olmaqla, cəmi 1644.57 manat məbləğində borcunun olması qeyd olunmuşdur. İş materiallarında olan Azərbaycan Respublikası DİN-in BPQMİ-in MAPS şöbəsindən verilmiş xx.xx.2020-ci il tarixli arayışdan görünür ki, borclu Cavabdeh xx.xx.1982-ci ildə ünvan 1 ünvanında qeydiyyatdadır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin (bundan sonra Mülki Məcəllənin) 6.2-ci maddəsinə əsasən fiziki və hüquqi şəxslər mülki hüquqları öz mənafelərini gerçəkləşdirmək üçün iradələrinə uyğun olaraq əldə edir və həyata keçirirlər. Onlar müqavilə əsasında öz hüquq və vəzifələrini müəyyənləşdirməkdə və qanunvericiliyə zidd olmayan hər hansı müqavilə şərtləri qoymaqda sərbəstdirlər. Mülki Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Mülki Məcəllənin 386.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Mülki Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Mülki Məcəllənin 445-ci maddəsinə əsasən icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Mülki Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. İşdə olan sənədlərdən göründüyü kimi, Cavabdeh qeyd olunan xx xxxxxx 2019-cu il tarixli NGD-079-0023-19 389 kredit müqaviləsi üzrə BOKT «xxxx» MMC-dən 389 manat və xx xxxxxx 2020-ci il tarixli QEM-079-0021-20 kredit müqaviləsi üzrə BOKT «xxxx» MMC-dən 2267 manat məbləğində kredit almış, ayrılmış kredit məbləğinin ödəniş planına əsasən qaytarılmasını təmin etməsinə dair iddiaçı qarşısında öhdəlik götürmüş, lakin ödənişləri vaxtı-vaxtında və tam həcmdə yerinə yetirməyərək, öhdəliklərini icra etməmişdir. İşdə olan xx.xx.2019-cu il tarixli “Girov Təminatı akt”ından görünür ki, Cavabdeh özünə məxsus olan – 389 manat dəyərində Lotus 32 sadə markalı TV BOKT «xxxx» MMC-yə girov qoymuşdur. İşdə olan xx.xx.2020-ci il tarixli “Girov Təminatı akt”ından görünür ki, Cavabdeh özünə məxsus olan – 2267 manat dəyərində Samsung 65 LED smart markalı TV (4K UHD) BOKT «xxxx» MMC-yə girov qoymuşdur. «İpoteka haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 34.1.1, 34.1.2-ci maddələrinə əsasən, əsas öhdəliyin, yaxud onun bir hissəsinin vaxtında icra olunmaması, əsas öhdəlik üzrə faizlərin ödənilməsi müddətlərinin ardıcıl olaraq iki dəfə pozulması ipoteka saxlayanın ipoteka predmetinə tutmanın yönəldilməsi hüququnun yaranması anıdır. Mülki Məcəllənin 319.1-ci maddəsinə əsasən əgər borclu icrasını təmin etmək üçün əşyanın ipotekaya verildiyi öhdəliklərin yerinə yetirilməsini gecikdirmişsə, ipoteka saxlayan ipoteka ilə yüklü edilmiş obyekti açıq hərracdan satmaq hüququna malikdir. Göründüyü kimi, borclu Cavabdeh icrasını təmin etmək üçün əşyanın girov verildiyi öhdəliklərin yerinə yetirilməsini gecikdirmiş və BOKT «xxxx» MMC girov ilə yüklü edilmiş məişət əşyalarını açıq hərracdan satmaq hüququna əsasən məhkəməyə müraciət etmişdir. Bildiriş məktublarından görünür ki, BOKT «xxxx» MMC pretenziya qaydasına riayət edərək, Cavabdeh borcu ödəməsini tələb etmiş, əks təqdirdə məhkəməyə müraciət olunacağı barədə onu xəbərdar etmişdir. Məhkəmə həmçinin hesab edir ki, BOKT «xxxx» MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx xxxxxx 2019-cu il tarixli NGD -079-0023-19 saylı və xx xxxxxx 2020-ci il tarixli QEM-079-0021-20 saylı kredit müqavilələri ləğv edilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MM-nin 421.2-ci maddəsinə əsasən tərəflərdən birinin tələbi ilə müqavilə yalnız digər tərəf müqaviləni əhəmiyyətli dərəcədə pozduqda və ya bu Məcəllədə və ya müqavilədə nəzərdə tutulan digər hallarda dəyişdirilə və ya ləğv edilə bilər. Tərəflərdən birinin müqaviləni pozması o zaman əhəmiyyətli pozuntu sayılır ki, bunun digər tərəfə vurduğu zərər nəticəsində o, müqavilə bağlanarkən ümid etməyə haqqı çatanlardan xeyli dərəcədə məhrum olur. Ödəniş tapşırığından görünür ki, məhkəmədə iddia qaldırılması üçün 30 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 76.1 və 76.2-ci maddəsinə əsasən tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üçün əhəmiyyətli olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını məhkəmə müəyyən edərkən həmin Məcəllədə və başqa qanunlarda müəyyən olunmuş qaydada əldə etdiyi məlumatlar sübutlar hesab olunur. Bu məlumatlar yazılı və maddi sübutlarla, ekspertlərin rəyləri ilə, yerində müayinə keçirməklə, səs və video yazıları ilə, şahidlərin ifadələri ilə, işdə iştirak edən şəxslərin izahatları ilə müəyyən edilir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Beləliklə, məhkəmə iş üzrə tədqiq olunmuş sübutlara məcmu halında qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh xx xxxxxx 2019-cu il tarixli NGD-079-0023-19 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 238.6 (iki yüz otuz səkkiz manat altmış qəpik) manat məbləğində əsas borc, 30.15 (otuz manat on beş qəpik) manat məbləğində faiz borcu və 2 (iki) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla cəmi 270.75 (iki yüz yetmiş manat yetmiş beş qəpik) manat borc, xx xxxxxx 2020-ci il tarixli QEM-079-0021-20 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 1990.34 (bir min doqquz yüz doxsan manat otuz dörd qəpik) manat məbləğində əsas borc, 122.23 (bir yüz iyirmi iki manat iyirmi üç qəpik) manat məbləğində faiz borcu və 30 (otuz) manat məbləğində cərimə borcu cəmi 2142.57 (iki min dörd yüz qırx iki manat əlli yeddi qəpik) manat borc olmaqla ümumilikdə 2413.32 (iki min dörd yüz on üç manat otuz iki qəpik) məbləğində borc və ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumu BOKT «xxxx» MMC-nin xeyrinə tutulmalı, tələb üzrə tutma Cavabdeh məxsus, girov predmeti olan –Samsung 65 LED smart markalı TV (4K UHD) və Lotus 32 sadə markalı TV-ə yönəldilməli, həmin əşyalar açıq hərrac vasitəsi ilə satılmalı, əldə olunan vəsait borcun ödənilməsinə yönəldilməli, BOKT «xxxx» MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx xxxxxx 2019-cu il tarixli NGD -079-0023- 19 saylı və xx xxxxxx 2020-ci il tarixli QEM-079-0021-20 saylı kredit müqavilələri ləğv edilməlidir. İddia qalan hissədə təmin edilməməlidir. Belə ki, məhkəmə hesab edir ki, BOKT dəbbə pulunun tutulmasına dair tələb irəli sürərkən, kredit müqavilələri üzrə dəbbə pulunun məbləği tənasübsüz surətdə yüksək hesablanmışdır. Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. Məhkəmə hesab edir ki, xx xxxxxx 2019-cu il tarixli NGD-079-0023-19 saylı kredit müqaviləsi üzrə 20 manat, xx xxxxxx 2020-ci il tarixli QEM-079-0021-20 saylı kredit müqaviləsi üzrə 30 manat məbləğində dəbbə pulunun tutulması ədalətli olmaqla yanaşı, kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri qorunmuş olur. Digər tərəfdən, əsas borcun, faizin və əldən çıxmış faydanın tutulması ilə yanaşı, 20 ABŞ dolları məbləğində dəbbə pulunun tutulması BOKT-yə dəymiş real zərəri kompensasiya edir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 233 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə, qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx xxxxxx 2019-cu il tarixli NGD-079-0023-19 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 238.6 (iki yüz otuz səkkiz manat altmış qəpik) manat məbləğində əsas borc, 30.15 (otuz manat on beş qəpik) manat məbləğində faiz borcu və 2 (iki) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla cəmi 270.75 (iki yüz yetmiş manat yetmiş beş qəpik) manat borc, xx xxxxxx 2020-ci il tarixli QEM-079- 0021-20 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 1990.34 (bir min doqquz yüz doxsan manat otuz dörd qəpik) manat məbləğində əsas borc, 122.23 (bir yüz iyirmi iki manat iyirmi üç qəpik) manat məbləğində faiz borcu və 30 (otuz) manat məbləğində cərimə borcu cəmi 2142.57 (iki min dörd yüz qırx iki manat əlli yeddi qəpik) manat borc olmaqla ümumilikdə 2413.32 (iki min dörd yüz on üç manat otuz iki qəpik) məbləğində borc və ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumu BOKT «xxxx» MMC-nin xeyrinə tutulsun. Tələb üzrə tutma Cavabdeh məxsus, girov predmeti olan –Samsung 65 LED smart markalı TV (4K UHD) və Lotus 32 sadə markalı TV-ə yönəldilsin. Həmin əşyalar açıq hərrac vasitəsi ilə satılsın. Əldə olunan vəsait borcun ödənilməsinə yönəldilsin. BOKT «xxxx» MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx xxxxxx 2019-cu il tarixli NGD - 079-0023-19 saylı və xx xxxxxx 2020-ci il tarixli QEM-079-0021-20 saylı kredit müqavilələri ləğv edilsin. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən onun rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Qəbələ Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən Elman İsayev