Şirvan Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(032)-272/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şirvan şəhəri İş № 2(032)-272/2023 16.03.2023 ŞİRVAN ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Mustafayev Ceyhun Mustafa oğlu iddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair kiçik iddia ərizəsi üzrə mülki işə baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı "xxxx" MMC iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixli, ******* saylı müqaviləyə əsasən İMEİ kodu **********62449 olan Xiaomi Redmi 10 markalı telefon üçün 435 manat ödənilməmiş hissə, 43 manat cərimə pulu, xx.xx.2021-ci il tarixli, ******* saylı müqaviləyə əsasən İMEİ kodu **********89890 olan X1 A7 markalı tablet üçün 371 manat ödənilməmiş hissə, 37 manat cərimə borcu, xx.xx.2021-ci il tarixli, ******* saylı müqaviləsinə əsasən Panasonic markalı ətçəkən üçün 237 manat ödənilməmiş hissə, 23 manat cərimə pulu, ümumilikdə hər üç müqavilə üzrə 1146 manat və 31,46 manat dövlət rüsumu, cəmi 1177,46 manat alınaraq "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, cavabdehlə "xxxx" MMC arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli və xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən cavabdeh İMEİ kodu **********62449 olan Xiaomi Redmi 10 markalı telefon, İMEİ kodu **********89890 olan X1 A7 markalı tablet və Panasonic markalı ətçəkən almış və nəticədə 1146 manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən alqı-satqlı qiyməti 678 manat (12 ay x 56 manat + 0 manat ilkin ödəniş) İMEİ kodu **********62449 olan Xiaomi Redmi 10 markalı telefon üçün ümumilikdə 478 manat olmaqla ondan 435 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 43 manat cərimə pulu, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən alqı-satqlı qiyməti 606,87 manat (11 ay x 55,17 manat + 0 manat ilkin ödəniş) İMEİ kodu **********89890 olan X1 A7 markalı tablet üçün ümumilikdə 408 manat olmaqla ondan 371 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 37 manat cərimə pulu, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən alqı-satqlı qiyməti 307,8 manat (12 ay x 25,65 manat + 0 manat ilkin ödəniş) Panasonic markalı ətçəkən üçün ümumilikdə 260 manat olmaqla ondan 237 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 23 manat cərimə miqdarında borcu yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 549,67 manat təşkil edir. Cavabdehə üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca icra etməli olduğunu rəsmi qaydada bildirsələr də, qarşı tərəf müqavilə ilə təsbit olunmuş öhdəlikləri icra etməmişdir. Ödəniş cədvəlinin 2-cü bəndinə əsasən ödənişlərdən gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1% həcmində “müştəri” mübahisəsiz olaraq peniya ödəyir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.1-ci maddəsinə uyğun olaraq, Cavabdeh rəsmi qaydada bildiriş göndərilmiş, poçt vasitəsi ilə verilmiş zərf “bu ünvanda yaşamır” qeydi ilə geri qaytarılmışdır. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 147-ci maddəsinin tələblərini rəhbər tutaraq hesab edir ki, mülki işə baxmağa haqlıdır. Məhkəmə iş materiallarını tədqiq edərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. İş materiallarından görünür ki, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə ******* saylı müqavilə bağlanmışdır. Göstərilən müqaviləyə əsasən alqı-satqı qiyməti 678 manat olan İMEİ kodu **********62449 olan Xiaomi Redmi 10 markalı telefon Cavabdeh nisyə satılmış və cavabdeh 12 ay müddətində ödəniş cədvəli üzrə hər ay 56,5 manat məbləğində pulu ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarından görünür ki, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə ******* saylı müqavilə bağlanmışdır. Göstərilən müqaviləyə əsasən alqı-satqı qiyməti 606,87 manat olan İMEİ kodu **********89890 olan X1 A7 markalı tablet Cavabdeh nisyə satılmış və cavabdeh 11 ay müddətində ödəniş cədvəli üzrə hər ay 55,17 manat məbləğində pulu ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarından görünür ki, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə ******* saylı müqavilə bağlanmışdır. Göstərilən müqaviləyə əsasən alqı-satqı qiyməti 307,8 manat olan Panasonic markalı ətçəkən Cavabdeh nisyə satılmış və cavabdeh 12 ay müddətində ödəniş cədvəli üzrə hər ay 25,65 manat məbləğində pulu ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan maliyyə və ödəniş cədvəlindən görünür ki, cavabdehin xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə 435 manat ödənilməmiş hissə və 43 manat dəbbə borcu, xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə 371 manat ödənilməmiş hissə, 37 manat dəbbə borcu, xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə 237 manat ödənilməmiş hissə, 23 manat dəbbə borcu mövcuddur. İş materiallarında olan xx.xx.2022-ci il tarixli xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, cavabdehə borcun ödənilməsinin təmin olunması, əks təqdirdə məhkəməyə müraciət olunacağı barədə xəbərdarlıq edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 600.1-ci maddəsinə əsasən, alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsinə görə əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış nisyə alqı-satqı müqavilələrinə əsasən cavabdehə məişət əşyalar satılmış və xidmətlərin göstərilməsi nəzərdə tutulmuş, cavabdeh həmin müqavilə üzrə dövri ödənişlər etməyi öhdəsinə götürmüş, lakin müqavilələr üzrə üzərinə düşən öhdəliyi lazımınca icra etməməklə müqavilənin şərtlərini pozmuşdur. Buna görə də, iddiaçı ödənilməmiş əsas məbləğin qaytarılmasını tələb etməkdə haqlıdır. Belə olan halda məhkəmə hesab edir ki, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən 435 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən 371 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən 237 manat əsas borcun cavabdehdən tutulması hissəsində iddia tələbi təmin edilməlidir. İddia tələbinin dəbbə pulu hissəsinə münasibətdə məhkəmə nəzərə alır ki, Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən isə məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Hər bir konkret iş üzrə dəbbə pulunun azaldılması meyarları kimi dəbbə pulunun qeyri-mütənasib olması, öhdəliyin pozulması nəticəsində yarana biləcək mümkün zərərin həcmindən əhəmiyyətli dərəcədə artıq olması, öhdəliklərin yerinə yetirilməsindən yayınma müddətləri və s. çıxış edə bilər. Məhkəmə nəzərə alır ki, dəbbə pulunun göstərilən həcmdə tutulması cavabdehin əmlak mənafelərinə xələl gətirə bilər. Dəbbə pulunun məbləğinin azaldılması kreditorun əmlak mənafelərinə əsaslı təsir etmir. Belə ki, dəbbə pulunu əldə edəcəyi gözlənilən qazanc kimi deyil, öhdəliyin icrasının təminatı üsulu kimi nəzərdə tutmuşdur. Qeyd edilənləri rəhbər tutmaqla məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 435 manat məbləğində əsas borca münasibətdə cavabdehdən 43 manat dəbbə (cərimə) pulunun, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 371 manat məbləğində əsas borca münasibətdə cavabdehdən 37 manat dəbbə (cərimə) pulunun, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 237 manat məbləğində əsas borca münasibətdə cavabdehdən 23 manat dəbbə (cərimə) pulunun tutulması əsaslı hesab edilə bilməz və yüksək olduğundan azaldılmalıdır. Qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, Cavabdeh iddiaçının xeyrinə xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 4 manat dəbbə (cərimə) pulu, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 3 manat dəbbə (cərimə) pulu, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 2 manat dəbbə (cərimə) pulu tutulmalıdır. Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. İş materiallarına əlavə olunmuş hökumət ödəniş portalından görünür ki, iddiaçı tərəfindən 31,46 (otuz bir manat qırx altı qəpik) manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. Məhkəmə xərcləri ilə bağlı məsələni müzakirə edərək məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 31,46 (otuz bir manat qırx altı qəpik) manat dövlət rüsumu cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh xx.xx.2021ci il tarixdə ******* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 435 manat ödənilməmiş hissə, 4 manat cərimə, xx.xx.2021-ci il tarixli, ******* saylı alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 371 manat ödənilməmiş hissə, 3 manat cərimə, xx.xx.2021-ci il tarixli, ******* saylı alqısatqı müqaviləsinə əsasən 237 manat ödənilməmiş hissə, 2 manat cərimə və ödənilmiş dövlət rüsumuna görə 31,46 manat iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-in 216-220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixli, ******* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 435 manat ödənilməmiş hissə, 4 manat cərimə, xx.xx.2021-ci il tarixli, ******* saylı alqısatqı müqaviləsinə əsasən 371 manat ödənilməmiş hissə, 3 manat cərimə, xx.xx.2021-ci il tarixli, ******* saylı alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 237 manat ödənilməmiş hissə, 2 manat cərimə borcu və ödənilmiş dövlət rüsumuna görə 31,46 (otuz bir manat qırx altı qəpik) manat, ümumilikdə 1083,46 (bir min səksən üç manat qırx altı qəpik) manat alınaraq iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilsin. İddia qalan hissədə rədd edilsin. Qətnamədən onun rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Şirvan şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən Ceyhun Mustafayev