İsmayıllı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(037)-1161/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ İsmayıllı rayonu İş № 2(037)-1161/2021 24.12.2021 İSMAYILLI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Hüseynov İlqar Vidayət oğlunun sədrliyi Qasımov Xalid Məhərrəm oğlunun katibliyi, Ərizəçi İsmayıllı rayon Qeydiyyat Şöbəsini maraqlı şəxs qismində cəlb etdiyi ölüm faktının müəyyən edilməsi tələbinə dair ərizəsi üzrə mülki işə 24 dekabr 2021-ci il tarixdə məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq müəyyən e t d i: Ərizəçi 28.02.1988-ci il tarixdə doğulmuş oğlu X2 05 mart 1996-cı il tarixdə İsmayıllı rayon Cülyan kəndində ölməsi, ölüm haqqında akt qeydində doğulduğu tarixin 28 fevral 1988-ci il, doğulduğu yerin İsmayıllı rayon Cülyan kəndi, daimi yaşadığı yerin İsmayıllı rayon Cülyan kəndi, ölüm yerinin İsmayıllı rayon Cülyan kəndi, ölüm tarixinin 05 mart 1996-cı il qeyd edilməsi faktının müəyyən edilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Ərizəçi ərizəni onunla əsaslandırmışdır ki, oğlu X5 28.02.1988-ci il tarixdə İsmayıllı rayon Cülyan kəndində doğulmuş və 05 mart 1996-cı il tarixdə İsmayıllı rayon Cülyan kəndində vəfat etmişdir. Oğlunun cənazəsi İsmayıllı rayon Cülyan kənd qəbirstanlığında dəfn edilmişdir. Oğlunun ölüm aktı müvafiq dövlət orqanında qeydə alınmamış və bu barədə şəhadətnamə verilməmişdir.Keçirdiyi sarsıntılar üzündən oğlunun ölümünü qeydə aldırmamışdır. Hal-hazırda oğlunun ölümünün qeydə alınması zəruridir. Oğlunun ölümünün qeydə alınmaması mülkiyyət hüquqlarının həyata keçirilməsində müəyyən maneəçiliklər yaradır və məsələnin həllini mümkünsüz edir. Oğlunun ölməsi İsmayıllı RİHB-nın Cülyan kənd İƏD üzrə Nümayəndəliyinin arayışı, qəbrin foto şəkilləri və şahid ifadələri ilə təsdiq olunur. Oğluna ölüm haqqında şəhadətnamə almaq üçün İsmayıllı rayon Qeydiyyat Şöbəsinə rəsmi olaraq müraciət etmişdir. Orada bildirildi ki, ölüm haqqında akt qeydinin aparılması üçün ölüm haqqında tibbi şəhadətnamə tələb olunur. Ona dedilər ki, hüquqi əhəmiyyətli faktın tanınması üçün məhkəməyə müraciət etməlidir. Məhkəmə iclasında iştirak edən Ərizəçi ərizə ilə eyni məzmunlu ifadə verərək ərizənin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Maraqlı şəxs İsmayıllı rayon Qeydiyyat şöbəsinə məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə məhkəmə bildirişi göndərilmiş, lakin maraqlı şəxs nümayəndəsinin iştirakını məhkəmə iclasında təmin etməmişdir. Belə olan halda məhkəmə maraqlı şəxsin nümayəndəsinin iştirakı olmadan məhkəmə iclasının keçirilməsini mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iclasında şahid X1 ifadə verərək bildirmişdir ki, İsmayıllı rayonu, Cülyan kəndində yaşayır. Ərizəçi qonşusudur. Ərizəçinin oğlu X5 28.02.1988-ci il tarixdə İsmayıllı rayon Cülyan kəndində doğulmuş, 05 mart 1996-cı il tarixdə İsmayıllı rayon Cülyan kəndində ölmüş və Cülyan kənd qəbirstanlığında dəfn olunmuşdur. Məhkəmə iclasında şahid X4 ifadə verərək bildirmişdir ki, İsmayıllı rayonu,Cülyan kəndində yaşayır.Ərizəçi kəndçisidir. Ərizəçinin oğlu X5 28.02.1988-ci il tarixdə İsmayıllı rayon Cülyan kəndində doğulmuş, 05 mart 1996-cı il tarixdə İsmayıllı rayon Cülyan kəndində ölmüş və Cülyan kənd qəbirstanlığında dəfn olunmuşdur. Məhkəmə ərizəçinin izahatını və şahid ifadələrini dinləyib, iş materiallarını araşdırıb hesab edir ki, ərizə əsaslı olduğundan təmin edilməlidir. İş materialların əlavə edilmiş, 11.03.1988-ci il tarixli Xİİİ-ЖГ№278188 nömrəli doğum haqqında şəhadətnamədən görünür ki, X5,28.02.1988-ci il tarixdə İsmayıllı rayonu, Cülyan kəndində doğulmuş, atası X6, anası Ərizəçidır. Belə ki, iş materiallarında olan fotoşəkildən görünür ki, X5 dəfn edilmiş, qəbirüstü abidəsi vardır və abidənin üzərində “X5” “1988 - 1996” yazılmışdır. İş materiallarında olan İsmayıllı rayon Qeydiyyat şöbəsinin 10.04.2021-ci il tarixli, 05/Q-519/13 saylı məktubundan görünür ki, ölüm haqqında akt qeydinin aparılması üçün ölüm haqqında tibbi (həkim) şəhadətnaməsi lazımdır. Əgər həmin şəhadətnamə yoxdursa, bu halda məhkəməyə müraciət etməli olduğu bildirilib. İş materiallarına əlavə edilmiş, İsmayıllı RİHB-nın Cülyan kənd İƏD üzrə Nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş, 02.10.2021-ci il tarixli, 269 nömrəli məktubdan görünür ki, mərhum X2 İsmayıllı rayon Cülyan kənd sakini olduğu, 05 mart 1996-cı ildə vəfat edib Cülyan kənd qəbirstanlığında dəfn olunduğu qeyd olunmuşdur. Azərbaycan Respublikası MPM-in: 307-ci maddəsinə əsasən məhkəmə fiziki və hüquqi şəxslərin şəxsi və ya əmlak hüquqlarının əmələ gəlməsi, dəyişməsi, xitam verilməsinin asılı olduğu faktları müəyyən edir. 307.2.3-cü maddəsinə əsasən məhkəmə doğumun, övladlığa götürmənin, nikahın, boşanmanın, ölümün qeyd edilmə faktının müəyyən edilməsi barədə işlərə baxır. 308-ci maddəsinə əsasən məhkəmə hüquqi əhəmiyyəti olan faktları o zaman müəyyən edə bilər ki, ərizəçi həmin faktları təsdiq edən lazımi sənədləri başqa qaydada ala bilməsin, yaxud itirilmiş sənədlərin bərpası mümkün olmasın. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun “Hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsinin bəzi məsələləri haqqında” 12 aprel 2019-cu il tarixli, 03 saylı Qərarının 1.2-ci bəndinə əsasən, hüquqi əhəmiyyəti olan faktlar məhkəmə qaydasında o halda müəyyən edilə bilər ki, qanuna əsasən belə faktlar hüquqi nəticələr doğurmaqla fiziki və hüquqi şəxslərin şəxsi və ya əmlak hüquqlarının əmələ gəlməsi, dəyişməsi, xitam verilməsinə səbəb olsun, ərizəçi həmin faktları təsdiq edən lazımi sənədləri başqa qaydada ala bilməsin, yaxud itirilmiş sənədlərin bərpası mümkün olmasın, qüvvədə olan qanunvericiliklə belə faktın müəyyən edilməsinin məhkəmədən kənar qaydası nəzərdə tutulmasın və hüquq haqqında mübahisə olmasın. Bütün bu şərtlər birlikdə mövcud olmalıdır, onların hər hansı birinin mövcud olmaması həmin işə xüsusi icraat qaydasında baxılmasını istisna edir. 1.4-cü bəndinə əsasən, lazımi sənədin alınmasının mümkünsüzlüyü dedikdə qanunvericilikdə bu və ya digər faktın qeydiyyatı qaydasının nəzərdə tutulmaması (məsələn, şəxsin öhdədə olması faktı), yaxud da faktın qeydiyyatı qaydasına riayət edilməməsi və mövcud şəraitdə belə qaydadan istifadə olunmasının qeyri-mümkünlüyü (məsələn, atalığın etiraf olunması faktı, müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının imtina etdiyi hallarda, şəxsin müəyyən vaxtda, müəyyən şəraitdə vəfat etməsi faktı) nəzərdə tutulur. İtən sənədlərin bərpasının mümkünsüzlüyü dedikdə belə sənədin itməsi və ya məhv olması nəticəsində müvafiq orqan tərəfindən həmin sənədin dublikatının verilməsinin mümkün olmaması başa düşülür. 4.8-ci bəndinə əsasən, ölümün qeydə alınma faktının müəyyən edilməsi ilə göstərilən şəxsin müəyyən vaxtda və müəyyən şəraitdə ölməsi faktının müəyyən edilməsini biri-birindən fərqləndirmək lazımdır. Birinci hal onu nəzərdə tutur ki, şəxsin ölümü əvvəllər qeydə alınmışdır, lakin həmin qeyd ərizəçidə, o cümlədən vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı orqanlarında saxlanılmamışdır. İkinci hal isə, vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı orqanları ölüm faktını qeydə almaqdan imtina etdikləri təqdirdə mövcud olur. Beləliklə, məhkəmə iclasında ərizəçinin izahatı, şahid ifadələri, təqdim olunmuş sənədlərlə təsdiq olundu ki, X5 05 mart 1996-cı il tarixdə İsmayıllı rayon Cülyan kəndində vəfat etmiş və İsmayıllı rayon Cülyan kənd qəbiristanlığında dəfn edilmişdir. Ərizəçi oğlunun ölüm haqqında şəhadətnaməsini başqa qaydada ala bilməmiş, bununla əlaqədar yaşadığı ünvan üzrə məhkəməyə müraciət etmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 217.4 maddəsinə əsasən məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Məhkəmə hesab edir ki, tədqiq olunmuş sübutlara əsasən 28.02.1988-ci il tarixdə doğulmuş X2 05 mart 1996-cı il tarixdə İsmayıllı rayon Cülyan kəndində ölməsi və X2 barəsində ölüm haqqında akt qeydində doğulduğu tarix 28 fevral 1988-ci il,doğulduğu yer İsmayıllı rayon Cülyan kəndi,daimi yaşadığı yer İsmayıllı rayon Cülyan kəndi, ölüm yeri İsmayıllı rayon Cülyan kəndi, ölüm tarixi 05 mart 1996-cı il qeyd edilməsi faktı müəyyən edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 218.3-cü maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Lakin hakim qanunda göstərilən müstəsna hallarda iddia tələbindən kənara çıxa bilər. Bundan başqa məhkəmə hesab edir ki, hazırkı ərizə üzrə ərizəçi tərəfindən dövlət rüsumu barədə tələb olmadığından mülki iş üzrə ödənilmiş dövlət rüsumu ərizəçinin özünə aid edilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 214, 216-220, 227,233,307-308, 311, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə q ə t e t d i: Ərizə təmin edilsin. 28.02.1988-ci il tarixdə doğulmuş X2 05 mart 1996-cı il tarixdə İsmayıllı rayon Cülyan kəndində ölməsi faktı müəyyən edilsin. X2 barəsində ölüm haqqında akt qeydində doğulduğu tarix 28 fevral 1988-ci il, doğulduğu yer İsmayıllı rayon Cülyan kəndi, daimi yaşadığı yer İsmayıllı rayon Cülyan kəndi, ölüm yeri İsmayıllı rayon Cülyan kəndi,ölüm tarixi 05 mart 1996-cı il qeyd edilsin. Ödənilmiş dövlət rüsumu məbləği ərizəçiyə aid edilsin. Məhkəmə qətnaməsi rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində qətnamədən İsmayıllı Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şəki Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Məhkəmə qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən İlqar Hüseynov