Kəlbəcər Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(040)-145/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Göygöl rayonu İş № 2(040)-145/2025 04.02.2025 KƏLBƏCƏR RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Qəniyev Həsən Salman oğlunun sədrliyi, Heydərov Turxan İsmixan oğlunun katibliyi ilə, Ərizəçi iştirakı ilə, Ərizəçi “X4nun ölüm faktının müəyyən edilməsi”nə dair ərizəsi üzrə mülki işə Kəlbəcər Rayon Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə m ü ə y y ə n e t d i: Ərizəçi xüsusi icraat qaydasında ərizə ilə Kəlbəcər Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, mərhum X4nun 15 yanvar 1989-cu il tarixdə Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kəndində ölümünün qeydə alınması faktının müəyyən edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, X4 1928-ci ildə doğulmuş, anası Bağdat Yolçuyeva ilə 1958-ci ildə ailə qurmuşlar, o da onların birgə nikahından doğulmuşdur. X4 15 yanvar 1989-cu ildə Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kəndində vəfat etmiş və ona ölüm haqqında şəhadətnamə alınmışdır. 1993-cü ilin aprel ayında Kəlbəcər rayonunun ərazisi işğal olunan zaman atasına məxsus ölüm şəhadətnaməsi orada qalmışdır. Hazırda o, övladı X3 məcburi köçkünlük vəsiqəsi almaq üçün Qaçqınların və Məcburi köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinə müraciət etmiş, bununla bağlı ondan digər sənədlərlə yanaşı atası Rzanın ölüm şəhadətnaməsi də tələb olunur. O, mərhum atası Rza Yolçuyevin ölüm akt qeydinin bərpası barədə Maraqlı şəxsnə müraciət etmiş, doğum akt qeydi Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kəndində aparıldığı və arxiv sənədləri orada qaldığı üçün bərpa olunmasından imtina edilmişdir. Qeyd olunan ölüm faktını başqa cür əldə edə bilmədiyindən məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Məhkəmə iclasının keçirilməsi vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar olunmasına baxmayaraq, Maraqlı şəxs məhkəmə iclasında nümayəndəsinin iştirakını təmin etməmişdir. Məhkəmə maraqlı şəxsin nümayəndəsinin iştirakı olmadan məhkəmə iclasının keçirilməsini mümkün hesab etmişdir. Ərizəçi ərizənin dəqiqləşdirilməsi barədə məhkəməyə ərizə təqdim edərək, mərhum X4nun 15 yanvar 1989-cu il tarixdə Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kəndində ölməsi faktının müəyyən edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir Ərizəçi məhkəmə iclasında verdiyi izahatında ərizəsini müdafiə edərək və ərizəyə uyğun izahat verərək bildirdi ki, X4 1928-ci ildə Kəlbəcər rayonunda doğulmuş, 15 yanvar 1989-cu ildə Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kəndində vəfat etmişdir. X2 rayonunun İlyaslar kənd qəbirstanlığında dəfn edilmiş, müvafiq yas mərasimləri də keçirilmişdir. O dövrdə bütün sənədlər işğal olan ərazidə qaldığına görə Maraqlı şəxsnə ölüm akt qeydinin aparılıb-aparılmaması barədə müraciət etdikdə, bununla bağlı heç bir akt qeydinin olmadığını bildirərək şəhadətnamənin verilməsindən imtina edilmişdir. Qeyd olunan ölüm faktını başqa cür əldə edə bilmədiyindən məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Hazırki ərizə üzrə faktın məhkəmə qaydasında müəyyən edilməsi mərhum X4nun ölüm sənədini əldə etmək üçün çox vacibdir. Ərizənin təmin edilməsini, atası - 1928-ci ildə Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kəndində doğulmuş X5 15 yanvar 1989-cu il tarixdə Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kəndində ölməsi faktının müəyyən edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş edir. Şahid qismində məhkəmə iclasında ifadə verən Şahid2 ifadəsində bildirmişdir ki, ərizəçi ilə eyni kənddə yaşamışlar. Ərizəçinin X4 15 yanvar 1989-cu il tarixdə yaşadıqları Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kəndində vəfat etmiş, Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kənd qəbirstanlığında dəfn edilmişdir. O, dəfn mərasimində iştirak etmişdir. Şahid olaraq, X5 15 yanvar 1989-cu il tarixdə Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kəndində vəfat etməsini və Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kənd qəbirstanlığında dəfn olunmasını təsdiq edir. Şahid qismində məhkəmə iclasında ifadə verən Şahid1 ifadəsində bildirmişdir ki, o, ərizəçinin bacısıdır. X4 15 yanvar 1989-cu il tarixdə yaşadıqları Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kəndində vəfat etmiş, Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kənd qəbirstanlığında dəfn edilmişdir. O, şahid olaraq, X5 15 yanvar 1989-cu il tarixdə Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kəndində vəfat etməsini və Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kənd qəbirstanlığında dəfn olunmasını təsdiq edir. İş materiallarında olan: Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Maraqlı şəxs tərəfindən Ərizəçi ünvanlanmış 10 oktyabr 2024-cü il tarixli 475 nömrəli məktubdan görünür ki, X5 ölümü haqqında akt qeydi Maraqlı şəxsndə və Ədliyyə Nazirliyinin “Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının avtomatlaşdırılmış elektron informasiya sistemi”ndə aşkar edilməmiş, ölüm faktının təsdiq edilməsi ilə bağlı vətəndaşa məhkəməyə müraciət etməsi tövsiyə olunmuşdur. İş materiallarında olan: Kəlbəcər Rayon İcra Hakimiyyəti tərəfindən 15 oktyabr 2024cü il tarixdə verilmiş arayışdan görünür ki, Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kəndində məcburi köçkün kimi qeydiyyatda olan Ərizəçi atası X2 rayonunun işğalından əvvəl 1989-cu ildə vəfat etmişdir. İş materiallarında olan: Kəlbəcər rayon Lev kənd soveti tərəfindən 6 oktyabr 1976-cı il tarixdə verilmiş doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən (əslinə məhkəmə iclasında baxış keçirilmiş, əsli ilə düz olması təsdiqini tapmışdır-hakimin qeydi) görünür ki, Yolçuyev Rza oğlu xx xxxxxxxx 1976-cı ildə Kəlbəcər rayonunun Elyaslar kəndində doğulmuşdur. X4, anası X6 qeyd edilmişdir. İş materiallarında olan: Kəlbəcər rayon Seyidlər kənd sovetliyi tərəfindən 22 dekabr 1958-ci il tarixdə verilmiş “Evlənmək haqqında şəhadətnamə”nin surətindən (əslinə məhkəmə iclasında baxış keçirilmiş, əsli ilə düz olması təsdiqini tapmışdır-hakimin qeydi) görünür ki, X11 ilə X7 arasında nikah 22 dekabr 1958-ci il tarixdə 62 nömrə ilə qeydə alınmışdır. Nikah bağlanıldıqdan sonra ərə “Yolçuyev”, arvada “Yolçuyeva” soyadları verilmişdir. İş materiallarında olan: Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Kəlbəcər rayon polis şöbəsi tərəfindən 08 yanvar 2025-ci il tarixdə verilmiş 3-13-85/2-Y-2xx/xx/2025 nömrəli arayışdan görünür ki, Ərizəçi anası X1 rayonunun İlyaslar kəndində daimi pasport qeydiyyatında olmaqla, 02 noyabr 2017-ci ildə vəfat etmişdir. X4 XX.XX.1989-cu il tarixdə vəfat etdiyi üçün Kəlbəcər RPŞ-nin arxivində məlumat yoxdur. Məhkəmə araşdırması nəticəsində təsdiq edilir ki, 1928-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kəndində doğulmuş X11 15 yanvar 1989-cu il tarixdə Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kəndində vəfat etmiş və Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kənd qəbirstanlığında dəfn olunmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinin (bundan sonra-Ailə Məcəlləsi) 158.1ci maddəsinin tələbinə əsasən, vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydə alınması həm dövlət mənafeyi və ictimai mənafe üçün, həm də vətəndaşların şəxsi və əmlak hüquqlarının qorunması məqsədi ilə aparılır. Ailə Məcəlləsinin 158.2-ci maddəsinə əsasən, doğum, ölüm, nikahın bağlanması, nikahın pozulması, övlladlığa götürmə, atalığın müəyyən edilməsi, adın, ata adının və soyadın dəyişdirilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarında (Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin və Naxçıvan Muxtar Respublikasında Naxçıvan Muxtar Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin rayon (şəhər) qeydiyyat şöbələri, həmçinin nikahın bağlanmasının, doğumun və ölümün qeydiyyatı üzrə rayon tabeli şəhərlərdə, qəsəbələrdə və kəndlərdə rayon, şəhər, şəhər rayonu icra hakimiyyətlərinin nümayəndəliklərində) qeydiyyatdan keçirilməlidir. Ailə Məcəlləsinin 193-cü maddəsinə əsasən, ölüm bu barədə məlumat verən şəxsin seçdiyi, ölüm faktı məhkəmə tərəfindən müəyyən edildikdə və ya şəxs ölmüş elan edildikdə isə məhkəmə qətnaməsinin çıxarıldığı yer üzrə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanda (qurumda) dövlət qeydiyyatına alınır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 31 oktyabr 2003-cü il tarixli 145 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı Qaydası”nın 8.5-ci bəndinin tələbindən görünür ki, ölüm faktı tibb müəssisəsinin müvafiq sənədi ilə (ölüm haqqında həkim arayışı, ölüm haqqında feldşer arayışı ilə) təsdiq edilməlidir, ölüm haqqında həkim şəhadətnaməsi olmadıqda, ölüm faktı məhkəmə tərəfindən müəyyən edilir. “Hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsinin bəzi məsələləri haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 12 aprel 2019-cu il tarixli, 03 saylı Qərarının 9-cu bəndində qeyd edilmişdir ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 307.2.8-ci maddəsində şəxsin müəyyən vaxtda və müəyyən şəraitdə vəfat etməsi faktının müəyyən edilməsi haqqında işlərə baxılarkən məhkəmələr ilk növbədə nəzərə almalıdırlar ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2003-ci il 31 oktyabr tarixli, 145 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı Qaydası”nın 8.5-ci bəndinə əsasən ölüm faktı tibb müəssisəsinin müvafiq sənədi ilə (ölüm haqqında həkim arayışı, ölüm haqqında feldşer arayışı ilə) təsdiq edilməlidir. Ölüm haqqında həkim şəhadətnaməsi olmadıqda, ölüm faktı məhkəmə tərəfindən müəyyən edilir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra Mülki Prosessual Məcəllə) 307.2.3-cü və 307.2.8-ci maddələrinə əsasən məhkəmə ölümün qeyd edilmə faktını və müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının imtina etdiyi hallarda, şəxsin müəyyən vaxtda, müəyyən şəraitdə vəfat etməsi faktının müəyyən edilməsi barədə işlərə baxır. Mülki Prosessual Məcəllənin 308-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə hüquqi əhəmiyyəti olan faktları o zaman müəyyən edə bilər ki, ərizəçi həmin faktları təsdiq edən lazımi sənədləri başqa qaydada ala bilməsin, yaxud itirilmiş sənədlərin bərpası mümkün olmasın. Mülki Prosessual Məcəllənin 315.2-ci maddəsinə əsasən, şəxsi ölmüş elan edən məhkəmə qətnaməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydiyyatı kitabına şəxsin ölməsi barədə qeyd etmək üçün əsasdır. Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 88-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Mülki Prosessual Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Məhkəmə iş materiallarını araşdırıb, toplanmış sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, ərizə qanuni və əsaslı olduğundan təmin edilməli, 1928-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kəndində doğulmuş X5 15 yanvar 1989-cu il tarixdə Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kəndində ölməsi faktı müəyyən edilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının Мülki Prosessual Мəcəlləsinin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qətetdi: Ərizə təmin edilsin. Ərizəçinin atası - 1928-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kəndində doğulmuş X5 15 yanvar 1989-cu il tarixdə Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun İlyaslar kəndində ölməsi faktı müəyyən edilsin. Bu qətnamə X5 ölümünün aidiyyəti dövlət orqanında qeydə alınması və ölüm haqqında şəhadətnamənin verilməsi üçün əsasdır. Qətnamədən, surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 1(bir) ay müddətində Kəlbəcər Rayon Məhkəməsi vasitəsilə (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetə daxil edilməklə) Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Həsən Qəniyev