Göyçay Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(046)-779/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Göyçay rayonu İş № 2(046)-779/2022 30.09.2022 GÖYÇAY RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Fəttahov İbrahim Bağır oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Səmidli Nərmin Yaşar qızının katibliyi, İddiaçı Cavabdeh1 iştirakı ilə, İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2 və Cavabdeh3 qarşı əmlak və qızılzinət əşyaları tələbinə dair iddiası üzrə mülki işə məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, Müəyyən etdi: İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək 1000 manat dəyərində nişan üzüyünün, 750 manat dəyərində üzüyün və 3500 manat dəyərində qızıl dəstinin (boyunbağı, sırğa, üzük, qolbaq dəst), 50 manat dəyərində pastel dəstinin, 250 manat dəyərində xalçanın, həmin əmlaklar mövcud olmadığı halda onların dəyərinin və dövlət rüsumu kimi ödədilmiş 130.17 manat pulun cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2 və Cavabdeh3 alınaraq ona verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İşin halları: İddiaçı iddia tələbini belə əsaslandırmışdır ki, Cavabdeh1 ilə xx.xx.2019-cu il tarixdə nikah bağlayaraq ailə qurmuşlar. Cavabdeh1 xx.xx.2021-ci il tarixdə nikahları pozulmuşdur. Boşanandan sonra heç bir əmlakını, o cümlədən cehiz və qızıl-zinət əşyalarını cavabdehlərin yaşadığı evdən götürməmişdir. Onu da qeyd etmək istəyir ki, mediasiya prosesi zamanı Cavabdeh1 ona məxsus qızıl-zinət əşyalarını lombarda qovduğunu bildirmişdir. Məhkəmə icraatı iştirakçılarının iştirakı və izahatları: Məhkəmə iclasında İddiaçı iddianı müdafiə edərək göstərmişdir ki, məhkəmə prosessesi zamanı özünə məxsus cehiz əmlakların çox hissəsini cavabdehə məxsus evdən götürmüş, lakin hal-hazırda özünə məxsus 50 manat dəyərində pastel dəsti, 250 manat dəyərində xalça və qızıl-ziynət əşayaları cavabdehin qanunsuz istifadəsindədir. Buna görə də iddianın təmin edilməsini xahiş edir. İş üzrə Cavabdeh1 iddianı qəbul etməyərək göstərmişdir ki, iddiaçının ondan tələb etdiyi, pastel dəsti iddiaçı tərəfindən istifadə edilmiş, hal-hazırda mövcud deyildir. İddiaçı gəlin köçən zaman özü ilə xalça gətirməmişdir, həmin xalça anasına məxsus olmuşdur. Bundan başqa iddia ərizəsində qeyd edilən qızıl-ziynət əşyalarının dəyəri ilə razılaşmır, iddiaçının 1000 manat dəyərində qeyd etdiyi qızıl-ziynət əşyası olan nişan üzüyünü 340 manata, 3500 manat dəyərində qeyd etdiyi qızıl dəstini 980 manat almışdır. 750 manat dəyərində olan üzük isə xalası tərəfindən iddiaçıya hədiyyə edilmişdir. Həmin qızıl-ziynət əşyalarını lombarda qoyaraq iddiaçının müalicəsi üçün xərcləmişlər. Buna görə də iddianın rədd edilməsini xahiş etmişdir. İş üzrə tərəfləri dinləyən, təqdim edilmiş sübutlara hüquqi qiymət verən məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Mülki işdə olan sənədlər: Məhkəməyə təqdim edilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli girov biletlərinin təsdiq edilmiş surətlərindən görünür ki, Cavabdeh1 tərəfindən 01 ədəd sırğa, 01 ədəd boyunbağı,01 ədəd üzük və 01 ədəd qolbağ girov qoyulmuşdur. Məhkəməyə təqdim edilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli girov biletlərinin təsdiq edilmiş surətlərindən görünür ki, Cavabdeh3 tərəfindən 01 ədəd üzük girov qoyulmuşdur. Tətbiq edilən hüquq normaları: Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 29-cu maddəsinin 3-cü bəndinə əsasən hər kəsin mülkiyyətində daşınar və daşınmaz əmlak ola bilər. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir. Konstitusiyanın 71-ci maddəsinin 2-ci bəndinə əsasən insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının həyata keçirilməsini heç kəs məhdudlaşdıra bilməz. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 157-ci maddəsinə əsasən mülkiyyətçi özgəsinin qanunsuz sahibliyindən öz əmlakını geri tələb edə bilər. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 78.1-ci maddəsinə görə sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə təqdim edilir. Adı çəkilən Məcəllənin 80-cı maddəsinə əsasən məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və nəzərə alır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. Məcəllənin 81-ci maddəsinə görə isə, qanuna və ya digər normativ hüquqi aktlara əsasən müəyyən sübutetmə vasitələri ilə təsdiq edilməli olan işin halları başqa sübutlarla təsdiq oluna bilməz. MPM-in 217-ci maddəsinə əsasən, məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır MPM-in 218.3-cü maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Lakin hakim qanunda göstərilən müstəsna hallarda iddia tələblərindən kənara çıxa bilər. Məhkəmə qətnaməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 24 noyabr 2005-ci il tarixli 04 nömrəli qərarında göstərilmişdir ki, məhkəmə qətnaməsi mülki və iqtisadi mübahisələrdən irəli gələn işlər üzrə ədalət mühakiməsinin yekun aktı olduğu üçün onun qəbul edilməsi ilə mübahisəli hüquq münasibətlərində müəyyənlik yaranmalı, pozulmuş və mübahisə edilən hüquqların və qanunla qorunan mənafelərin real bərpası təmin olunmalıdır. Qərarın 2.4-cü bəndinə görə, qətnamə o vaxt əsaslı hesab edilir ki, onda baxılan iş üçün əhəmiyyətli olan, qanunun tələblərinə uyğun olaraq işə aid edilən və mötəbər sübutlarla təsdiq olunan faktlar əks etdirilmiş olsun, məhkəmənin iş üzrə müəyyən edilən faktlardan irəli gələn qəti nəticəsi onda şərh edilsin, habelə qətnamədə göstərilən hallar işin materiallarına uyğun olsun. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi "Mahmudov Rusiya Federasiyasına” qarşı 26 iyul 2007-ci il tarixli qərarında hüquqi mövqeyini əks etdirərək göstərmişdir ki, konvensiya prosedurları çərçivəsində sübutlar qiymətləndirilərkən bir qayda olaraq "affirmanti, non neganti, incumbit probation” (sübut etmək yükü təkzib edənin deyil, iddia edənin üzərinə düşür) prinsipi rəhbər tutulur. Sübut kifayət qədər güclü, aydın və bir-birinə uyğun qənaətlərin həm mövcudluğundan, həmçinin təkzib olunmaz oxşar fakt ehtimallarından irəli gələ bilər. "Qavazov Bolqarıstana qarşı” iş üzrə 06 mart 2008-ci il tarixli qərarında Avropa Məhkəməsi hüquqi mövqeyini belə ifadə etmişdir ki, sübutları qiymətləndirərkən, bir qayda olaraq "əsaslı şübhədən kənar” sübut standartları tətbiq edilir. "Avşar Türkiyəyə qarşı” iş üzrə qərarında Avropa Məhkəməsi göstərir ki, sübutları qiymətləndirən zaman məhkəmə "əsaslı şübhə yaratmayan” sübut standartını qəbul edir. Belə sübut kifayət qədər inandırıcı, aydın və bir-birinə uyğun gələn məntiqi nəticələrin və ya faktlarla bağlı oxşar təkzib edilməyən ehtimalların mövcudluğundan irəli gələ bilər. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu "N.Məmmədovanın şikayəti üzrə məhkəmə aktlarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” 31 yanvar 2006-cı il tarixli qərarında qeyd etmişdir ki, məhkəmə qətnaməsi hüquqla bağlı mübahisəyə baxıldıqdan sonra məhkəmə iclasında müəyyən olunmuş işin faktiki halları və hüquq normaları əsasında çıxarılır. İddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənərsə, məhkəmə öz qətnaməsilə bu hüququ müdafiə etməlidir. Əgər iddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənməzsə, məhkəmə onun iddiasını rədd etməli və bununla da, cavabdehin iddiaçının əsassız hərəkətləri və ya fikirləri ilə pozula biləcək hüquqlarını müdafiə etməlidir. Hər bir halda məhkəmənin qətnaməsi, ilk növbədə, məhz mübahisə tərəflərinin fərdi hüquqlarını və qanuni mənafelərini müdafiə edən akt kimi çıxış etməlidir. Məhkəmənin mövqeyi: Hazırkı iş üzrə isə məhkəmə aşağıdakıları qeyd etməyi zəruri hesab edir: İşin halları ilə müəyyən olunur ki, İddiaçı məxsus qızıl-zinət əşyaları Cavabdeh1nın qanunsuz sahibliyindədir. Məhkəmə baxışı zamanı iddiaçıya məxsus qızıl-zinət əşyalarının qiymətləri, mövcudluğu ilə bağlı və eləcə də, 50 manat dəyərində pastel dəstinin, 250 manat dəyərində xalçanın iddiaçıya məxsus olmaması ilə cavabdehin göstərdiyi xüsusatlar iddiaçı tərəfindən mübahisələndirilmişdir. Tərəfləri dinləyən, tədqiq edilmiş sübutlara hüquqi qiymət verən məhkəmə belə qənaətə gəlmişdir ki, iddiaçıya məxsus qızıl-ziynət əşyaları cavabdehin qanunsuz sahibliyində qalmışdır. Qeyd edilən qızıl-ziynət əşyalarının dəyəri iddiaçının məhkəmə baxışı zamanı müdafiə etdiyi həddə təmin edilməlidir. Məhkəmə baxışı zamanı İddiaçı 50 manat dəyərində pastel dəstinin və 250 manat dəyərində xalçanın cavabdehin qanunsuz sahibliyində olmasına dair heç bir möhtəbər sübutu məhkəməyə təqdim edə bilməmişdir. Azərbaycan Respublikasının MPM-nın 119.1-ci maddəsinin tələblərinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Belə olan halda iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 130.17 manat dövlət rüsumunun, iddianın təmin edildiyi həddə 72.50 manatı Cavabdeh1 aid edilməlidir. Beləliklə, məhkəmə tərəflərin təqdim etdiyi sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, İddiaçı iddiası qismən təmin edilməli, İddiaçı məxsus 1000 manat dəyərində nişan üzüyü, 750 manat dəyərində üzük və 3500 manat dəyərində qızıl dəsti (boyunbağı, sırğa, üzük, qolbaq dəst), həmin əşyalar mövcud olmadığı halda onların ümumi dəyəri olan 5250 manat müştərək qaydada cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2 və Cavabdeh3 alınaraq İddiaçı verilməlidir. Yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119, 216220 və 222.2-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. 1000 manat dəyərində nişan üzüyü, 750 manat dəyərində üzük və 3500 manat dəyərində qızıl dəsti (boyunbağı, sırğa, üzük, qolbaq dəst), həmin əşyalar mövcud olmadığı halda onların ümumi dəyəri olan 5250 manat müştərək qaydada cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2 və Cavabdeh3 alınaraq İddiaçı verilsin. 72.50 manat dövlət rüsumu Cavabdeh1 alınaraq İddiaçı verilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Göyçay Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən apelyasiya şikayəti verilməmişdirsə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən: İbrahim Fəttahov