Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Masallı rayonu İş № 2(050)-151/2024 12.02.2024 MASALLI RAYON MƏHKƏMƏSİ hakim Quliyev Ceyhun Əmir oğlunun sədrliyi, Qasımov Xanbaba Alxas oğlunun katibliyi, İddiaçı, onun vəkili Vəkil1, cavabdehlər Cavabdeh3, Cavabdeh2 və onların (həmçinin digər Cavabdeh1) vəkili və nümayəndəsi Vəkil2 iştirakları ilə, İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh3, Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı əmlak tələbi barədə iddia ərizəsinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək 1105 manat dəyərində 585 əyyarlı 13 qramlıq sep, 425 manat dəyərində 585 əyyarlı 5 qramlıq bilərzik və 680 manat dəyərində 585 əyyarlı 8 qramlıq sırğa-üzük dəstindən ibarət qızıl-zinət əşyalarının, 800 manat dəyərində 1 ədəd şfoner, 900 manat dəyərində 1 ədəd taxt və 2 ədəd tumbuçka, 300 manat dəyərində 1 ədəd termo və termo oturacağı, 100 manat dəyərində 1 ədəd çarpayı, 700 manat dəyərində 1 ədəd stol və 6 ədəd stul, 700 manat dəyərində 1 ədəd divan və 2 ədəd kreslo, 16 manat dəyərində 1 ədəd paltarasan, 20 manat dəyərində 1 ədəd uşaq yorğanı, 100 manat dəyərində 2 dəst yorğan-döşək, 70 manat dəyərində 1 ədəd taxt döşəyi, 12 manat dəyərində 6 ədəd balış, 5 manat dəyərində 2 ədəd uzunsov balış, 10 manat dəyərində 2 ədəd sintfon balış, 60 manat dəyərində 12 ədəd nalça, 25 manat dəyərində 3 ədəd adyal, 30 manat dəyərində 2 ədəd pakrıval, 95 manat dəyərində 2 ədəd taxt üzlüyü, 80 manat dəyərində taxt üçün 4 dəst çuxol, 40 manat dəyərində çarpayı üçün 2 dəst çuxol, 12 manat dəyərində 6 ədəd balış üzü, 10 manat dəyərində 4 ədəd çay dəsmalı, 20 manat dəyərində 6 ədəd əl-üz dəsmalı, 30 manat dəyərində 3 ədəd hamam dəsmalı, 20 manat dəyərində 2 ədəd stol üstü skater, 55 manat dəyərində 1 dəst qazan naboru, 50 manat dəyərində 1 dəst alüminium qazan naboru, 30 manat dəyərində 3 ədəd tava, 20 manat dəyərində 2 ədəd gecə lampası (naçnik), 15 manat dəyərində 3 ədəd nerjavika ləyən, 2 manat dəyərində 2 ədəd qruşka, 10 manat dəyərində 3 ədəd vedrə, 4 manat dəyərində 4 ədəd leyka, 2 manat dəyərində 2 ədəd xəkəndaz, 3 manat dəyərində 2 ədəd şotka, 5 manat dəyərində 5 ədəd paltar sancağı, 5 manat dəyərində 1 ədəd paltar səbəti, 110 manat dəyərində 1 ədəd paltaryuyan, 2 manat dəyərində 1 ədəd tozalan şotka, 30 manat dəyərində 1 ədəd böyük qazan, 18 manat dəyərində 1 ədəd polsilən, 20 manat dəyərində 1 ədəd ayaqqabıyığılan, 2 manat dəyərində 2 ədəd milçəköldürən, 10 manat dəyərində 5 ədəd külqabı, 20 manat dəyərində 1 ədəd gülqabı, 1 manat dəyərində 1 ədəd qayçı, 5 manat dəyərində 1 ədəd su qrafinkası, 15 manat dəyərində 1 ədəd çuqun xəmir ləyən, 25 manat dəyərində 5 ədəd kauçuk ləyən, 80 manat dəyərində 1 ədəd elektrik samovarı, 70 manat dəyərində 3 ədəd çaydan, 45 manat dəyərində 5 ədəd padnos, 120 manat dəyərində 1 ədəd elektrik soba, 25 manat dəyərində 1 ədəd mikser, 70 manat dəyərində 1 ədəd sokçəkən, 110 manat dəyərində 1 ədəd ətçəkən, 120 manat dəyərində 1 ədəd tozsovuran, 400 manat dəyərində 1 ədəd televizor, 60 manat dəyərində 1 ədəd televizor altlığı, 600 manat dəyərində 1 ədəd soyuducu, 10 manat dəyərində 2 ədəd karniz, 50 manat dəyərində 2 ədəd pərdə, 45 manat dəyərində 1 ədəd çilçıraq, 10 manat dəyərində 1 dəst fincan, 12 manat dəyərində 2 ədəd qədəh, 7 manat dəyərində 2 ədəd çaynik, 50 manat dəyərində 1 ədəd ütü, 15 manat dəyərində 1 ədəd ütüaltlığı, 10 manat dəyərində 1 ədəd soğançəkən, 5 manat dəyərində 5 ədəd bıçaq, 4 manat dəyərində 1 ədəd çapacaq, 25 manat dəyərində 3 ədəd çəngəl, 25 manat dəyərində 30 ədəd yemək qaşığı, 25 manat dəyərində 30 ədəd çay qaşığı, 15 manat dəyərində 12 ədəd mürəbbə qaşığı, 10 manat dəyərində 24 ədəd nəlbəki, 24 manat dəyərində 24 ədəd xrustal nəlbəki, 16 manat dəyərində 24 ədəd taraş stəkan, 24 manat dəyərində 24 ədəd xrustal stəkan, 24 manat dəyərində 24 ədəd armudu stəkan, 10 manat dəyərində 24 ədəd sok stəkanı, 4 manat dəyərində 4 ədəd ələk, 20 manat dəyərində 1 ədəd divar saatı, 2 manat dəyərində 1 ədəd süzgəc, 8 manat dəyərində 24 ədəd meyvə bıçağı, 25 manat dəyərində 1 ədəd uşaq dolabı, 120 manat dəyərində 1 ədəd uşaq kalyaskası, 10 manat dəyərində 1 ədəd uşaq karşoku, 10 manat dəyərində 6 ədəd paltar veşilkası, 200 manat dəyərində 1 ədəd xalça, 20 manat dəyərində 4 ədəd konfet qabı, 20 manat dəyərində 4 ədəd meyvə qabı, 10 manat dəyərində 5 ədəd ləpə qabı, 25 manat dəyərində 5 ədəd qənd qabı, 20 manat dəyərində 1 ədəd tort qabı, 12 manat dəyərində 12 ədəd tort boşqabı, 12 manat dəyərində 12 ədəd salat boşqabı, 14 manat dəyərində 12 ədəd böyük boşqab, 12 manat dəyərində 12 ədəd orta ölçülü boşqab, 12 manat dəyərində 12 ədəd kiçik ölçülü boşqab, 60 manat dəyərində 30 ədəd kasa, 8 manat dəyərində 1 ədəd termos, 10 manat dəyərində 3 ədəd bulud qaşığı, 6 manat dəyərində 2 ədəd salfetka qabı, 5 manat dəyərində 2 ədəd balaca naçnik, 5 manat dəyərində 2 ədəd salat taxtası, 4 manat dəyərində 4 ədəd qazan tutan, 1 manat dəyərində 10 ədəd iynə-sap, 40 manat dəyərində 2 ədəd saç feni, 15 manat dəyərində 8 cüt corab, 2 manat dəyərində 1 ədəd çuqun qruşka, 3 manat dəyərində 1 ədəd alüminium qruşkadan ibarət əşyalarının və ya onların dəyərinin Cavabdeh3, Cavabdeh1 və Cavabdeh2 alınıb ona verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, Cavabdeh3 ilə 13 aprel 2021-ci ildə el adəti üzrə toy edərək faktiki ailə həyatı qurmuşlar. Nikahılarını isə 06 noyabr 2021-ci il tarixdə Masallı regional “ASAN xidmət” mərkəzi Qeydiyyat şöbəsində rəsmi qeyd etdirmişlər. Nikahlarından 17 yanvar 2022-ci il təvəllüdlü X3 doğulmuşdur. Ailə qurarkən Cavabdeh3 valideynləri olan digər cavabdehlər Cavabdeh1 ilə Cavabdeh2 məxsus kənddə yerləşən fərdi yaşayış evə gəlin köçmüş və cehiz əşyalarını da onların razılığı ilə həmin evə yerləşdirmişdir. Toy hədiyyəsi olaraq ona nişan üzüyü və kalye dəsti verilmişdir. Həmin kalye dəsti 1105 manat dəyərində 585 əyyarlı 13 qramlıq sep, 425 manat dəyərində 585 əyyarlı 5 qramlıq bilərzik və 680 manat dəyərində 585 əyyarlı 8 qramlıq sırğa-üzük dəstindən ibarət olmuşdur. 2022-ci ilin yay fəslində Cavabdeh3 ilə birlikdə Bakı şəhərinə getmişlər. Səfərləri Ramilin işi ilə bağlı müvəqqəti xarakter daşıdığından nişan üzüyündən başqa digər qızılları qaynanasında qalmışdır. 2023-cü ilin yanvar ayında Ramil onu öz atası evinə gətirmiş, özü isə yenidən Bakı şəhərinə getmişdir. Mart ayında isə Ramil onu atası evinə gətirmişdir. Bir neçə gün sonra dalınca gədib onu aparacağını bildirmişdir. Lakin sonradan nəinki onu aparmaq üçün gəlməmiş, hətta ona qarşı məhkəmədə nikahın pozulması barədə iddia qaldırmışdır. Onu atası evinə gətirərkən ayrılacaqlarını bilmədiyindən nə cehiz əşyalarını, nə də qızıllarını tələb etməmişdir. Sonradan isə həmin əmlaklarını tələb etdikdə, cavabdehlər qeyd olunan əmlaklarını ona verməkdən imtina etmişdilər. İddia ərizəsində tələbin hüquqi əsası kimi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 29-cu maddəsnə, Mülki Məcəlləsinin 157.2 və 225.2-ci maddələrinə istinad edilmişdir. İddiaçı məhkəmə iclasında bildirdi ki, tələb etdiyi əyşalar onun cehiz olaraq apardığı əşyalardır. Tələb etdiyi qızıl-zinət əşyaları isə ona toy hədiyyəsi olaraq verilmiş əşyalardır. Bunlar qızıldan olan sep, qolbaq, sırğa və üzükdən ibarətdir. Toy hədiyyəsi olaraq ona digər bir üzük (sonsuzluq) də hədiyyə edilmişdir, lakin həmin üzük nikah dövründə qarşılıqlı razılıq əsasında satıldığından onu tələb etmir. Bundan başqa, anasıgil gəlin köçərkən ona 1 üzük, övladının ad günündə isə övladına qızıldan olan sep və bilərzik hədiyyə etmişdilər. Anasıgilin hədiyyə etdikləri qızıl-zinət əşyalarının hamsı onlardadır. Masallı rayonunda gəlin köçdüyü evdə yaşayarkən ona anasıgil tərəfindən və toy hədiyyəsi olaraq verilmiş qızıl-zinət əşyalarının hamsı onda olurdu. Bir müddət sonra o, əri və övladı Bakı şəhərinə gedərək, orada kirayədə yaşamışlar. Gedərkən qızıl-zinət əşyalarını götürmüş, həmçinin yaşamaq üçün müəyyən əşyalar da götürmüşdülər. Bakı şəhərində Ramil istixanada işləmiş, ayda 500-550 manat əmək haqqı almışdır. Həmin puldan hər ay 130 manat kirayə haqqı verilmiş, kommunal xidmətə görə ödəniş edilmiş, övladının müalicəsi ilə bağlı hər ay xəstəxanaya aparılmış, müəyyən ödəniş edilmiş, dərmanlar alınmış və qalan pul isə dolanışıqları ilə bağlı xərclənmişdir. Övladının başında şiş vardır. Onlara maddi baxımından heç bir yerdən köməklik olmamışdır. Əri Ramil ilə qısqanclıq məsələsi ilə bağlı problemləri olmuşdur. Başqa şəxs onun namusuna sataşmış, telefon ilə ona zəng edərək, müəyyən sözlər demişdir. Sonradan həmin məsələləri əri bilmiş, aralarında dava olmuş, qarşı tərəf ona və atasıgilə onun başqa şəxslə münasibətinin olması barədə sözlər demiş, atasıgilin də əri ilə müəyyən sözsöhbətləri olmuşdur. Ramil, övladı və o Masallı rayonuna qayıtmışlar və bir müddət Ramilin ata evində yaşamışdır. Ramil atasıgilin (anasıgilin) ona hədiyyə olaraq verdiyi əşyaları aparıb onlara geri qaytarmışdır. Təxminən 2023-cü ilin mart ayının 8-də əri ona demişdir ki, atası Bakı şəhərindən rayona gələcək onu görməməsi üçün aparıb ata evinə qoysun və bir müddət orda qalsın. O, da 1 həftəliyə uyğun özü və övladı üçün paltar götürmüşdür. Gedərkən qızıl-zinət əşyalarını götürməmişdir. Buna səbəb əri Ramilin ona verdiyi məsləhət olmuşdur. Belə ki, Ramil ona bildirmişdir ki, atan ilə namus məsələsi ilə bağlı olan söz-söhbətlərə görə münasibətin normal deyil, atan qızl-zinət əşyalarına nəsə edər. Əvvəllər ata evinə gedərkən qızıl-zinət əşyalarını özü ilə götürmüşdür. Ramil onu sonuncu dəfə ata evinə aparana kimi tələb etdiyi qızıl-zinət əşyaları onda olmuşdur. Ata evində ona qarşı münasibətdə bir problem olmamışdır. İddia ərizəsində yaddından çıxdığı üçün nişan üzüyünü tələb etməsədə, məhkəmə iclasında əri Ramil həmin üzüyü ona könüllü şəkildə qaytarmışdır. Sonda İddiaçı iddianın təmin edilməsini xahiş etdi. İddiaçının vəkili məhkəmə iclasında bildirdi ki, iddiaçının ata-anası ona gəlin köçərkən 1 üzük, övladının ad günündə isə övladına qızıldan olan sep və bilərzik hədiyyə etmişdilər. Hansı ki, həmin qızıl-zinət əşyaları cavabdeh tərəfindən geri qaytarılmışdır. Bundan başqa, iddiaçıya toy hədiyyəsi olaraq bir üzük (sonsuzluq) də hədiyyə edilmiş və həmin üzük nikah dövründə qarşılıqlı razılıq əsasında satılmışdır. Əgər iddiaçı haqsızlıq etsəydi, onları da tələb edərdi. Tələb edilən qızıl-zinət əşyalarının iddiaçıya hədiyyə edilməsi mübahisə predmeti deyil. Cavabdeh qızıl-zinət əşyalarının qarşılıqlı razılıq əsasında satılmasını sübut etməlidir. İddiaçı ata evində qala-qala inamı olub ki, barışacaqlar. Nikahın pozulması ilə bağlı cavabdeh iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Sonda Vəkil1 iddianın təmin edilməsini xahiş etdi. Cavabdeh3 məhkəmə iclasında iddianı qismən qəbul edərək bildirdi ki, tələb edilən cehiz əşyalar ilə bağlı hər hansı bir problem yoxdur. Həmin əşyalar iddiaçı tərəfindən götürülməmişdir. İddiaçı istənilən vaxt cehiz əşyalarını götürə bilər. Tələb edilən qızıl-zinət əşyaları iddiaçıya toy hədiyyəsi olaraq 850 manata alınmışdır. İddiaçının ata-anası tərəfindən verilmiş qızıl-zinət əşyaları şəxsən onun tərəfindən geri qaytarılmış, o cümlədən iddia ərizəsində göstərilməsə də, iddiaçıya hədiyyə edilmiş nişan üzüyünü məhkəmə iclasında iddiaçıya vermişdir. O, iddiaçı və övladı bir müddət Bakı şəhərində kirayədə yaşamışdılar. İstixanada işləmiş və hər ay 500 manat əmək haqqı almışdır. Həmişə olmasa da bəzən işdə əlavə iş olmuş və müəyyən aylarda 500 manatdan başqa ayda əlavə 50-60 manat qazancı olmuşdur. Əmək haqqından hər ay 130 manat kirayə haqqı vermiş, təxminən 20-30 manat kommunal xidmətə görə ödəniş etmiş, 64 manat “Unibank” Kommersiya Bankı” ASC-dən götürülmüş kreditə görə ödəniş etmiş, övladını müalicə ilə bağlı hər ay xəstəxanaya aparmış, müəyyən ödəniş etmiş, dərmanlar amış və qalan pul isə dolanışıqları ilə bağlı xərclənmişdir. Övladının başında şiş vardır. Onlara maddi baxımından heç bir yerdən köməklik olmamışdır. Övladının müalicəsi ilə bağlı maddi baxımından müəyyən sıxıntıları olmuş, təcili pula ehtiyacları olmuş və Bakı şəhərində yaşayarkən qarşılıqlı razılıq əsasında iddiaçıya toy hədiyyəsi olaraq alınmış qızıl-zinət əşyaları dəyər-dəyməzinə Bakı şəhərində 20 Yanvar ərazisində 750 manata satılmış, daha sonra digər üzük (sonsuzluq) də satılmışdır. İddiaçının xəyanətini bilmiş, ailədə söz-söhbət olmuş, arvadını və övladını götürərək Masallı rayonuna qayıtmışlar. Məsələni qızın atasına bildirmiş, aralarında müəyyən problemlər olmuş, arvadı bir müddət onlarda yaşamış, sonradan isə onu aparıb atası evinə qoymuşdur. Sonda Cavabdeh3 göstərilənlərin nəzərə alınmasını xahiş etdi. Cavabdeh2 məhkəmə iclasında iddianı qismən qəbul edərək bildirdi ki, tələb edilən cehiz əşyalar ilə bağlı hər hansı bir problem yoxdur. İddiaçı istənilən vaxt cehiz əşyalarını götürə bilər. Tələb edilən qızıl-zinət əşyalarının ona aidiyyəti yoxdur. Həmin əşyalar heç vaxt onda olmamış, həmişə iddiaçıda olmuşdur. Oğlunun bildirməsinə görə qızıl-zinət əşyaları övladlarının müalicəsi ilə əlaqədar satılmışdır. Sonda Cavabdeh2 göstərilənlərin nəzərə alınmasını xahiş etdi. Əvvəlki məhkəmə iclasında Cavabdeh1 iddianı qismən qəbul edərək bildirmişdir ki, tələb edilən cehiz əşyalar ilə bağlı hər hansı bir problem yoxdur. İddiaçı istənilən vaxt cehiz əşyalarını götürə bilər. Tələb edilən qızıl-zinət əşyalarının ona aidiyyəti yoxdur. Həmin əşyalar heç vaxt onda olmamış, həmişə iddiaçıda olmuşdur. Oğlunun bildirməsinə görə qızıl-zinət əşyaları övladlarının müalicəsi ilə əlaqədar satılmışdır. Sonda Cavabdeh1 göstərilənlərin nəzərə alınmasını xahiş etmişdir. Cavabdehlərin vəkili və nümayəndəsi məhkəmə iclasında bildirdi ki, tələb edilən cehiz əşyalar ilə bağlı tərəflər arasında mübahisə yoxdur. İddiaçı istənilən vaxt cehiz əşyalarını götürə bilər. Tələb edilən qızıl-zinət əşyaları isə tərəflərin qarşılıqlı razılığı əsasında övladlarının müalicəsi ilə əlaqədar satılmışdır. Tərəflər Bakı şəhərində kirayədə yaşamışlar. Övladları xəstə olmuş, ərin kifayət qədər əmək haqqısı olmamış, o cümlədən ailəyə heç bir yerdən kömək olmamışdır. Cavabdeh məhkəmə iclası zamanı səmimilik göstərmişdir. Belə ki, o, iddia ərizəsi üzrə iddiaçının tələb etmədiyi nişan üzüyünü könüllü şəkildə qarşı tərəfə vermişdir. Sonda Vəkil2 göstərilənlərin nəzərə alınmasını xahiş etdi. Mülki prosessual qanunvericiliyə müvafiq olaraq məhkəmə ədalət mühakiməsini çəkişmə, tərəflərin bərabərliyi və faktlar əsasında həyata keçirərək, həqiqətə nail olmaq üçün işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradaraq, işdə iştirak edən şəxslərin izahatlarını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq, iş üzrə toplanmış sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra sübutlara tətbiq edilməli olan hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verməklə hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan: Nikah haqqında şəhadətnamədən görünür ki, Cavabdeh3 ilə X2 arasında 06 noyabr 2021-ci il tarixdə Masallı regional “ASAN xidmət” mərkəzi Qeydiyyat şöbəsində 772 № ilə qeyd edilmiş nikah bağlanmış, nikah bağlandıqdan sonra ərə (arvada) Əliyev soyadı verilmişdir. Doğum haqqında şəhadətnamədən görünür ki, 17 yanvar 2022-ci il təvəllüdlü X1 atası Cavabdeh3, anası İddiaçıdır. Masallı Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli, 16(050)-123/2023 saylı qərardadından görünür ki, müvəqqəti təminat tədbiri barədə ərizə təmin edilərək, Masallı rayonu, Viləş kəndində yerləşən cavabdehlər Cavabdeh3, Cavabdeh1 və Cavabdeh2 yaşadıqları evdə ərizəçi İddiaçı məxsus iddia ərizəsində qeyd olunmuş əmlakların siyahıya alınması və cavabadehlər tərəfindən mübahisə predmeti olan həmin əmlakların üzərində sərəncam verilməsi qadağan edilməsi qərara alınmışdır. Masallı Rayon İcra və Probasiya şöbəsinin icra məmurları Bəhruz İbayevin, Amid Hüseynovun, tələbkar İddiaçı, borclular Cavabdeh3, Cavabdeh1 və Cavabdeh2 iştirakları ilə tərtib olunmuş 25 dekabr 2023-cü il tarixli aktdan görünür ki, Masallı Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli, 16(050)-123/2023 saylı qərardadının icrası ilə əlaqədar icra sənədində göstərilən qızıl-zinət əşyaları istisna olmaqla bütün cehiz əmlaklar borcluların evində tam işlək vəziyyətdə aşkar olunmuşdur. Mütəxəssis rəyindən görünür ki, İddiaçı tələb etdiyi qızıl-zinət əşyalarından 1 ədəd 13 qram çəkidə 585 əyyarlı sepin dəyəri 1105 manat, 1 ədəd 8 qram çəkidə 585 əyyarlı üzüksırğa dəstinin dəyəri 680 manat, 1 ədəd 5 qram çəkidə 585 əyyarlı qolbağın dəyəri 425 manat təşkil edir. İddiaçının tələbinin hüquqi əsasını vindikasiya iddiası, yəni mülkiyyətində olan əmlakına sahibliyindən məhrum olmuş iddiaçının cavabdehlərə yönəlmiş əmlakının geri qaytarılması tələbi təşkil edir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 157.2-ci maddəsinə əsasən mülkiyyətçi özgəsinin qanunsuz sahibliyindən öz əmlakını geri tələb edə bilər. Maddənin məzmunundan göründüyü kimi, vindikasiya iddiasının irəli sürülməsi üçün müəyyən şərtlərin eyni vaxtda olması zəruridir.
1. İddiaçının həmin əmlakı tələb etməyə subyektiv hüququ olmalıdır, yəni vindikasiya iddiasına əmlaka sahibliyini itirmiş mülkiyyətçi malikdir.
2. Mülkiyyətçi öz əmlakına faktiki sahiblikdən məhrum olunmalıdır;
3. Mülkiyyətçinin sahibliyindən çıxmış əmlak digər şəxsin faktiki sahibliyində olmalıdır. Hazırkı işin halları ilə iddia tələbinin əsaslı olması baxımından tələb olunan bu 3 komponentin hamısının mövcudluğu iddianın təmin edilən hissəsinə münasibətdə öz təsdiqini tapmışdır. İşin bu halı tərəflər arasında mübahisələndirilmir. Belə ki, cavabdehlərin hər üçü məhkəmə iclasında verdikləri izahatlarında tələb edilən cehiz əşyalar ilə bağlı hər hansı bir problemin olmamasını, iddiaçının istənilən vaxt cehiz əşyalarını götürə bilməsini bildirmişdilər. Bu halı müvəqqəti təminat tədbiri ilə bağlı verilmiş icra sənədinin icrası da təsdiq edir. Masallı Rayon İcra və Probasiya şöbəsinin icra məmurları Bəhruz İbayevin, Amid Hüseynovun, tələbkar İddiaçı, borclular Cavabdeh3, Cavabdeh1 və Cavabdeh2 iştirakları ilə tərtib olunmuş 25 dekabr 2023-cü il tarixli aktdan görünür ki, Masallı Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli, 16(050)-123/2023 saylı qərardadının icrası ilə əlaqədar icra sənədində göstərilən qızıl-zinət əşyaları istisna olmaqla bütün cehiz əmlaklar borcluların evində tam işlək vəziyyətdə aşkar olunmuşdur. Məhkəmə iddianın təmin edilməyən hissəsinə münasibətdə - tələb edilən qızıl-zinət əşyaları ilə bağlı aşagıdakıları bildirir və göstərilən səbəblərdən iddianı həmin hissədə əsassız hesab edir.
1. Məhkəmə bildirir ki, tələb edilən qızıl-zinət əşyalarının iddiaçıya toy hədiyyəsi olaraq verilməsi tərəflər arasında mübahisələndirilmir. Lakin bununla bağlı tərəflər arasında problem ondan ibarətdir ki, iddiaçı iddia edir ki, Cavabdeh3 onu sonuncu dəfə ata evinə, yəni iddiaçının deməsinə görə 2023-cü ilin mart ayında ata evinə aparan günədək həmin qızıl-zinət əşyaları onda olmuşdur. Cavabdeh isə bunu qəbul etmir və bildirir ki, tələb edilən qızıl-zinət əşyaları övladının müalicəsi ilə bağlı maddi baxımından müəyyən sıxıntıları olmuş, təcili pula ehtiyacları olmuş və Bakı şəhərində yaşayarkən qarşılıqlı razılıq əsasında ilkin olaraq iddiaçıya toy hədiyyəsi olaraq alınmış tələb edilən qızıl-zinət əşyaları, sonradan isə digər üzük (sonsuzluq) də satılmışdır. İddiaçının iddia ərizəsində qeyd etdikləri ilə məhkəmə iclasında verdiyi izahatları arasında ziddiyyət var. Belə ki, iddia ərizəsinin 1-ci səhifəsində iddiaçı göstərir ki, “...Səfərimiz Ramilin işi ilə bağlı müvəqqəti xarakter daşıdığından nişan üzüyündən başqa digər qızıllarım qaynanamda qaldı.” Məhkəmə iclasında isə iddiaçı bildirmişdir ki, “...Masallı rayonunda gəlin köçdüyü evdə yaşayarkən ona anasıgil tərəfindən və toy hədiyyəsi olaraq verilmiş qızıl-zinət əşyalarının hamsı onda olurdu. Bir müddət sonra o, əri və övladı Bakı şəhərinə gedərək, orada kirayədə yaşamışlar. Gedərkən qızıl-zinət əşyalarını götürmüş, həmçinin yaşamaq üçün müəyyən əşyalar da götürmüşdülər. Cavabdeh onu sonuncu dəfə ata evinə aparana kimi tələb etdiyi qızıl-zinət əşyaları onda olmuşdur.” Nəzərə alınmalıdır ki, bu tip mübahisələr üzrə (ortada yazılı sübut yoxdur.) işin obyektivliyi baxımından tərəflərin mübahisə ilə bağlı nümayiş etdirdikləri mövqe önəm daşıyır. Hadisəni düzgün təsvir edən şəxs həmişə eyni söz deyir, həqiqəti bildirmək istəməyəndə isə ortaya fərqli-fərqli mövqe qoyur.
2. İddiaçı tərəf bildirir ki, ata-anası ona gəlin köçərkən 1 üzük, övladının ad günündə isə övladına qızıldan olan sep və bilərzik hədiyyə etmişdilər. Hansı ki, həmin qızıl-zinət əşyaları cavabdeh tərəfindən geri qaytarılmışdır. Bundan başqa, iddiaçıya toy hədiyyəsi olaraq bir üzük (sonsuzluq) də hədiyyə edilmiş və həmin üzük nikah dövründə qarşılıqlı razılıq əsasında satılmışdır. Əgər iddiaçı haqsızlıq etsəydi, onları da tələb edərdi. İddiaçının qeyd etdiyi həmin xüsusatlar hələ birmənalı şəkildə tələb edilən qızıl-zinət əşyalarının cavabdehlərdə qalmasını sübut etmir. Həmin hal işin digər halları ilə də təsdiq edilməlidir. Ona qalası olsaydı cavabdeh də iddiaçının ata-anasının verdikləri qızılları tərəflər faktiki ayrılmamışdan əvvəl geri onun valideynlərinə qaytarmış, həmçinin məhkəmə iclası zamanı iddia ərizəsi üzrə iddiaçının tələb etmədiyi nişan üzüyünü könüllü şəkildə qarşı tərəfə vermişdir. Hər bir halda sübutetmə yükü baxımından iddiaçı tələbinin əsaslılığını sübut etməlidir. Nəzərə alınmalıdır ki, iddiaçının bildirməsinə görə cavabdeh onu sonuncu dəfə ata evinə aparana kimi tələb etdiyi qızıl-zinət əşyaları onda olmuşdur.
3. İddiaçının və cavabdehin hər ikisinin bildirməsinə görə Bakı şəhərində kirayədə yaşamışlar. Cavabdehin əmək haqqısı təxminən 500-550 manat olmuş, övladları xəstə olmuş (iddiaçının bildirməsinə görə başında şiş olmuş), müalicəsi ilə bağlı hər ay xəstəxanaya aparılmış, müəyyən ödəniş edilmiş, dərmanlar alınmış, 130 manat kirayə haqqı verilmiş, kommunal xidmətə görə ödəniş edilmiş və qalan pul isə dolanışıqları ilə bağlı xərclənmişdir. Ər-arvada maddi baxımından heç bir yerdən köməklik olmamışdır. Reallıq baxımından həmin məbləğdə pul ilə qeyd edilən məsələlərin maddi baxımından qarşılanması şəxsin maddi sıxıntısının olmasını göstərir, gözünün qarşısında isə xəstə övladı və bunun üçün pula olan ehtiyac. Həmin hal cavabdehin tələb edilən qızıl-zinət əşyalarının övladlarının müalicəsi ilə bağlı pula ehtiyaclarının olması və qarşılıqlı razılıq əsasında iddiaçıya toy hədiyyəsi olaraq alınmış qızıl-zinət əşyalarının satılması barədə mövqeyini inandırıcı edir.
4. İddiaçı bildirir ki, əri Ramil ilə qısqanclıq məsələsi ilə bağlı problemləri olmuşdur. Başqa şəxs onun namusuna sataşmış, telefon ilə ona zəng edərək, müəyyən sözlər demişdir. Həmin məsələləri əri bilmiş, aralarında dava olmuş, qarşı tərəf ona və atasıgilə onun başqa şəxslə münasibətinin olması barədə sözlər demiş, adasıgilin də əri ilə müəyyən söz-söhbətləri olmuşdur. Cavabdeh sonuncu dəfə onu atası evinə apararkən qızıl-zinət əşyalarını götürməmişdir. Buna səbəb əri Ramilin ona verdiyi məsləhət olmuşdur. Belə ki, Ramil ona bildirmişdir ki, atan ilə namus məsələsi ilə bağlı olan söz-söhbətlərə görə münasibətin normal deyil, atan qızl-zinət əşyalarına nəsə edər. Məntiqi baxımından iddiaçının bu mövqeyi inandırıcı deyil. Belə ki, namus məsələsinə görə yaxınlarından ehtiyat edən bir şəxsin həmişə ona fiziki olaraq güc tətbiq edilməsi ağlına gələr, yəni canının hayında olar. Yoxsa, namus məsələsinə görə qızl-zinət əşyalarına nə isə edilməsi yox. O, da nəzərə alınmalıdır ki, iddiaçının bildirməsinə görə ata evində ona qarşı münasibətdə bir problem olmamış, əksinə atasıgilin əri ilə müəyyən problemləri olmuşdur. Məhkəmə qətnaməsi hüquqla bağlı mübahisəyə baxıldıqdan sonra məhkəmə iclasında müəyyən olunmuş işin faktiki halları və hüquq normaları əsasında çıxarılır. İddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənərsə, məhkəmə öz qətnaməsilə bu hüququ müdafiə etməlidir. Əgər iddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənməzsə, məhkəmə onun iddiasını rədd etməli və bununla da, cavabdehin iddiaçının əsassız hərəkətləri və ya fikirləri ilə pozula biləcək hüquqlarını müdafiə etməlidir. Hər bir halda məhkəmənin qətnaməsi, ilk növbədə, məhz mübahisə tərəflərinin fərdi hüquqlarını və qanuni mənafelərini müdafiə edən akt kimi çıxış etməlidir (N.Məmmədovanın şikayəti üzrə Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 31 yanvar 2006-cı il tarixli qərarı). «Mahmudov Rusiya Federasiyasına qarşı» iş üzrə 26 iyul 2007-ci il tarixli qərarında İnsan Haqları üzrə Avropa Məhkəməsi qeyd etmişdir ki, Konvensiya araşdırmalarında sübutları qiymətləndirərkən, bir qayda olaraq sübut etmək yükü təkzib edənin deyil, iddia edənin üzərinə düşür (affirmanti, non neganti insumbit probation) prinsipi rəhbər tutulur. Sübut kifayət qədər güclü, aydın və bir-birinə uyğun qənaətlərin həm mövcudluğundan, həmçinin təkzib olunmaz oxşar fakt ehtimallarından irəli gəlir. “Qavazov Bolqarıstana qarşı” işi üzrə 06 mart 2008-ci il tarixli qərarında İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi hüquqi mövqeyini belə ifadə etmişdir ki, sübutları qiymətləndirərkən, bir qayda olaraq “əsaslı şübhədən kənar” sübut standartları tətbiq edilir. Hər bir halda hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. “Məhkəmə qətnaməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun 24 noyabr 2005-ci il tarixli Qərarının 10-cu bəndində qeyd olunmuşdur ki, əmlak tələbi barədə iddialar təmin olunduqda, gələcəkdə qətnamənin icrasının müəyyənliyini və mümkünlüyünü təmin etmək məqsədilə qət edilən əşyaların hər birinin ayrı-ayrılıqda dəyəri və qət olunan əmlakın cavabdehdən naturada alınması mümkün olmadığı hallarda, həmin əmlakın dəyərinin pulla ödənilməsi də qətnamədə həll olunmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 14.2, 217.4 və 218.3-cü maddələrinə müvafiq olaraq məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdıraraq, onlardan istifadə edərək, yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara əsaslanaraq, iddia tələblərinin hədlərindən kənara çıxmadan işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. MPM-in 119.1-ci maddəsinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Buna görə məhkəmə hesab edir ki, iş üzrə iddiaçı tərəfindən dövlət rüsumuna və mediasiya xərcinə görə ödənilmiş pul vəsaitinin 94.70 manat hissəsi cavabdehlərdən tutularaq iddiaçıya ödənilməli, qalan məhkəmə xərci iddiaçıya aid edilməlidir. Göstərilənlərə əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 233 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə
qət etdi:
İddia qismən təmin edilsin. İddiaçı məxsus olan 800 manat dəyərində 1 ədəd şfoner, 900 manat dəyərində 1 ədəd taxt və 2 ədəd tumbuçka, 300 manat dəyərində 1 ədəd termo və termo oturacağı, 100 manat dəyərində 1 ədəd çarpayı, 700 manat dəyərində 1 ədəd stol və 6 ədəd stul, 700 manat dəyərində 1 ədəd divan və 2 ədəd kreslo, 16 manat dəyərində 1 ədəd paltarasan, 20 manat dəyərində 1 ədəd uşaq yorğanı, 100 manat dəyərində 2 dəst yorğan-döşək, 70 manat dəyərində 1 ədəd taxt döşəyi, 12 manat dəyərində 6 ədəd balış, 5 manat dəyərində 2 ədəd uzunsov balış, 10 manat dəyərində 2 ədəd sintfon balış, 60 manat dəyərində 12 ədəd nalça, 25 manat dəyərində 3 ədəd adyal, 30 manat dəyərində 2 ədəd pakrıval, 95 manat dəyərində 2 ədəd taxt üzlüyü, 80 manat dəyərində taxt üçün 4 dəst çuxol, 40 manat dəyərində çarpayı üçün 2 dəst çuxol, 12 manat dəyərində 6 ədəd balış üzü, 10 manat dəyərində 4 ədəd çay dəsmalı, 20 manat dəyərində 6 ədəd əl-üz dəsmalı, 30 manat dəyərində 3 ədəd hamam dəsmalı, 20 manat dəyərində 2 ədəd stol üstü skater, 55 manat dəyərində 1 dəst qazan naboru, 50 manat dəyərində 1 dəst alüminium qazan naboru, 30 manat dəyərində 3 ədəd tava, 20 manat dəyərində 2 ədəd gecə lampası (naçnik), 15 manat dəyərində 3 ədəd nerjavika ləyən, 2 manat dəyərində 2 ədəd qruşka, 10 manat dəyərində 3 ədəd vedrə, 4 manat dəyərində 4 ədəd leyka, 2 manat dəyərində 2 ədəd xəkəndaz, 3 manat dəyərində 2 ədəd şotka, 5 manat dəyərində 5 ədəd paltar sancağı, 5 manat dəyərində 1 ədəd paltar səbəti, 110 manat dəyərində 1 ədəd paltaryuyan, 2 manat dəyərində 1 ədəd tozalan şotka, 30 manat dəyərində 1 ədəd böyük qazan, 18 manat dəyərində 1 ədəd polsilən, 20 manat dəyərində 1 ədəd ayaqqabıyığılan, 2 manat dəyərində 2 ədəd milçəköldürən, 10 manat dəyərində 5 ədəd külqabı, 20 manat dəyərində 1 ədəd gülqabı, 1 manat dəyərində 1 ədəd qayçı, 5 manat dəyərində 1 ədəd su qrafinkası, 15 manat dəyərində 1 ədəd çuqun xəmir ləyən, 25 manat dəyərində 5 ədəd kauçuk ləyən, 80 manat dəyərində 1 ədəd elektrik samovarı, 70 manat dəyərində 3 ədəd çaydan, 45 manat dəyərində 5 ədəd padnos, 120 manat dəyərində 1 ədəd elektrik soba, 25 manat dəyərində 1 ədəd mikser, 70 manat dəyərində 1 ədəd sokçəkən, 110 manat dəyərində 1 ədəd ətçəkən, 120 manat dəyərində 1 ədəd tozsovuran, 400 manat dəyərində 1 ədəd televizor, 60 manat dəyərində 1 ədəd televizor altlığı, 600 manat dəyərində 1 ədəd soyuducu, 10 manat dəyərində 2 ədəd karniz, 50 manat dəyərində 2 ədəd pərdə, 45 manat dəyərində 1 ədəd çilçıraq, 10 manat dəyərində 1 dəst fincan, 12 manat dəyərində 2 ədəd qədəh, 7 manat dəyərində 2 ədəd çaynik, 50 manat dəyərində 1 ədəd ütü, 15 manat dəyərində 1 ədəd ütüaltlığı, 10 manat dəyərində 1 ədəd soğançəkən, 5 manat dəyərində 5 ədəd bıçaq, 4 manat dəyərində 1 ədəd çapacaq, 25 manat dəyərində 3 ədəd çəngəl, 25 manat dəyərində 30 ədəd yemək qaşığı, 25 manat dəyərində 30 ədəd çay qaşığı, 15 manat dəyərində 12 ədəd mürəbbə qaşığı, 10 manat dəyərində 24 ədəd nəlbəki, 24 manat dəyərində 24 ədəd xrustal nəlbəki, 16 manat dəyərində 24 ədəd taraş stəkan, 24 manat dəyərində 24 ədəd xrustal stəkan, 24 manat dəyərində 24 ədəd armudu stəkan, 10 manat dəyərində 24 ədəd sok stəkanı, 4 manat dəyərində 4 ədəd ələk, 20 manat dəyərində 1 ədəd divar saatı, 2 manat dəyərində 1 ədəd süzgəc, 8 manat dəyərində 24 ədəd meyvə bıçağı, 25 manat dəyərində 1 ədəd uşaq dolabı, 120 manat dəyərində 1 ədəd uşaq kalyaskası, 10 manat dəyərində 1 ədəd uşaq karşoku, 10 manat dəyərində 6 ədəd paltar veşilkası, 200 manat dəyərində 1 ədəd xalça, 20 manat dəyərində 4 ədəd konfet qabı, 20 manat dəyərində 4 ədəd meyvə qabı, 10 manat dəyərində 5 ədəd ləpə qabı, 25 manat dəyərində 5 ədəd qənd qabı, 20 manat dəyərində 1 ədəd tort qabı, 12 manat dəyərində 12 ədəd tort boşqabı, 12 manat dəyərində 12 ədəd salat boşqabı, 14 manat dəyərində 12 ədəd böyük boşqab, 12 manat dəyərində 12 ədəd orta ölçülü boşqab, 12 manat dəyərində 12 ədəd kiçik ölçülü boşqab, 60 manat dəyərində 30 ədəd kasa, 8 manat dəyərində 1 ədəd termos, 10 manat dəyərində 3 ədəd bulud qaşığı, 6 manat dəyərində 2 ədəd salfetka qabı, 5 manat dəyərində 2 ədəd balaca naçnik, 5 manat dəyərində 2 ədəd salat taxtası, 4 manat dəyərində 4 ədəd qazan tutan, 1 manat dəyərində 10 ədəd iynəsap, 40 manat dəyərində 2 ədəd saç feni, 15 manat dəyərində 8 cüt corab, 2 manat dəyərində 1 ədəd çuqun qruşka, 3 manat dəyərində 1 ədəd alüminium qruşka və ya qət olunan əşyaların naturada alınması mümkün olmadığı halda həmin əyşaların dəyəri Cavabdeh3, Cavabdeh1 və Cavabdeh2 alınaraq İddiaçı verilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Dövlət rüsumuna və mediasiya xərcinə görə ödənilmiş pul vəsaitinin 94.70 manat hissəsi Cavabdeh3, Cavabdeh1 və Cavabdeh2 tutularaq İddiaçı ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində Masallı Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər.
Hakim Ceyhun Quliyev