Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Masallı rayonu İş № 2(050)-3990/2025 13.01.2026 MASALLI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Hüseynov Elşən Təbriz oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Səfərli İbrahim İqrar oğlunun katibliyi, Ərizəçi iştirakı ilə Ərizəçi Masallı regional “ASAN xidmət” mərkəzində Qeydiyyat şöbəsi maraqlı şəxs qismində cəlb olunmaqla “ölüm faktının müəyyən edilməsi” tələbinə dair mülki işə audio və video çəkiliş vasitəsi ilə məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə Müəyyən etdi: Tələb:`
1. Ərizəçi Masallı regional “ASAN xidmət” mərkəzində Qeydiyyat şöbəsi maraqlı şəxs qismində cəlb olunmaqla "ölüm faktının müəyyən edilməsi" haqqında ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək oğlu 30 noyabr 1994-cü il təvəllüdlü X2 09 sentyabr 2025-ci il tarixdə vəfat etməsi faktının müəyyən edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
Ərizənin əsaslandırıldığı hallar:
2. Ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, oğlu, 30 noyabr 1994-cü il təvəllüdlü X3 09 sentyabr 2025-ci il tarixdə vəfat etmiş və Masallı rayonu, Ərkivan qəsəbəsi, Həsənəküçə küçəsində yerləşən qəbiristanlıqda dəfn olunmuşdur. Bu fakt bütün qohumlar və qonşular tərəfindən təsdiq edilə bilər. Lakin ölümün səbəbinə dair tibbi akt tərtib edilmədiyindən ölüm faktının dövlət qeydiyyatının aparılması mümkün olmamışdır. X1 09 sentyabr 2025-ci il tarixdə vəfat etsə də, meyit müayinə olunmadığı üçün bu barədə müvafiq qeydiyyat aparılmamış və nəticədə ölüm faktının qeydi başqa qaydada mümkün olmamışdır. Qanunvericiliyin tələblərinə əsasən, belə hallarda ölüm faktının məhkəmə qaydasında müəyyən edilməsi mümkündür. Bu faktın müəyyən olunması mərhum oğlundan qalmış miras əmlak üzrə payların müəyyənləşdirilməsi üçün zəruridir.
Tərəflərin izahatları:
3. Məhkəmə baxışı iclasında iştirak edən Ərizəçi ərizənin məzmununa uyğun izahat verərək 30 noyabr 1994-cü ildə Masallı rayonu, Ərkivan kəndində anadan olmuş X2 09 sentyabr 2025-ci il tarixdə Masallı rayonu, Ərkivan qəsəbəsində ölməsi faktın müəyyən edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etdi.
4. Maraqlı şəxs Masallı regional “ASAN xidmət” mərkəzində Qeydiyyat şöbəsi məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə məlumatlandırılmasına baxmayaraq məhkəmədə səlahiyyətli nümayəndəsinin iştirakını təmin etməmişdir. Belə olan halda, məhkəmə maraqlı şəxsin nümayəndəsinin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir.
5. Məhkəmə iclasında Şahid1 ifadəsində bildirdi ki, ərizəçi onun anasıdır. X6 09 sentyabr 2025-ci il tarixdə avtomobil idarə edərkən vəfat etmişdir. Hər şey onun gözünün qarşısında baş vermişdir. Qardaşının heç bir xəstəliyi olmamışdır. Ancaq səhhəti ilə bağlı narahatçılığı olmuş və iki gün əvvəl ürəyində sancı olduğunu demişdir. Qardaşı Masallı rayonu, Ərkivan qəsəbəsi, Həsənəküçə küçəsində yerləşən qəbiristanlıqda dəfn olunmuşdur.
6. Məhkəmə iclasında Şahid2 ifadəsində bildirdi ki, ərizəçi onun dostunun anasıdır. O, başından əməliyyat olunduğu üçün çox şeyi dəqiq xatırlamır. Niyaməddin təxminən 2-3 ay əvvəl rəhmətə getmişdir. Həmin vaxt avtomobildə ondan başqa Elməddin və qardaşı Samid olmuşdur. Niyaməddin birdən-birə avtomobildə vəfat etmişdir.
İş materialları:
7. Masallı regional “ASAN Xidmət” mərkəzində Qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilmiş 27 oktyabr 2025-ci il tarixli doğum haqqında arayışdan görünür ki, X3 30 noyabr 1994-cü ildə Masallı rayonu, Ərkivan kəndində anadan olmuşdur. Atası qrafasında X4, anası qrafasında Ərizəçi qeyd olunmuşdur. Bu barədə doğum haqqında akt qeydləri kitabında 21 dekabr 1994-cü il tarixdə 273 nömrə ilə qeyd edilmişdir.
8. “Masallı rayon Mərkəzi Xəstəxanası” Publik hüquqi şəxsi tərəfindən verilmiş 27 oktyabr 2025-ci il tarixli 18-1-60/2-M-9xx-xx-1012/2025 saylı arayışdan görünür ki, X2 vəfat etməsi barədə “Masallı rayon Mərkəzi Xəstəxanası” Publik hüquqi şəxsdə hər-hansı bir məlumat aşkar olunmadı.
9. Masallı RİHB-nin Ərkivan qəsəbə İƏD üzrə nümayəndəsi tərəfindən verilən 06 oktyabr 2025-ci il tarixli, 1439 saylı arayışdan görünür ki, 30 noyabr 1994-cü il təvəllüdlü X3 09 sentyabr 2025-ci il tarixdə vəfat etmiş və Masallı rayonu, Ərkivan qəsəbəsi, Həsənəküçə küçəsində olan qəbrstanlığında dəfn edilmişdir.
10. Masallı regional “Asan xidmət” mərkəzində Qeydiyyat şöbəsinin rəyindən görünür ki, Masallı regional “ASAN xidmət” mərkəzinin Qeydiyyat şöbəsində vətəndaş Ərizəçi 30 noyabr 1994-cü il təvəllüdlü övladı X2 ölümünün dövlət qeydiyyatına alınması barədə ərizəsinə baxılmışdır. Ərizəçi izah edilmişdir ki, ölüm haqqında məlumat tibb müəssisəsi tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Səhiyyə Nazirliyinə, Azərbaycan Respublikasının Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən isə həmin gün EHİS vasitəsilə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin informasiya sisteminə və oradan da avtomatlaşdırılmış rejimdə ölümün baş verdiyi yer üzrə qeydiyyat şöbəsinə ötürülür. Qeydiyyat şöbəsi Azərbaycan Respublikasının ərazisində vəfat etmiş şəxsin ölümünü informasiya sisteminə ötürülmüş məlumat əsasında, həmin məlumatın ötürüldüyü iş günü ərzində dövlət qeydiyyatına alır. Azərbaycan Respublikası vətəndaşının, Azərbaycan Respublikasında daimi yaşayan vətəndaşlığı olmayan şəxsin və ya əcnəbinin xarici ölkədə öldüyü və ölüm faktının həmin ölkənin səlahiyyətli orqanlarında və ya konsulluq idarəsində qeydə alınmadığı hallarda ölümün dövlət qeydiyyatı həmin ölkə tərəfindən verilmiş ölüm faktını təsdiq edən tibbi sənəd əsasında qeydiyyat şöbəsi tərəfindən aparılır. Ərizədə göstərilən 30 noyabr 1994-cü il təvəllüdlü X2 ölümü haqqında məlumatın müəyyən edilməsi məqsədilə “Vətəndaşlıq vəziyyəti aktları” avtomatlaşdırılmış qeydiyyat informasiya sisteminə 27 oktyabr 2025-ci il tarixədək daxil edilmiş bütün vətəndaşlıq vəziyyəti aktları üzrə yoxlama aparılmış, lakin ölüm haqqında akt qeydi aşkar edilməmişdir. Eyni zamanda ərizəçi bildirmişdir ki, ölümün dövlət qeydiyyatının aparılması üçün ondan tələb olunan ölüm haqqında tibbi şəhadətnaməni qeydiyyat şöbəsinə təqdim edə bilmir. Bu səbəbdən, Ərizəçi 09 sentyabr 2025-ci ildə vəfat etmiş övladı - X2 ölümünün qeydə alınmasından imtina edilir və ərizəçiyə izah olunur ki, bu barədə ölüm faktının müəyyən edilməsi üçün məhkəməyə müraciət etmək hüququ vardır.
11. İş materiallarına əlavə edilmiş foto şəkildən görünür ki, X3 adlı şəxsin məzarı təsvir olunmuşdur, doğum tarixi xx.xx.1994-cü il, ölüm tarixi isə xx.xx.2025-ci il qeyd edilmişdir.
12. Masallı rayon prokurorluğunun müstəntiqi Farzi Musayevin “Cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında” 15 sentyabr 2025-ci il tarixli qərarından görünür ki, aparılmış araşdırma zamanı X2 ölümünə hər hansı kənar şəxsin təsiri olmadığından 223- C-25 nömrəli material üzrə cinayət işinin başlanması rədd edilmişdir. İşin faktiki halları:
13. Məhkəmə iclasında müəyyən olundu ki, X3 30 noyabr 1994-cü ildə Masallı rayonu, Ərkivan kəndində anadan olmuşdur. X3 09 sentyabr 2025-ci il tarixdə Masallı rayonu, Ərkivan qəsəbəsində vəfat etmiş və Masallı rayonu, Ərkivan qəsəbəsi, Həsənəküçə küçəsində yerləşən qəbiristanlıqda dəfn olunmuşdur. Ərizəçinin müraciəti Masallı regional “ASAN xidmət” mərkəzində Qeydiyyat şöbəsi tərəfindən araşdırılmış və izah edilmişdir ki, ərizəçi X2 ölüm faktını təsdiq edən sənədi təqdim edə bilmədiyindən ölüm faktının müəyyən edilməsi üçün aidiyyatı üzrə məhkəməyə müraciət etməsi tövsiyə olunmuşdur.
Tətbiq edilən hüquq:
14. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 307.2.3-cü maddəsinə əsasən məhkəmə doğumun, övladlığa götürmənin, nikahın, boşanmanın, ölümün qeyd edilmə faktının müəyyən edilməsi barədə işlərə baxır. 308-ci maddəsinə əsasən məhkəmə hüquqi əhəmiyyəti olan faktları o zaman müəyyən edə bilər ki, ərizəçi həmin faktları təsdiq edən lazımi sənədləri başqa qaydada ala bilməsin. 309.1-ci maddəsinə əsasən hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsi haqqında ərizələr ərizəçinin yaşadığı yerin məhkəməsinə verilir. 311-ci maddəsinə əsasən, məhkəmənin qətnaməsi faktı təsdiq edən sənədi, qeydə alınmalı faktlar üzrə isə qeydiyyatı həyata keçirən orqanların verdiyi sənədləri əvəz etməməklə, belə qeydə alınma üçün əsasdır.
15. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun “Hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsinin bəzi məsələləri haqqında” 12 aprel 2019-cu il tarixli, 03 saylı Qərarının: 1.1-ci bəndinə əsasən xüsusi icraat işlərinə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 30-40-6-cı fəsillərində müəyyən edilmiş xüsusiyyətlərlə iddia icraatı qaydasında baxılır. Xüsusi icraat işləri ərizəçilər tərəfindən qaldırılır, ərizəçinin və maraqlı şəxsin iştirakı ilə baxılır. Xüsusi icraat işlərinə iddia icraatı üzrə işlərin həllini tənzim edən normalar o, şərtlə tətbiq edilə bilər ki, həmin normalar xüsusi icraat işlərinin bu və ya digər növü üçün müəyyən edilən xüsusi normalara zidd olmasın. Xüsusi icraat qaydasında işlərə baxılmasının məhkəmə aidiyyət məsələləri də xüsusi normalarla tənzimlənir. 1.2-ci bəndinə əsasən hüquqi əhəmiyyəti olan faktlar məhkəmə qaydasında o halda müəyyən edilə bilər ki, qanuna əsasən belə faktlar hüquqi nəticələr doğurmaqla fiziki və hüquqi şəxslərin şəxsi və ya əmlak hüquqlarının əmələ gəlməsi, dəyişməsi, xitam verilməsinə səbəb olsun, ərizəçi həmin faktları təsdiq edən lazımi sənədləri başqa qaydada ala bilməsin, yaxud itirilmiş sənədlərin bərpası mümkün olmasın, qüvvədə olan qanunvericiliklə belə faktın müəyyən edilməsinin məhkəmədən kənar qaydası nəzərdə tutulmasın və hüquq haqqında mübahisə olmasın. Bütün bu şərtlər birlikdə mövcud olmalıdır, onların hər hansı birinin mövcud olmaması həmin işə xüsusi icraat qaydasında baxılmasını istisna edir. 1.4-cü bəndinə əsasən lazımi sənədin alınmasının mümkünsüzlüyü dedikdə qanunvericilikdə bu və ya digər faktın qeydiyyatı qaydasının nəzərdə tutulmaması (məsələn, şəxsin öhdədə olması faktı), yaxud da faktın qeydiyyatı qaydasına riayət edilməməsi və mövcud şəraitdə belə qaydadan istifadə olunmasının qeyri-mümkünlüyü (məsələn, atalığın etiraf olunması faktı, müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının imtina etdiyi hallarda, şəxsin müəyyən vaxtda, müəyyən şəraitdə vəfat etməsi faktı) nəzərdə tutulur. İtən sənədlərin bərpasının mümkünsüzlüyü dedikdə belə sənədin itməsi və ya məhv olması nəticəsində müvafiq orqan tərəfindən həmin sənədin dublikatının verilməsinin mümkün olmaması başa düşülür. 1.6-cı bəndinə əsasən məhkəmələrə izah edilir ki, ərizədə həmin faktın müəyyən edilməsinin ərizəçiyə nə məqsəd üçün lazım olduğu, habelə lazımi sənədləri ərizəçinin ala bilməməsini, yaxud itən sənədlərin bərpasının mümkünsüzlüyünü təsdiq edən sübutlar göstərilməli və həmin sübutlar ərizəyə əlavə edilməlidir 4.8-ci bəndinə əsasən ölümün qeydə alınma faktının müəyyən edilməsi ilə göstərilən şəxsin müəyyən vaxtda və müəyyən şəraitdə ölməsi faktının müəyyən edilməsini biribirindən fərqləndirmək lazımdır. Birinci hal onu nəzərdə tutur ki, şəxsin ölümü əvvəllər qeydə alınmışdır, lakin həmin qeyd ərizəçidə, o cümlədən vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı orqanlarında saxlanılmamışdır. İkinci hal isə, vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı orqanları ölüm faktını qeydə almaqdan imtina etdikləri təqdirdə mövcud olur.
Məhkəmə baxışının hədləri:
16. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir.
Məhkəmənin mövqeyi:
17. Məhkəmə ərizəçinin izahatını, şahidlərin ifadələrini dinləyib və toplanmış sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, ərizə təmin edilməlidir.
18. Göründüyü kimi X2 09 sentyabr 2025-ci il tarixdə Masallı rayonu, Ərkivan qəsəbəsində vəfat etməsi təqdim olunmuş sənədlərlə tam təsdiq olunur, ərizəçi qeyd olunan faktı təsdiq edən lazımi sənədi başqa qaydada ala bilmədiyindən məhkəməyə müraciət etmişdir. Bu faktın təsdiq edilməsi X2 ölüm haqqında şəhadətnaməsinin alınması üçün tələb olunur.
Məhkəmə xərcləri:
19. Məhkəmə hesab edir ki, ərizə təmin edildiyindən və ərizəçi tələb etmədiyindən məhkəmə xərclərinə aid olan ödənilmiş dövlət rüsumu ərizəçiyə aid edilməlidir.
Nəticə:
20. Beləliklə, məhkəmə toplanmış sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verərək hesab edir ki, ərizə təmin edilməli, 30 noyabr 1994-cü ildə Masallı rayonu, Ərkivan kəndində anadan olmuş X2 09 sentyabr 2025-ci il tarixdə Masallı rayonu, Ərkivan qəsəbəsində vəfat etməsi barədə hüquqi fakt müəyyən edilməlidir. Qətnamə ölüm akt qeydinin aparılaraq ölüm haqqında şəhadətnamənin verilməsi üçün əsasdır.
21. Yuxarıda qeyd olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə,
Qət etdi:
Ərizə təmin olunsun. 30 noyabr 1994-cü ildə Masallı rayonu, Ərkivan kəndində anadan olmuş X2 09 sentyabr 2025-ci il tarixdə Masallı rayonu, Ərkivan qəsəbəsində ölməsi barədə hüquqi fakt müəyyən edilsin. Qətnamə ölüm akt qeydinin aparılaraq ölüm haqqında şəhadətnamənin verilməsi üçün əsasdır. Məhkəmə xərcləri Ərizəçi aid edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Masallı Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet üzərindən) Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
Sədrlik edən: Elşən Hüseynov