Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Tovuz rayon İş № 2(062)-1981/2025 24.07.2025 TOVUZ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Hacıyev Süleyman Aslan oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclasının katibi Həsənov Tural Leysan oğlunun katibliyi, Ərizəçi iştirakı ilə, Ərizəçi övladı X5 ölüm faktının təsdiq edilməsi ilə bağlı ərizəsinə məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Ərizəçinin xahişi Ərizəçi Tovuz Rayon Məhkəməsinə ərizə ilə müraciət edərək, xx.xx.1987-ci il tarixdə anadan olmuş övladı X5 xx.xx.1987-ci il tarixdə ölməsi faktının təsdiq edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasın xahiş etmişdir. Ərizənin əsaslandırıldığı hallar Ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, X7 ilə 19 sentyabr 1984-cü ildə rəsmi qaydada evlənib ailə qurmuşlar. Birgə nikahlarından Xəyalə, Vasif və Xəyal adlı uşaqları olmuşdur. X4 08 sentyabr 2022-ci il tarixdə vəfat edib. Birgə nikahlarından X8 xx.xx.1987-ci il tarixdə anadan olmuşdur. Oğlu Xəyal 01 sentyabr 1987-ci il tarixdə vaxtsız vəfat etmiş və Tovuz şəhər qəbirstanlığına dəfn olunmuşdur. Ərindən qalan mirasa vərəsəlik hüququna dair şəhadətnamə almaq toplanması zərurəti yaranmışdır. Maraqlı şəxsin kompüter bazasında oğlu Xəyal sağ göstərilir. Maraqlı şəxsə ölüm haqqında şəhadətnamənin verilməsi üçün müraciət etsə də, ona rəsmi olaraq bildirilmişdir ki, uşaq barədə Qeydiyyat şöbəsində ölüm qeydiyyatı aparılmamışdır. Həmin illərdə hansı səbəbdən Xəyalın ölümünün qeydə alınmaması ona məlum deyildir. Ölüm haqqında şəhadətnaməsi vərəsəlik hüququna dair şəhadətnaməsinin əldə edilməsi məqsədi ilə ona lazımdır. Xəyalın ölümü barədə başqa qaydada sənəd əldə edə bilmədiyinə görə bu fakt məhkəmə qaydasında müəyyən olunmalıdır. Tərəflərin izahatları Məhkəmə iclasında Ərizəçi izahat verərək ərizəsində göstərilənləri təsdiqləmiş və ərizəsinin təmin edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımı qaydada xəbərdar edilmiş Maraqlı şəxs nümayəndəsi məhkəməyə gəlməmişdir. Belə olan halda, məhkəmə işə maraqlı şəxsin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Şahid ifadələri Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş X12 ifadəsində bildirmişdir ki, ərizəçinin qohumudur. Ərizəçinin övladı X5 01 sentyabr 1987-ci il tarixdə Tovuz şəhərində keçirilən dəfn mərasimində iştirak etmiş və X1 qəbiristanlığında dəfn edilmişdir. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş X15 və X3 şahid X12 ilə eyni məzmunlu ifadə vermişlər. İş materiallarına əlavə olunan sənədlər və onlar əsasında təsdiq olunan faktlar Maraqlı şəxs tərəfindən xx.xx.2025-ci il tarixdə verilmiş 983 nömrəli arayışdan müəyyən olunur ki, X8 28 may 1987-ci il tarixdə Tovuz şəhərində anadan olmuşdur. X2, anası Ərizəçi kimi qeyd edilmişdir. Maraqlı şəxs tərəfindən xx.xx.1984-cü il tarixdə verilmiş İİİ-ЖГ seriyalı, 357369 nömrəli nikah haqqında şəhadətnamənin surətindən müəyyən olunur ki, Ərizəçi və X7 arasında 19,09,1984-cü il tarixdə nikah bağlanmış, bu barədə nikahın bağlanması haqqında akt qeydləri kitabında həmin tarixdə 87 nömrə ilə qeyd edilmişdir. Nikah bağlandıqdan sonra ərə Məmmədov, arvada Məmmədova soyadı verilmişdir. Maraqlı şəxs tərəfindən xx.xx.1989-cu il tarixdə verilmiş XİV-ЖГ seriyalı, 370455 nömrəli doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən müəyyən olunur ki, X9 xx.xx.1988-ci il tarixdə Tovuz şəhərində anadan olmuşdur. X2, anası Ərizəçi kimi qeyd edilmişdir. Maraqlı şəxs tərəfindən xx.xx.1985-ci il tarixdə verilmiş İİİ-ЖГ seriyalı, 292536 nömrəli doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən müəyyən olunur ki, X6 xx.xx.1985-ci il tarixdə Tovuz şəhərində anadan olmuşdur. X2, anası Ərizəçi kimi qeyd edilmişdir. Maraqlı şəxs tərəfindən xx.xx.2022-ci il tarixdə verilmiş AZ-İİ № 288720 nömrəli ölüm haqqında şəhadətnamənin surətindən müəyyən olunur ki, X7 xx.xx.2022-ci il tarixdə ölmüşdür, bu barədə ölüm haqqında akt qeydləri kitabında xx.xx.2022-ci il tarixdə 292 nömrə ilə qeyd edilmişdir. Maraqlı şəxsndən verilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli 71 nömrəli arayışdan müəyyən olunur ki, xx.xx.1987-ci ildə Tovuz rayonunda anadan olmuş X5 ölüm haqqında akt qeydi aşkar olunmamışdır. Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi Maddə 307. Hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsi haqqında işlər. 307.2. Məhkəmə aşağıdakıların müəyyən edilməsi barədə işlərə baxır: 307.2.8. müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının imtina etdiyi hallarda, şəxsin müəyyən vaxtda, müəyyən şəraitdə vəfat etməsi faktının; Maddə 308. Məhkəmə hüquqi əhəmiyyəti olan faktları o zaman müəyyən edə bilər ki, ərizəçi həmin faktları təsdiq edən lazımi sənədləri başqa qaydada ala bilməsin, yaxud itirilmiş sənədlərin bərpası mümkün olmasın. Maddə 311. Məhkəmənin qətnaməsi faktı təsdiq edən sənədi, qeydə alınmalı faktlar üzrə isə qeydiyyatı həyata keçirən orqanların verdiyi sənədləri əvəz etməməklə, belə qeydəalınma üçün əsasdır. “Hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsinin bəzi məsələləri haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 12 aprel 2019-cu il tarixli, 03 saylı Qərarı
9. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 307.2.8-ci maddəsində şəxsin müəyyən vaxtda və müəyyən şəraitdə vəfat etməsi faktının müəyyən edilməsi haqqında işlərə baxılarkən məhkəmələr ilk növbədə nəzərə almalıdırlar ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2003-ci il 31 oktyabr tarixli, 145 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı Qaydası”nın 8.5-ci bəndinə əsasən ölüm faktı tibb müəssisəsinin müvafiq sənədi ilə (ölüm haqqında həkim arayışı, ölüm haqqında feldşer arayışı ilə) təsdiq edilməlidir. Ölüm haqqında həkim şəhadətnaməsi olmadıqda, ölüm faktı məhkəmə tərəfindən müəyyən edilir. 9.3. Şəxsin müəyyən vaxtda, müəyyən şəraitdə ölməsi faktının müəyyən edilməsinə dair verilən ərizədə şəxsin müəyyən vaxtda, müəyyən şəraitdə ölməsini təsdiq edən əsaslı hallar (sübutlar) göstərilməlidir. 9.4. Şəxsin müəyyən vaxtda, müəyyən şəraitdə ölməsi faktının müəyyən edilməsinə dair ərizəni təmin edən məhkəmə qətnaməsində ölüm faktı müəyyən edilən şəxsin adı, soyadı, atasının adı, ölümün baş vermə vaxtı və hansı şəraitdə baş verməsi göstərilməlidir. Ölümün baş vermə tarixi məhkəmənin qətnaməsində ölümün baş verməsinə dair göstərilən və məhkəmənin müəyyən etdiyi tarix hesab olunur.
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 31 oktyabr 2003-cü il tarixli, 145 saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş “Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı qaydası” Maddə 8.5. Ölüm faktı tibb müəssisəsinin müvafiq sənədi ilə (ölüm haqqında həkim arayışı, ölüm haqqında feldşer arayışı ilə) təsdiq edilməlidir. Ölüm haqqında həkim şəhadətnaməsi olmadıqda, ölüm faktı məhkəmə tərəfindən müəyyən edilir. Maddə 8.2. Ölüm faktının müəyyən edilməsi haqqında və ya vətəndaşın ölmüş elan edilməsi haqqında məhkəmənin qətnaməsi üzrə ölümün qeydə alınması qətnamə çıxarmış məhkəmənin olduğu yerdə aparılır.
Məhkəmənin mövqeyi Məhkəmə ərizəçinin nümayəndəsinin izahatını və şahidlərin ifadələrini dinləyib, iş üzrə toplanmış sübutlara hüquqi qiymət verərək, belə nəticəyə gəlir ki, ərizə əsaslı olduğundan təmin edilməlidir. Ərizəçinin xahişindən görünür ki, o, məhkəmədən X5 ölməsi faktının müəyyən edilməsini xahiş etmişdir. Yəni hazırkı ərizə şəxsin ölümünün qeyd edilmə faktının müəyyən edilməsi ilə bağlı deyil, şəxsin müəyyən vaxtda və müəyyən şəraitdə vəfat etməsi faktının müəyyən edilməsi ilə bağlı məhkəməyə verilmişdir. Məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmişdir ki, ərizəçi övladı X5 ölüm faktını təsdiq edən şəhadətnamə almaq üçün müvafiq qeydiyyat orqanına müraciət etsə də, onun müraciəti təmin edilməmişdir. Bu səbəbdən ərizəçi övladının ölüm faktını müəyyən etmək üçün məhkəməyə müraciət etmişdir. Məhkəmə iclasında şahid qismində ifadə vermiş şəxslər ərizədə qeyd edilənləri təsdiq etmişdir. İş materiallarına istinadən məhkəmə hesab edir ki, hazırki iş üzrə ərizəçinin mərhum övladının ölüm faktının müəyyən edilməsi üçün qanunvericilikdə və “Hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsinin bəzi məsələləri haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 12 aprel 2019-cu il tarixli 3 nömrəli qərarında qeyd edilmiş əsaslar və şərtlər mövcuddur. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 311-ci maddəsinə əsasən məhkəmənin qətnaməsi faktı təsdiq edən sənədi, qeydə alınmalı faktlar üzrə isə qeydiyyatı həyata keçirən orqanların verdiyi sənədləri əvəz etməməklə, belə qeydəalınma üçün əsasdır.
Məhkəmənin gəldiyi nəticə Beləliklə, yuxarıda qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, ərizə təmin edilməli, xx.xx.1987-ci il tarixdə Tovuz rayonunda anadan olmuş X5 xx.xx.1987-ci il tarixdə Tovuz şəhərində ölməsi faktı müəyyən edilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və MPM-in 216-220, 227, 307, 360 və 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə
QƏT ETDİ:
Ərizə təmin edilsin. xx.xx.1987-ci il tarixdə Tovuz rayonunda anadan olmuş X5 xx.xx.1987-ci il tarixdə Tovuz rayonunda ölməsi faktı müəyyən edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetlə Tovuz Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
Hakim Süleyman Hacıyev