Tovuz Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(062)-3394/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Tovuz rayon İş № 2(062)-3394/2025 25.11.2025 TOVUZ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim İsaqlı Pərvanə Zakir qızının sədrliyi, məhkəmə iclasının katibi Quliyev Famil Müslüm oğlunun katibliyi, Ərizəçi iştirakı ilə, Ərizəçi Maraqlı şəxsnə qarşı “vəfat etmə faktının təsdiq olunması” barədə hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsinə dair ərizəsinə Tovuz Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq məhkəmə müəyyən etdi. Ərizəçinin tələbi Ərizəçi hüquqi əhəmiyyətli faktın müəyyən edilməsinə dair ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.1982-ci ildə anadan olmuş qardaşı X2 xx.xx.1982-ci ildə Tovuz rayonu, Qazıqulu kəndində ölməsi faktının müəyyən edilməsinə dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Ərizənin əsaslandırıldığı hallar Ərizəçi ərizəni onunla əsaslandırmışdır ki, xx.xx.1982-ci ildə Xaliq adlı qardaşı dünyaya gəlmiş və 2 aylığında, yəni xx.xx.1982-ci ildə vəfat etmişdir. Vəfat edərkən körpə olduğu üçün onun qəbirüstü abidəsi qurulmamışdır. Onun ölməsi barədə vaxtında məlumat verilməmiş, hazırda isə bu səbəbdən ölüm haqqında şəhadətnamə alınmasından imtina edilmişdir. Uşağın ölüm haqqında qeydinin tapılmaması səbəbindən alə üzvləri barədə müxtəlif təşkilatlara təqdim edilməsi üçün arayış alarkən problemlər yaşayırlar. Odur ki, hazırkı tələblə məhkəməyə müraciət etmişdir. Tərəflərin izahatları Məhkəmə iclasında Ərizəçi ərizəni müdafiə edib, ərizədə yazılanlara uyğun izahat verərək, ərizənin təmin olunmasını xahiş etdi. Məhkəmə baxış iclasının vaxtı və yeri barədə məlumatlandırılmasına baxmayaraq maraqlı şəxsin nümayəndəsi heç bir üzrlü səbəb göstərmədən məhkəmə iclasında iştirak etməmişdir. Məhkəmə maraqlı şəxsin nümayəndəsinin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iclasında şahid kimi dindirilmiş X9 ifadəsində bildirdi ki, Ərizəçi atası və anası ilə əmi uşaqlarıdırlar. Uşaq doğuldu, doğulandan xəstə idi, bir neçə ay yaşadı və vəfat etdi. Uşağın atası və anası qohum olduqlarından, həmin vaxt uşağın xəstəliyini valideynlərinin qohum olması ilə əlaqələndirdilər. 1982-ci ilin payız aylarında, dərs yeni başlayan vaxt vəfat etmişdir. Bir neçə nəfər ilə kəndin Tatlar adlanan qəbirstanlığında dəfn etdilər. O, özü dəfində iştirak etmişdir. Məhkəmə iclasında şahid kimi dindirilmiş X5 ifadəsində bildirdi ki, uşaq onun qardaşı oğlu olmuşdur. 1982-ci ildə doğulmuş, həmin ilin 17 sentyabr tarixində də vəfat etmişdir. Bir neçə nəfər ilə kəndin Tatlar adlanan qəbirstanlığında dəfn etdilər. Dəfndə o da, iştirak etmişdir. İş materiallarına əlavə olunan sənədlər və onlar əsasında təsdiq edilən faktla Tovuz regional “ASAN xidmət” mərkəzində Qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli, 3-16-5/8-69-3300/2025 saylı arayışdan görünür ki, X6 xx.xx.1982-ci ildə Tovuz rayonu, Qazqulu kəndində anadan olmuşdur. X1, anası X7 olmuşdur. AZ-V 100734 nömrəli doğum haqqında şəhadətnamədən görünür ki, Ərizəçi xx.xx.1985-ci ildə anadan olmuş, X1, anası X7 olmuşdur. AZ-İİ 504363 nömrəli ölüm haqqında şəhadətnamədən görünür ki, X4 xx.xx.2024-cü il tarixdə vəfat etmişdir. 368779 nömrəli nikahın bağlanması haqqında şəhadətnamədən görünür ki, X4 ilə X3 nikahları xx.xx.1981-ci ildə, 32 sayla qeydə alınmışdır. Aşağı Öysüzlü kənd həkim məntəqəsindən verilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli, 86 nömrəli arayışdan görünür ki, Aşağı Öysüzlü kənd həkim məntəqəsində Qazıqulu kənd sakini X2 ölümü haqqında şəhadətnamə verilməmişdir. Tovuz regional “ASAN xidmət” mərkəzində Qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli, 3-16-5/8-69-1229/2025 saylı məktubdan görünür ki, X2 vəfat etməsi barədə Tovuz rayonu üzrə heç bir məlumat aşkar edilməmişdir. Aşağı Öysüzlü kənd İƏD-si üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli aktdan görünür ki, X4 ilə X3 birgə nikahından doğulmuş xx.xx.1982-ci il təvəllüdlü X6 vəfat etmişdir. O, Tattar qəbirstanlığında dəfn edilmiş, baş daşı qoyulsa da, vəfat etdiyi tarix qeyd edilməmişdir. Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsi: Maddə 307.1-ci maddəsində qeyd olunmuşdur ki, məhkəmə fiziki və hüquqi şəxslərin şəxsi və ya əmlak hüquqlarının əmələ gəlməsi, dəyişməsi, xitam verilməsinin asılı olduğu faktları müəyyən edir. Maddə 307.2. Məhkəmə aşağıdakıların müəyyən edilməsi barədə işlərə baxır: 307.2.8. müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının imtina etdiyi hallarda, şəxsin müəyyən vaxtda, müəyyən şəraitdə vəfat etməsi faktının. Maddə 308. Məhkəmə hüquqi əhəmiyyəti olan faktları o zaman müəyyən edə bilər ki, ərizəçi həmin faktları təsdiq edən lazımi sənədləri başqa qaydada ala bilməsin, yaxud itirilmiş sənədlərin bərpası mümkün olmasın. Maddə 311.Məhkəmənin qətnaməsi faktı təsdiq edən sənədi, qeydə alınmalı faktlar üzrə isə qeydiyyatı həyata keçirən orqanların verdiyi sənədləri əvəz etməməklə, belə qeydəalınma üçün əsasdır. “Hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsinin bəzi məsələləri haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 12 aprel 2019-cu il tarixli, 03 saylı Qərarı: Bənd 9. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 307.2.8-ci maddəsində şəxsin müəyyən vaxtda və müəyyən şəraitdə vəfat etməsi faktının müəyyən edilməsi haqqında işlərə baxılarkən məhkəmələr ilk növbədə nəzərə almalıdırlar ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2003-ci il 31 oktyabr tarixli, 145 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı Qaydası”nın 8.5-ci bəndinə əsasən ölüm faktı tibb müəssisəsinin müvafiq sənədi ilə (ölüm haqqında həkim arayışı, ölüm haqqında feldşer arayışı ilə) təsdiq edilməlidir. Ölüm haqqında həkim şəhadətnaməsi olmadıqda, ölüm faktı məhkəmə tərəfindən müəyyən edilir. Bənd 9.4. Şəxsin müəyyən vaxtda, müəyyən şəraitdə ölməsi faktının müəyyən edilməsinə dair ərizəni təmin edən məhkəmə qətnaməsində ölüm faktı müəyyən edilən şəxsin adı, soyadı, atasının adı, ölümün baş vermə vaxtı və hansı şəraitdə baş verməsi göstərilməlidir. Ölümün baş vermə tarixi məhkəmənin qətnaməsində ölümün baş verməsinə dair göstərilən və məhkəmənin müəyyən etdiyi tarix hesab olunur. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 31 oktyabr 2003-cü il tarixli, 145 saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş “Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı qaydası”: Maddə 8.5. Ölüm faktı tibb müəssisəsinin müvafiq sənədi ilə (ölüm haqqında həkim arayışı, ölüm haqqında feldşer arayışı ilə) təsdiq edilməlidir. Ölüm haqqında həkim şəhadətnaməsi olmadıqda, ölüm faktı məhkəmə tərəfindən müəyyən edilir. Maddə 8.2. Ölüm faktının müəyyən edilməsi haqqında və ya vətəndaşın ölmüş elan edilməsi haqqında məhkəmənin qətnaməsi üzrə ölümün qeydə alınması qətnamə çıxarmış məhkəmənin olduğu yerdə aparılır. Məhkəmənin mövqeyi və gəldiyi nəticə Məhkəmə işin hallarına dair proses iştirakçısının izahatını dinləyib, hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsinə dair ərizənin dəlillərini mülki iş materialları ilə birlikdə araşdırıb, işin hallarına tətbiq edilməli olan qanunvericiliyə əsasən hüquqi qiymət verərək, bu nəticəyə gəlir ki, ərizə təmin edilməlidir. Belə ki, iş materialları ilə müəyyən edilir ki, X4 ilə X3 birgə nikahlarından xx.xx.1982ci ildə X6 anadan olmuşdur. X6 xx.xx.1982-ci ildə Tovuz rayonu, Qazqulu kəndində vəfat etmiş və Tatlar adlanan qəbirstanlıqda dəfn edilmişdir. İşin bu halı şahid ifadələri və verilmiş arayışlarla təsdiq edilir. Lakin mərhumun ölüməsi ilə bağlı Tovuz rayonu üzrə heç bir məlumat aşkar edilmədiyi əsası ilə ölüm haqqında tibbi şəhadətnamənin verilməsindən imtina edilmiş, onun ölümü vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydiyyatı orqanında qeydə alınmamışdır. Göründüyü kimi, Ərizəçi mərhum qardaşının ölüm faktını təsdiq edən lazımi sənədləri başqa qaydada ala bilmir, habelə ona bu sənədlərin alınmaması ailəsi ilə bağlı arayışların verilməsi zamanı vəfat etmiş qardaşının da sağ kimi göstərilməsinə səbəb olur. Məhkəmə hesab edir ki, bu kimi hallar ərizəçinin hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsinə dair ərizəsini təmin etməyə əsas verir. Çünki ərizəçinin nail olmaq istədiyi məqsədə çatmaq üçün məhkəmədən kənar başqa yolu yoxdur. İş materiallarına istinadən məhkəmə hesab edir ki, hazırki iş üzrə ərizəçinin mərhum qardaşının ölüm faktının müəyyən edilməsi üçün qanunvericilikdə və «Hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsinin bəzi məsələləri haqqında» Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 12 aprel 2019-cu il tarixli 3 №-li qərarında qeyd edilmiş əsaslar və şərtlər mövcuddur. Məhkəmə araşdırması zamanı X2 xx.xx.1982-ci il tarixdə Tovuz rayonu, Qazqulu kəndində vəfat etməsi faktı sübuta yetirildiyindən və bunun müəyyən edilməsi hüquqi əhəmiyyətli olduğundan, ərizəçi göstərilən faktı təsdiq edən lazımi sənədi başqa qaydada əldə edə bilmədiyindən ərizə əsaslı hesab edilməklə həmin fakt məhkəmə tərəfindən müəyyən olunmalıdır. Beləliklə, yuxarıda qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, ərizə təmin edilməli, xx.xx.1982-ci ildə Tovuz rayonu, Qazqulu kəndində anadan olmuş X2 xx.xx.1982ci il tarixdə Tovuz rayonu, Qazqulu kəndində ölməsi faktı müəyyən edilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 307, 360 və 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: Ərizə təmin edilsin. xx.xx.1982-ci ildə Tovuz rayonu, Qazqulu kəndində anadan olmuş X2 xx.xx.1982-ci il tarixdə Tovuz rayonu, Qazqulu kəndində ölməsi faktı müəyyən edilsin. Ödənilmiş dövlət rüsumu Ərizəçi aid edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetlə Tovuz Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən: Pərvanə İsaqlı