Ucar Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(063)-429/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Ucar rayonu İş № 2(063)-429/2025 06.05.2025 UCAR RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Bədəlov Xəyal Natiq oğlunun sədrliyi, X10 oğlunun katibliyi, Ərizəçi, Maraqlı şəxs iştirakı ilə Ərizəçi “mediasiya prosesi nəticəsində bağlanılmış barışıq sazişinin təsdiq edilməsi”nə dair mülki işə Ucar şəhərində, məhkəmənin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyənetdi: Ərizəçi 25 dekabr 2023-cü il tarixdə “mediasiya prosesi nəticəsində bağlanılmış barışıq sazişinin təsdiq edilməsi”nə dair ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, 28 dekabr 2008-ci il təvəllüdlü X5, 01 iyun 2010-cu il təvəllüdlü X1, 14 mart 2014-cü il təvəllüdlü X3, 01 dekabr 2020-ci il təvəllüdlü X4 onun himayəsində və yanında saxlanılmaları, eləcə də, uşaqların saxlanılmaları üçün Maraqlı şəxs onun xeyrinə hər ay hər uşağa görə 50 manat olmaqla, cəmi 200 (iki yüz) manat sabit pul məbləğində alimentin tutulmasına dair Maraqlı şəxs ilə arasında bağlanılmış 29 mart 2024-cü il tarixli, MŞŞ/2024/MT00529 nömrəli barışıq sazişinin təsdiq edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Ərizə ona əlavə edilmiş sənədlərlə onunla əsaslandırılmışdır ki, o, Maraqlı şəxs ilə 2007-ci ildə faktiki, 22 aprel 2009-cu il tarixdə isə rəsmi nikaha daxil olmaqla, evlənmiş və bu nikahdan 28 dekabr 2008-ci il tarixdə Aqil, 01 iyun 2010-cu il tarixdə Ramazan, 14 mart 2014-cü il tarixdə Nəzrin, 01 dekabr 2020-ci il tarixdə Ramal adlı dörd övladları doğulmuşdur. Lakin münasibətləri pisləşdiyindən Ucar Rayon Məhkəməsinin 20 may 2024-cü il tarixli qətnaməsi ilə maraqlı şəxslə aralarındakı nikah pozulmuşdur. Hazırda o, övladları ilə birlikdə valideynlərinin yanında yaşayır. Eyni zamanda qanuna müvafiq olaraq nikahın pozulması və aliment tələbi ilə bağlı 29 mart 2024-cü il tarixdə ilkin mediasiya sessiyası keçirilmiş və mediasiya prosesi zamanı maraqlı şəxslə aralarında nikahın pozulması, uşaqların onun yanında saxlanılması, eyni zamanda, həmin uşaqların saxlanılmasından ötrü alimentin məbləği barədə də razılıq əldə edilmişdir. Lakin, Maraqlı şəxs mediasiya prosesi zamanı üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirməyərək, 29 mart 2024-cü il tarixli “barışıq sazişi” nin şərtlərini icra etməkdən boyun qaçırır. Bu səbəbdən də məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək məcburiyyətində qalmışdır. Odur ki, ərizənin təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılması xahiş edilmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən, müdafiə etdiyi ərizəyə əlavə izahatı və dəqiqləşdirməsi olmayan Ərizəçi ərizənin təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş edir. Məhkəmə iclasında iştirak edən Maraqlı şəxs ərizənin təmin edilməsinə etiraz etməyərək izahatında göstərdi ki, o, ərizəçi ilə 2007-ci ildə faktiki, 22 aprel 2009-cu il tarixdə isə rəsmi nikaha daxil olmaqla, evlənmiş və bu nikahdan 28 dekabr 2008-ci il tarixdə Aqil, 01 iyun 2010-cu il tarixdə Ramazan, 14 mart 2014-cü il tarixdə Nəzrin, 01 dekabr 2020-ci il tarixdə Ramal adlı dörd övladları doğulmuşdur. Evləndikdən sonra bir müddət mehriban yaşasalar da, sonradan ərizəçilə xasiyyətləri uyğun gəlmədiyindən münasibətləri pozulmuşdur. Bu səbəbdən də, o, boşanmaq qərarına gəlmişdir. Qanuna müvafiq olaraq X2 keçirilməsindən ötrü Mediasiya Şurasına müraciət etmiş və 29 mart 2024-cü il tarixdə keçirilmiş ilkin mediasiya mediasiya prosesi zamanı ərizəçi ilə aralarında nikahın pozulması, uşaqların analarının yanında saxlanılması, eyni zamanda, həmin uşaqların saxlanılmasından ötrü alimentin məbləği barədə də razılıq əldə edilmişdir. Həmçinin, Ucar Rayon Məhkəməsinin 20 may 2024-cü il tarixli qətnaməsi ilə onunla ərizəçi arasında olan nikah pozulmuşdur. Ona görə də ərizənin təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasına etiraz etmir (bununla bağlı yazılı ərizəsini də təqdim edir). Məhkəmə tərəflərin izahatlarını dinləyib, işdəki sənədləri tədqiq edərək hesab edir ki, ərizə təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1.-ci maddəsində göstərilir ki, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 78.1-ci maddəsinə görə sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə işin məhkəmədə baxılmağa hazırlanması yekunlaşana qədər təqdim edilir. Məhkəmə baxışı zamanı sübutların təqdim edilməsinə o halda yol verilir ki, bunun üçün əsaslar məhkəmə baxışı gedişində əmələ gəlmiş olsun və ya işdə iştirak edən şəxslər işin məhkəmədə baxılmağa hazırlanması yekunlaşana qədər sübutların təqdim edilməsinin onlardan asılı olmayan səbəblərə görə mümkün olmadığını əsaslandırsın. Bu Məcəllənin 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Həmin Məcəllənin 106.3-cü maddəsinə əsasən tərəfin tələb və etirazlarının əsaslandırdığı faktları digər tərəfin etiraf etməsi əks tərəfi gələcəkdə bu faktları sübut etmə vəzifəsindən azad edir. “Elektron məhkəmə” informasiya sisteminin tətbiq olunduğu məhkəmələrdə məhkəmə iclaslarının fasiləsiz audio yazısının aparıldığı hallar istisna olmaqla faktın etiraf olunması məhkəmə iclasının protokoluna yazılır və bu barədə etiraf edən tərəf protokola imza edir. Faktın etirafı yazılı ərizədə ifadə olunursa, həmin ərizə işə tikilir. Həmin Məcəllənin 191.3-cü maddəsinə əsasən cavabdeh tərəfindən iddia etiraf edildikdə və bu məhkəmə tərəfindən təsdiq edildikdə, məhkəmə iddiaçının irəli sürdüyü tələblərin təmin olunması barədə qətnamə çıxarır. Həmin Məcəllənin 220.4-cü maddəsinə əsasən qətnamənin əsaslandırıcı hissəsində işin məhkəmə tərəfindən müəyyən edilən halları, işin halları barədə məhkəmənin əsaslandırıldığı sübutlar və məhkəmənin bu və ya digər sübutları və iclasda iştirak edən şəxslərin istinad etdiyi qanun və digər hüquqi aktları rədd etmək üçün gətirdiyi dəlillər, habelə məhkəmənin qətnamə çıxararkən rəhbər tutduğu qanunlar və digər hüquqi aktlar göstərilməlidir. Cavabdeh tərəfindən iddia tələbi etiraf edildikdə qətnamənin əsaslandırıcı hissəsində yalnız iddianın etiraf edilməsi və onun məhkəmə tərəfindən qəbul edilməsi göstərilə bilər. Beləliklə, məhkəmə mülki prosessual qanunvericiliyin qeyd edilən normalarına əsaslanaraq hesab edir ki, Maraqlı şəxs münasibətdə qətnamənin əsaslandırıcı hissəsində tələbin etiraf edilməsi və onun qəbul edilməsi ilə kifayətlənmək olsa belə, aşağıdakıların qeyd edilməsi zəruridir. Belə ki, Ucar rayon qeydiyyat şöbəsi tərəfindən 22 aprel 2009-cu il tarixdə verilmiş AZ-İİ seriyalı, 259918 nömrəli və 03 sentyabr 2010-cu il tarixdə verilmiş AZ-İİ seriyalı, 500474 nömrəli, Ucar rayon İHB-nın Yuxarı Şilyan kənd İƏD üzrə nümayəndəliyi 02 aprel 2014-cü il tarixdə verilmiş AZ-İİİ seriyalı, 245605 nömrəli və 09 dekabr 2020-ci il tarixdə verilmiş AZ-İV seriyalı, 515744 nömrəli doğum haqqında şəhadətnamələrnin notarial qaydada təsdiq olunmuş surətlərindən görünür ki, müvafiq olaraq ataları Maraqlı şəxs, anaları Ərizəçi olan X9 28 dekabr 2008-ci il tarixdə, X6 01 iyun 2010-cu il tarixdə Ucar rayonu, Yuxarı Şilyan kəndində, X7 14 mart 2014-cü il tarixdə, X8 isə 01 dekabr 2020-ci il tarixdə Ucar şəhərində doğulmuşlar. İşdə olan 29 mart 2024-cü il tarixli, MŞŞ/2024/MT00529 saylı barışıq sazişinin mühüm şərtlərindən görünür ki, tərəflər aralarında 28 dekabr 2008-ci il təvəllüdlü X5, 01 iyun 2010-cu il təvəllüdlü X1, 14 mart 2014-cü il təvəllüdlü X3, 01 dekabr 2020-ci il təvəllüdlü X4 anaları Ərizəçi himayəsinə verilməsi, eləcə də, uşaqların saxlanılması üçün hər ay hər uşağa görə 50 manat olmaqla, cəmi 200 (iki yüz) manat məbləğində aliment ödəməyi öhdəsinə götürür. Əgər sazişin könüllü icrasından imtina olunsa birinci tərəf məhkəməyə müraciət edərək tələbin məcburi icrasını tələb edə bilər. Bu saziş tam imzalandığı tarixdən qüvvəyə minir və tərəflər öhdəliklərini tam icra edənədək qüvvədədir. İşdə olan qanuni qüvvəsini almış Ucar Rayon Məhkəməsinin 20 may 2024-cü il tarixli, 2(063)-536/2024 saylı qətnaməsinin surətindən görünür ki, tərəflər arasında Ucar rayon qeydiyyat şöbəsində 20 aprel 2009-cu il tarixdə, 127 saylı akt qeydi ilə bağlanmış nikah pozulması qət edilmşdir. İşdə olan 18 fevral 2025-ci il tarixli mədaxil qəbzindən görünür ki, ərizəçi məhkəməyə müraciət edərkən 100 (bir yüz) manat dövlət rüsumu ödəmişdir. Məhkəmə nəzərə alır ki, bağlanması üçün ikitərəfli iradə ifadəsinin zəruri olduğu barışıq sazişinə Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin müqavilə hüququna dair müddəaları müvafiq surətdə tətbiq olunmalıdır. Çünki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 389.1-ci maddəsinə əsasən mülki hüquq və vəzifələrin müəyyənləşdirilməsi, dəyişdirilməsi və ya xitamı haqqında iki və ya bir neçə şəxsin razılaşması müqavilə sayılır. Bu Məcəllənin 405.1-ci maddəsinə əsasən tərəflər müqavilənin bütün mühüm şərtləri barəsində tələb olunan formada razılığa gəldikdə müqavilə bağlanmış sayılır. Müqavilənin predmetinə dair şərtlər, bu Məcəllədə həmin növ müqavilələr üçün mühüm və ya zəruri adlandırılmış şərtlər, habelə tərəflərdən birinin müraciəti ilə barəsində razılaşma əldə edilməli olan bütün şərtlər mühüm sayılır. Sözügedən Məcəllənin 406.1-ci maddəsinə əsasən müqavilə əqdlərin bağlanması üçün nəzərdə tutulan hər hansı formada bağlana bilər, bu şərtlə ki, bu Məcəllədə həmin növ müqavilə üçün müəyyən forma təyin edilməsin. Eyni Məcəllənin 404.1-ci maddəsinə əsasən müqavilə şərtlərini təfsir edərkən məhkəmə təkcə müqavilədəki söz və ifadələrin hərfi mənasını deyil, həm də tərəflərin iradə ifadəsinin həqiqi mənasını, bütövlükdə müqavilənin hərfi mənasının onun digər şərtləri və mənası ilə müqayisəsini nəzərə alır. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 49-cu maddəsinin İ hissəsinə əsasən, 18 yaşına (yetkinlik yaşına) çatmayan və tam fəaliyyət qabiliyyəti əldə etməyən şəxslər uşaq hesab olunurlar. Bu Məcəllənin 22-ci maddəsinin İ hissəsinə əsasən, nikah məhkəmə qaydasında pozularkən, ər-arvad məhkəməyə yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlarının kiminlə qaldığını, uşaqların və (və ya) ehtiyacı olan və əmək qabiliyyəti olmayan ərin (arvadın) saxlanması üçün vəsaitin ödənilmə qaydasını, bu vəsaitin miqdarını və ər-arvadın ümumi birgə mülkiyyətinin bölünməsini müəyyən edən saziş təqdim edə bilərlər. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 355-23.1-ci maddəsində qeyd edilmişdir ki, “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununda müəyyən edilmiş müddət ərzində mediasiya prosesi nəticəsində əldə edilən barışıq sazişi könüllü qaydada icra edilmədikdə və ya barışıq sazişinin könüllü icrasından imtina olunduqda, ərizəçi barışıq sazişinin məcburi icrası üçün barışıq sazişinin təsdiq edilməsi barədə (barışıq sazişinin bu Məcəllənin 191.2-1-ci maddəsinə uyğun olaraq təsdiq edildiyi hal istisna olmaqla) məhkəməyə müraciət edə bilər. Bu Məcəllənin 355-24-cü maddəsində qeyd edilmişdir ki, mediasiya prosesi nəticəsində bağlanılmış barışıq sazişinin təsdiq edilməsi ilə bağlı ərizədə barışıq sazişinin könüllü icrası üçün “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 34.1-ci maddəsi ilə müəyyən olunmuş müddətin keçməsi və ərizəçinin xahişi göstərilməlidir. “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 34-cü maddəsinin İ, İİİ və İV hissələrinə əsasən barışıq sazişi, əgər sazişdə ayrı şərt nəzərdə tutulmayıbsa, imzalandığı gündən tərəflər üçün məcburi xarakter daşıyır. Barışıq sazişində tərəflər arasında ayrı müddət müəyyən edilməyibsə barışıq sazişi imzalandığı gündən 10 gün müddətində könüllü şəkildə icra olunmalıdır. Əgər barışıq sazişinin könüllü icrasından imtina olunsa, tərəf (o cümlədən məhkəmə baxışında olan işlər üzrə tərəf) barışıq sazişinin məcburi icrası üçün məhkəməyə müraciət edə bilər. Barışıq sazişi məcburi icra edilməsi üçün məhkəmə tərəfindən müvafiq qaydada təsdiq olunur (bu Qanunun 34.5-ci maddəsinin tələbləri nəzərə alınmaqla). Məhkəmə qeyd edir ki, ərizəçi tərəfindən təsdiq olunması xahiş edilmiş barışıq sazişi tam qanuni şəkildə bağlanmış, həmçinin saziş hər hansı digər şəxslərin hüquqlarına toxunmur. Bundan başqa, sözügedən barışıq sazişi 29 mart 2024-cü il tarixdən imzalanmaqla, həmin gündən tərəflər üçün məcburi xarakter daşımağa başlamış, eləcə də maraqlı şəxsi aliment öhdəliyinin icraçısına çevirmiş, həmçinin bu hal sazişin mühüm şərtlərində də öz əksini tapmışdır. Eyni zamanda, maraqlı şəxs barışıq sazişinin bağlanmasından 10 gün ərzində razılaşdığı aliment məbləğini ərizəçiyə könüllü şəkildə ödəməli olmasına baxmayaraq, bu öhdəliyi yerinə yetirməmiş, nəticədə ərizəçi barışıq sazişinin şərtlərinə əsaslanaraq, onun təsdiq edilməsi üçün məhkəməyə müraciət etmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Həmin Məcəllənin 218.3-cü maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Məhkəmə iş materiallarını, həmçinin barışıq sazişini tam və hərtərəfli nəzərdən keçirərək belə nəticəyə gəlir ki, tərəflər arasında bağlanmış barışıq sazişi imzalandığı gündən, onun könüllü şəkildə icra edilməsi üçün qanunla müəyyən edilmiş müddət ərzində icra edilmədiyindən, ərizə təmin edilməli, tərəflərin birgə nikahından doğulmuş 28 dekabr 2008-ci il təvəllüdlü X5, 01 iyun 2010-cu il təvəllüdlü X1, 14 mart 2014-cü il təvəllüdlü X3, 01 dekabr 2020-ci il təvəllüdlü X4 ərizəçinin himayəsində və yanında saxlanılmaları, eləcə də, uşaqların saxlanılmaları üçün Maraqlı şəxs onun xeyrinə hər ay hər uşağa görə 50 manat olmaqla, cəmi 200 (iki yüz) manat sabit pul məbləğində alimentin tutulmasına dair Ərizəçi ilə Maraqlı şəxs arasında 29 mart 2024-cü il tarixdə bağlanmış mediasiya reyestrində MŞŞ/2024/MT00529 nömrə ilə qeydiyyata alınmış barışıq sazişi təsdiq edilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 107-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Sözügedən Məcəllənin 115.0.9-cu maddəsinə əsasən işə baxılması ilə əlaqədar məsrəflərə məhkəmə tərəfindən zəruri hesab edilən digər xərclər də daxildir. Bu Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Azərbaycan Respublikasının “Dövlət rüsumu haqqında” qanunun 9.1-1-ci maddəsinə əsasən “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq mediasiya prosesinin nəticəsinə dair barışıq sazişi bağlanmadıqda məhkəməyə müraciət edərkən mediasiya prosesi ilə bağlı xərclərin öz üzərinə düşən hissəsini ödəmiş tərəf və ya həmin Qanunun 36.2-ci maddəsinə uyğun olaraq mediasiya xərclərini ödəmiş tərəf dövlət rüsumunu ödəməkdən azad olunmalıdır. Həmçinin, məhkəmə onu da qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, mediasiya xidmətinin göstərilməsi və iddia tələbi üzrə ödənilmiş cəmi 100 manat məhkəmə xərci həm ərizədə göstərilmədiyindən həm də, məhkəmə iclasında ərizəçi tərəfindən maraqlı şəxsdən tələb edilmədiyindən həmin məbləğ ərizəçinin özünə aid edilməlidir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının MPM-in 216-220, 227, 233, 234, 355-23, 355-24, 355-25-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qətetdi: Ərizə təmin edilsin. Tərəflərin birgə nikahından doğulmuş 28 dekabr 2008-ci il təvəllüdlü X5, 01 iyun 2010-cu il təvəllüdlü X1, 14 mart 2014-cü il təvəllüdlü X3, 01 dekabr 2020-ci il təvəllüdlü X4 ərizəçinin himayəsində və yanında saxlanılmaları, eləcə də, uşaqların saxlanılmaları üçün Maraqlı şəxs ərizəçinin xeyrinə hər ay hər uşağa görə 50 manat olmaqla, cəmi 200 (iki yüz) manat sabit pul məbləğində alimentin tutulmasına dair Ərizəçi ilə Maraqlı şəxs arasında 29 mart 2024-cü il tarixdə bağlanmış mediasiya reyestrində MŞŞ/2024/MT00529 nömrə ilə qeydiyyata alınmış barışıq sazişi təsdiq edilsin. Ödənilmiş 100 (bir yüz) manat məhkəmə xərci Ərizəçi aid edilsin. Qətnamədən onun rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Ucar Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə elektron qaydada apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən: Xəyal Bədəlov