Xaçmaz Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(067)-376/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Xaçmaz şəhəri İş № 2(067)-376/2025 31.01.2025 XAÇMAZ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əliyeva Aynur Məhəmməd qızının sədrliyi, məhkəmə iclas katibi Həsənli Rövşən Xudat oğlunun katibliyi, Ərizəçi iştirakı ilə Ərizəçi şəxsin “ölüm faktının müəyyən edilməsi”nə dair ərizəsi üzrə mülki işə Xaçmaz rayon məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq MÜƏYYƏN ETDİ: Ərizəçi məhkəməyə ərizə ilə müraciət edərək xx.xx.1939-cu il tarixdə Xaçmaz rayonunun Qalağan kəndində anadan olmuş X2nın 01 sentyabr 2021-ci il tarixdə vəfat etməsi faktının müəyyən edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Ərizəni onunla əsaslandırmışdır ki, X2 01 sentyabr 2021-ci il tarixdə yaşadığı evdə vəfat etmişdir. O, vəfat etdikdən sonra Xaçmaz rayonunun Qalağan kəndində dəfn edilmişdir. Lakin onun səhlənkarlığı və qanunu bilmədiyindən vaxtında X2 üçün ölümü barədə həkim arayışı almamışdır. X2 01 sentyabr 2021-ci il tarixdə vəfat etməsinə baxmayaraq tibbi şəhadətnamə alınmadığından ölümü Maraqlı şəxsndə qeydə alınmamışdır. Hazırda zərurət yarandığından vəfat etmiş X3 ölüm şəhadətnaməsi tələb olunmuşdur. Bununla bağlı Maraqlı şəxsnə müraciət etməli olmuş, müraciəti əsasında Qeydiyyat Şöbəsində sənədlərini nəzərdən keçirilərkən müəyyən edildi ki, o, qanunla müəyyən edilmiş müddət ərzində tibbi şəhadətnamə alaraq Qeydiyyat Şöbəsinə təqdim etmədiyindən anasının ölümü qeydə alınmamışdır. Bu səbəbdən anasının ölüm şəhadətnaməsinin verilməsindən imtina olunmuşdur. Bundan sonra o Xaçmaz rayon Mərkəzi Xəstəxanasına müraciət edərək anasının ölüm barədə tibbi şəhadətnamə almaq istəmişdir. Lakin bununla əlaqədar vaxtında sənədləşmə işinin aparmadığına görə ona anasının ölümü barədə tibbi şəhadətnamə verilməsindən imtina olunmuşdur. X2 01 sentyabr 2021-ci il tarixdə vəfat etmiş və Xaçmaz rayonunun Qalağan kənd qəbiristanlığında kənd camaatının iştirakı ilə dəfn edilmişdir. Məhkəmə iclasında əizəçi Ərizəçi ərizənin dəqiqləşdirilməsi barədə məhkəməyə ərizə təqdim edərək 1939-cu il təvəllüdlü anası Yaxşıxanım Qurbanovanın 01 sentyabr 2021-ci il tarixdə vəfat etməsi faktının müəyyən edilməsinə dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında ərizəçi ərizəni müdafiə edərək ərizəyə uyğun izahat vermiş və təmin edilməsini xahiş etmişdir. Əlavə olaraq bildirmişdir ki, anası 01 sentyabr 2021-ci il tarixdə vəfat edib. Evdə bacıları, qardaşları da olmuşdur. Təcili yardım çağırmamışlar. Anası 82 yaşında vəfat etmişdir. İş üzrə Maraqlı şəxsnə məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Məhkəməyə gəlməməsinin səbəbi barəsində məlumat verməmişdir. Məhkəmə onun gəlməməsinin səbəbini üzürsüz sayaraq Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəddəsinin 185-ci maddəsini rəhbər tutaraq işə onun iştirakı olmadan baxılmasını mümkün saymışdır. Məhkəmə iclasında şahid qismində ifadə verən X9 ifadəsində göstərmişdir ki, ərizəçi ilə həmkəndlidir. Ərizəçinin anası xx.xx.2020-ci ildə vəfat edib. Axşam vaxtı olmuşdur. Qalağan kəndində qohumlarının yanında dəfn olunmuşdur, qara mərmərdən şəkilsiz başdaşı var. Ərizəçi 5 qardaş, 2 bacıdır. Məhkəmə iclasında şahid qismində ifadə verən X13 ifadəsində göstərmişdir ki, ərizəçi ilə həmkəndlidir. Ərizəçinin 3 bacısı var, 6 qardaşdırlar. Ərizəçinin anasının xx.xx.2020-ci ildə vəfat etməsini təsdiq edir. Məhkəmə ərizəçinin izahatını, şahidlərin ifadələrini dinləyib və iş üzrə sübutları araşdıraraq hesab edir ki, ərizə təmin olunmalıdır. İş materiallarında olan və məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş: -doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, Ərizəçi xx.xx.1977-ci il tаriхdə anadan olmuşdur. X8, X2dır. -Şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, X3 doğum tarixi xx.xx.1939 qeyd edilmişdir. -Ramil Əmirovun, Rəfail Paşayevin və Yusif Nəsirovun iştirakı tərtib edilmiş aktdan görünür ki, X5 yaşadığı Qalağan kəndində qocalığı ilə əlaqədar 82 yaşında vəfat etmişdir. Bununla əlaqədar Qalağan kənd qəbristanlığında sübut olaraq ölümü təsdiq başdaşı qoyulmuşdur. xx.xx.2021-ci il tarixdə vəfat etmişdir. -Maraqlı şəxs xx.xx.2024-cü il tarixli məktubundan görünür ki, X6 ölümü haqqında məlumatın müəyyən edilməsi məqsədilə “vətəndaşlıq vəziyyəti aktları” avtomatlaşdırılmış qeydiyyat informasiya sisteminə xx.xx.2023-cü ilədək daxil edilmiş bütün vətəndaşlıq vəziyyəti aktları üzrə yoxlama aparılmış və ölüm haqqında akt qeydi aşkar olunmamışdır. -Xaçmaz rayon Qalağan bələdiyyəsinin xx.xx.2024-cü il tarixli 80 nömrəli arayışından müəyyən olunur ki, Xaçmaz rayonu Qalağan kənd sakini Ərizəçi Ziimrü oğlunun X2 xx.xx.2021-ci il tarixdə vəfat etmişdir və Xaçmaz rayonu Qalağan kənd qəbirstanlığında dəfn edilmişdir. Mərhumun dəfn xərclərini oğlu Ərizəçi çəkmişdir. -İddianın dəqiqləşdirilməsi barədə ərizəçinin ərizəsindən müəyyən olunur ki, məhkəməyə ərizə təqdim edərək 1939-cu il təvəllüdlü anası Yaxşıxanım Qurbanovanın 01 sentyabr 2021-ci il tarixdə vəfat etməsi faktının müəyyən edilməsinə dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. -«Xaçmaz rayon Mərkəzi Xəstəxanası» X18 xx.xx.2024-cü il tarixli məktubundan müəyyən olunur ki, 1939-cu il təvəllüdlü X3 xx.xx.2021-ci il tarixdə vəfatı barədə ölüm haqqında tibbi şəhadətnamənin verilməsi haqqında heç bir məlumat yoxdur. -Xaçmaz RİHB-nın Qalağan kənd İƏD üzrə nümayəndəsinin xx.xx.2024-cü il tarixli, 313 nömrəli arayışından görünür ki, X5 xx.xx.2021-ci il tarixdə Qalağan kəndində yerləşən öz yaşayış evində rəhmətə getmişdir və Qalağan kənd qəbristanlığında dəfn olunmuşdur. -Fotoşəkildən görünür ki, X5 adlı şəxsə məzar daşı qoyulmuşdur. -Mədaxil qəbzindən görünür ki, iddiaçı tərəfindən mülki işin Xaçmaz Rayon Məhkəməsində baxılması üçün 100 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Məhkəmə baxışında tədqiq olunmuş sübutlarla müəyyən edilmişdir ki, 1939-cu ildə doğulmuş X5 ərizəçinin anasıdır. Ərizəçi Xaçmaz rayonunda qeydiyyatdadır. X5 xx.xx.2021-ci il tarixdə Xaçmaz rayonunun Qalağan kəndində ölmüş və Xaçmaz rayonu Qalağan kənd qəbirstanlığında dəfn olunmuşdur. Maraqlı şəxs ölüm haqqında tibbi şəhadətnamə olmadığı üçün akt qeydinin aparılmasından imtina etmişdir. Ərizəçi həmin faktı təsdiq edən lazımi sənədi başqa qaydada ala bilmir. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin: 307.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə fiziki və hüquqi şəxslərin şəxsi və ya əmlak hüquqlarının əmələ gəlməsi, dəyişməsi, xitam verilməsinin asılı olduğu faktları müəyyən edir 307.2.8-ci maddəsinə əsasən məhkəmə müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının imtina etdiyi hallarda, şəxsin müəyyən vaxtda, müəyyən şəraitdə vəfat etməsi faktının müəyyən edilməsi barədə işlərə baxır. 308-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə hüquqi əhəmiyyəti olan faktları o zaman müəyyən edə bilər ki, ərizəçi həmin faktları təsdiq edən lazımi sənədləri başqa qaydada ala bilməsin, yaxud itirilmiş sənədlərin bərpası mümkün olmasın. 309.1-ci maddəsinə əsasən, hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsi haqqında ərizələr ərizəçinin yaşadığı yerin məhkəməsinə verilir. 311-ci maddəsinə görə məhkəmənin qətnaməsi faktı təsdiq edən sənədi, qeydə alınmalı faktlar üzrə isə qeydiyyatı həyata keçirən orqanların verdiyi sənədi əvəz etməməklə, belə qeydə alınma üçün əsasdır. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 12 aprel 2019-cu il tarixli “Hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsinin bəzi məsələləri haqqında” Qərarının: 1.3-cü bəndində qeyd olunur ki, nəzərə alınmalıdır ki, məhkəmə hər hansı faktı deyil, yalnız qanunvericiliklə müəyyən hüquqi nəticələrə, yəni şəxsi və ya əmlak hüquqlarının yaranmasına, dəyişməsinə və yaxud xitamına səbəb olan faktları müəyyən edir. Məhkəmə qaydasında müəyyən edilən faktların hüquqi əhəmiyyəti maddi hüquq normaları ilə ( mülki, mənzil, pensiya qanunvericiliyi və s.) müəyyən edilir. Hüquqi əhəmiyyəti olmayan faktın müəyyən edilməsi barədə ərizələrin icraata qəbulundan məhkəmə MPM-nin 153.2.1-ci maddəsinin tələbinə əsasən imtina etməli, əgər belə ərizə səhvən icraata götürülmüşdürsə, MPM-nin 261.0.1-ci maddəsinə əsasən iş üzrə icraata xitam verilməlidir. 9-cu bəndində əsasən Azərbaycan Respublikası MPM-nin 307.2.8-ci maddəsində şəxsin müəyyən vaxtda və müəyyən şəraitdə vəfat etməsi faktının müəyyən edilməsi haqqında işlərə baxılarkən məhkəmələr ilk növbədə nəzərə almalıdırlar ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2003-ci il 31 oktyabr tarixli, 145 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı Qaydası”nın 8.5-ci bəndinə əsasən ölüm faktı tibb müəssisəsinin müvafiq sənədi ilə (ölüm haqqında həkim arayışı, ölüm haqqında feldşer arayışı ilə) təsdiq edilməlidir. Ölüm haqqında həkim şəhadətnaməsi olmadıqda, ölüm faktı məhkəmə tərəfindən müəyyən edilir. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin: 193.1-ci maddəsinə əsasən ölümün qeydə alınması ölmüş şəxsin yaşamış olduğu yerdə və ya ölümün baş verdiyi yerdə aparılır. 193.2-ci maddəsinə əsasən hüquqi əhəmiyyətli faktın müəyyən edilməsi haqqında və ya vətəndaşın ölmüş elan edilməsi haqqında məhkəmənin qətnaməsi üzrə ölümün qeydə alınması qətnamə çıxarmış məhkəmənin olduğu yerdə aparılır. 194-cü maddəsinə əsasən, ölümün qeydə alınması ölmüş şəxsin qohumlarının, onun qonşularının, mənzil-istismar təşkilatları işçilərinin məlumatı üzrə, habelə ölümün baş vermiş olduğu təşkilatın müdiriyyətinin və başqa şəxslərin məlumatı üzrə aparılır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2003-cü il tarixli 145 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş "Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı Qaydası"nın 8.5ci bəndinə əsasən ölüm haqqında tibbi şəhadətnamə olmadıqda ölüm faktı məhkəmə qaydasında müəyyən edilir. Bu halda Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 194.2-ci maddəsinə uyğun olaraq “Elektron məhkəmə” informasiya sistemindən Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin informasiya sisteminə daxil olmuş ölüm faktının müəyyən olunması və ya şəxsin ölmüş elan edilməsi barədə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsindən çıxarışa əsasən ölümün qeydiyyatı aparılır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir; 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir; 88-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə itirak edən şəxslərə aid edilir; 217.4-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Beləliklə, məhkəmə iş üzrə toplanmış sübutlara məcmu şəkildə qiymət verərək hesab edir ki, 1939-cu ildə anadan olmuş X3 xx.xx.2021-ci il tarixdə Xaçmaz rayonunun Qalağan kəndində ölməsi faktı iş materialları ilə tam sübut olunduğundan və ölüm haqqında şəhadətnamənin alınması zəruri olduğundan ərizə təmin edilməli, X3 xx.xx.2021-ci il tarixdə Xaçmaz rayonunun Qalağan kəndində ölməsi faktı müəyyən edilməlidir. X1 ölümünün qeydə alınması üçün əsasdır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216- 220-ci, 307-311-ci və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə QƏT ETDİ: Ərizə təmin edilsin. xx.xx.1939-cu il tarixdə Xaçmaz rayonu, Qalağan kəndində anadan olmuş X3 xx.xx.2021-ci il tarixdə Xaçmaz rayonunun Qalağan kəndində ölməsi faktı müəyyən edilsin. X1 ölümünün qeydə alınması üçün əsasdır. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən qanunla müəyyən edilmiş qaydada şikayət verilməmişdirsə, qəbul edildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Aynur Əliyeva