Azərbaycan Respublikası adından Qərar Bakı şəhəri İş № 2(1-8)-1166/2026 11.06.2026 ALI MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki kollegiyasının iddiaçı İddiaçı cavxxxxdeh Cavxxxxdeh oğluna qarşı iş üzrə QƏRARİ (Açar sözlər: ər-arvad arasında əmlak bölgüsü) Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki kollegiyası, hakimlər X1 (məruzəçi), Həsənov Vüqar Təvəkgül oğlu və Şamayev Elşad Yaquboviçdən ibarət tərkibdə, iddiaçı İddiaçı cavxxxxdeh Cavxxxxdeh qarşı “əmlak” tələbinə dair mülki iş üzrə Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının *(***)-**/**** nömrəli, ## ###### 2026-cı il tarixli qətnaməsindən cavxxxxdeh tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə Ali Məhkəmənin inzibati binasında yazılı icraat qaydasında baxaraq, aşağıdakı qərarı qəbul etdi. Işin halları
1. İddiaçı və Cavxxxxdeh ## ####### 2010-cu il tarixdə rəsmi nikaha girərək ailə qurmuş, birgə nikahlarından iki övladları olmuşdur.
2. Ismayıllı Rayon Məhkəməsinin ## ###### 2023-cü il tarixli, 2(037)- **/**** nömrəli qətnaməsi ilə X6 ilə Cavxxxxdeh arasında ## ####### 2010-cu il tarixdə Ismayıllı Rayon Qeydiyyat Şöbəsi tərəfindən qeydə alınmış *** nömrəli akt qeydi ilə rəsmiləşdirilmiş nikah pozulmuş, ## #### 2011-ci ildə doğulmuş X5 və ## ###### 2015-ci ildə doğulmuş X2 anası X6 yanında saxlanılmışdır.
Iş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktları Birinci instansiya məhkəməsində icraat
3. Iddiaçı İddiaçı cavxxxxdeh Cavxxxxdeh qarşı iddia ərizəsi ilə müraciət edərək cavxxxxdehdən 2270 manat dəyərində qızıl zinət əşyaları və ya dəyəri, 7572 manat dəyərində cehiz əmlakı və ya dəyəri, 2550 manat dəyərində birgə nikah müddətində alınmış ev əşyalarının, əmlakın yarısı və ya dəyəri 1275 manat, birgə nikah müddətində alınmış ünvan 1ndə yerləşən 0,04 hektar həyətyanı torpaq sahəsinin və həmin torpaq sahəsində faktiki tikilmiş fərdi yaşayış evinin bölünməsi və ya yarı dəyəri 23000 manat – cəmi 34117 manat dəyərində əmlak və ya dəyəri alınıb ona verilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
4. Iddiaçı işin yuxarıda qeyd edilən faktiki hallarına istinad etməklə tələbini belə əsaslandırmışlar ki, onu məcburən evdən çıxaranda cavxxxxdehdə ona məxsus qızıl-zinyət əşyaları, cehiz əmlakı və birgə nikah müddətində qazandıqları əmlaklar qalmışdır. Bundan əlavə onlar birgə nikah müddətində, 2016-cı ildə ünvan 1ndə cavxxxxdehin adına faktiki yaşadıqları 0,04 hektar həyətyanı torpaq sahəsini satın almışlar və həmin həyətyanı torpaq sahəsində 46000 manat xərc çəkərək fərdi yaşayış evi, bir sıra yardımçı tikililər tikmişlər. Cavxxxxdeh indi onu həmin evdən, həyətyanı torpaq sahəsindən çıxararaq bütün mülkiyyətini qeyri-qanuni olaraq ələ keçirmişdir. “xxxx” publik hüquqi şəxsin * saylı Qəbələ Ərazi Idarəsi tərəfindən verilmiş sorğuya cavxxxx məktubunda göstərilmiş əmlakların ünvan 1ndə yerləşən 0,04 hektar həyətyanı torpaq sahəsi faktiki birgə nikah müddətində 2016-cı ildə alınmışdır. 46000 manat xərc çəkilərək bir mərtəbəli, dörd yaşayış otaqlı, zal, mətbəx və hamam- tualetdən ibarət fərdi yaşayış evi tikilmiş, eyni ilə həyətyanı sahədə bir otaqlı yardımçı tikili və tualet tikilmişdir. 2016-ci ildən faktiki ayrıldıqları 2021-ci ilin iyun ayına kimi orada övladları ilə birlikdə yaşamış, faktiki yaşadıqları ev birgə nikah müddətində qazanılmış əmlakdır. O, aralarında qarşılıqlı razılıq əsasında əmlak bölgüsünün aparılmasını, cavxxxxdehdə qalan qızıl-zinət əşyalarının, cehiz əmlakının ona verilməsi üçün cəhd göstərsə də qarşı tərəf heç bir formada razılığa gəlmək istəmir və o, məcbur olaraq qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq mediasiya şurasına müraciət etmiş, orada da razılıq alınmamış və bu barədə mediasiya şurası ## ##### 2022-ci il tarixdə arayış verərək məhkəməyə müraciət etməsini tövsiyə etmişdir. Ona nişan və toyda verilmiş 250 manat dəyərində 06 qram çəkidə 583 əyarlı ağ qaşlı bir ədəd nişan üzüyü, 500 manat dəyərində 12 qram çəkidə 583 əyarlı iri yaşıl qaşlı və yaşıl qaşlı, kənarları kiçik ağ qaşlı bir cüt sırğa, 300 manat dəyərində 12 qram çəkidə 583 əyarlı Rusiya istehsalı olan bir ədəd bilərzik, 400 manat dəyərində 10 qram çəkidə 583 əyarlı Rusiya istehsalı olan bir ədəd qızıl sep, valideynləri tərəfindən hədiyyə edilmiş 250 manat dəyərində 08 qram çəkidə 583 əyarlı Rusiya istehsalı olan bir ədəd qızıl üzük, 400 manat dəyərində 10 qram çəkidə sep və qızıl onluq şəkilli dairəvi klondan ibarət bir ədəd qızıl dəst, uşağa hədiyyə edilmiş 170 manat dəyərində bir cüt sırğa və 04 qram çəkidə 583 əyarlı bir ədəd sep – cəmi 2270 manat dəyərində qızıl-zinət əşyaları olmuşdur. Cavxxxxdeh onu evdən çıxaranda həmin qızıl-zinət əşyalarını əlindən almışdır. Cehiz əmlaklarından 1200 manat dəyərində şifoner, taxt kravat, termo və iki taxt yanı şkafından ibarət mebel dəsti, 1100 manat dəyərində bir ədəd stol və səkkiz ədəd stul, 800 manat dəyərində bir ədəd qorka, 600 manat dəyərində bir ədəd divan, iki ədəd kreslo və jurnalnı stol, 450 manat dəyərində qarışıq və qırmızı güllü iki ədəd xalça, 105 manat dəyərində lüstürlər, 60 manat dəyərində iki yer güldanı və palma gülü, 400 manat dəyərində “Dnepr” markalı bir ədəd soyuducu, 500 manat dəyərində “Indesit” markalı bir ədəd paltaryuyan, 100 manat dəyərində “Gepas” markalı bir ədəd ətçəkən və “LG” markalı bir ədəd tozsoran, 160 manat dəyərində bir ədəd mikser, bir ədəd çörək sobası və qara rəngli dörd gözlü bir ədəd qaz sobası, 125 manat dəyərində bir ədəd fen, bir ədəd ütü, bir ədəd “Tefal” markalı çaynik dəsti və bir ədəd vintilyator, 300 manat dəyərində bir ədəd telefon, 72 manat dəyərində on iki ədəd rəngli xörək boşqxxxxı, on iki ədəd orta dayaz boşqxxxx, on iki ədəd iri rəngli boşqxxxx və on iki ədəd salat boşqxxxxı, 50 manat dəyərində altı ədəd güllü dərin, altı ədəd qırmızı güllü salat və altı ədəd dayaz güllü boşqxxxx, 200 manat dəyərində qırmızı güllü iki ədəd bulud boşqxxxxı, səkkiz ədəd xrustal meyvə vazı və bir ədəd göy vaz, 140 manat dəyərində bir ədəd qrafin, altı ədəd bakal və iki ədəd iri konfet qxxxxından ibarət bagema dəsti, 300 manat dəyərində bir ədəd çay və yemək servisi, 40 manat dəyərində iki ədəd qrafin və on iki ədəd bakal, 132 manat dəyərində on iki ədəd xrustal bakal və on səkkiz ədəd xrustal rumka, 170 manat dəyərindən on səkkiz ədəd qəddan, on səkkiz ədəd xrustal stəkan, on iki ədəd xrustal armudu stəkan, qırx iki ədəd göy rəngli nəlbəki, iki ədəd kasa və qaşıqlar, 37 manat dəyərində üç ədəd dəst podnus və iki ədəd sadə podnus, 75 manat dəyərində bir ədəd dərin vanna, beş ədəd uzunsov aliminium qazan, üç ədəd aşsüzən, bir ədəd çuqun vedrə, bir ədəd dəmir vedrə, 145 manat dəyərində altı ədəd stolüstü skatel, iyirmi ədəd əl-üz dəsmalları və çay dəsmalları, 100 manat dəyərində dörd dəst çexol-prastina, bir ədəd taxt adyalı və iki ədəd tək adamlıq adyal, 100 manat dəyərində beş ədəd çuqun qırmızı qazan, 110 manat dəyərində qaşıq, çəngəl, çay qaşığı və mətbəx bıçağından ibarət çemodan dəsti – cəmi 7572 manat dəyərində cehiz əmlakları cavxxxxdehdə qalmışdır. Bundan başqa birgə nikah müddətində 700 manat dəyərində “Indesit” markalı iki qapılı, dondurucu hissəsi aşağıda olan gümüşü rəngli bir ədəd soyuducu, 600 manat dəyərində “Beko” markalı altı kiloqramlıq gümüşü rəngli bir ədəd paltaryuyan, 300 manat dəyərində qara rəngli bir ədəd televizor, 110 manat dəyərində iki ədəd lüstr, 120 manat dəyərində bir ədəd ptiminutka, 300 manat dəyərində iki ədəd çarpayı, 80 manat dəyərində bir ədəd aspirator, 100 manat dəyərində bir ədəd çörək peçi, 240 manat dəyərində pərdələr – cəmi 2550 manat dəyərində birgə nikah müddətində qazanılmış əmlaklar vardır ki, həmin əmlaklar da bölünməli və ya dəyərinin yarısı ona ödənilməlidir. Cavxxxxdeh onu evdən qovaraq evə buraxmır, qeyd olunan əmlaklardan istifadəsinə imkan vermir və qızıl-zinət əşyalarını ona qaytarmaq istəmir.
5. Cavxxxxdeh etiraz ərizəsində göstərmişdir ki, iddiaçı özünə məxsus cehiz və digər maddi qiymətlilərin özü tərəfindən sülh və sakitlik şəraitində aparılması üçün onun tərəfindən şifahi və yazılı formada müraciətlərinə baxmayaraq bilərəkdən məsələni uzatmış, qəsdən cehiz və digər iddiasında qeyd etdiyi maddi qiymətliləri aparmaqdan yayınmışdır. Iddiaçı məsələni gərginləşdirmək, cehiz və digər iddiasında qeyd etdiyi maddi qiymətlilərin dəyərinin pul kompensasiyası ilə əvəz olunmasını istəmişdir. Iddiaçı ilə ## ####### 2010-cu il tarixində rəsmi nikah bağlamış və həmin dövrdən 13 il keçmişdir. 2010-cu il tarixində iddiaçı onun da qeydiyyatda olduğu, anası X7 adına rəsmi qeydiyyatı olan, 1988-ci ildə inşa olunmuş Ismayıllı rayonu Talıstan kəndində onlarla qonşuluqda yerləşən birmərtəbəli həyət evinə gəlin köçmüşdür. Anası ağır astma-bronxit və iflic xəstəliyinə düçar olduğu üçün məcbur qalıb həmin evi 10000 manata satmış və anasının müalicəsinə sərf etmişdir. Sonradan müvəqqəti olaraq qardaşı nümayəndə2 məxsus Talıstan kəndində yerləşən evə köçmüşlər. Lakin qardaşı həmin evi satmaq istədiyi üçün ona xəstə anasına baxmaq məqsədi ilə ## ### 2016-cı il tarixdə ünvan 1ndə yerləşən 0,04 hektar torpaq sahəsini və içərisində qardaşı tərəfindən inşa olunmuş sənədsiz birmərtəbəli evi hədiyyə etmiş və onlar ailəliklə ora köçmüşlər. Lakin qardaşı bağışlama zamanı ondan yazılı ərizə almışdır ki, anasına yaxşı baxılmadığı təqdirdə bağışlama müqaviləsini ləğv edəcəkdir və o, da buna etiraz etməyəcəyini yazılı bildirmişdir. Iddiaçının iddiasında qeyd etdiyi cehiz və digər maddi qiymətlilər ona Ailə Məcəlləsində tövsiyə olunan nikah müqaviləsi ilə verilməmişdir. Eyni zamanda maddi dəyərlilərə zaman keçdikcə mühasibatlıq qaydasına görə amortizasiya normaları tətbiq olunur. Ona görə də iddiaçının qeyd etdiyi maddi qiymətlilərin dəyərinə amortizasiya normaları tətbiq olunmalıdır. Iddiada qeyd olunan maddi qiymətlilər olduğu kimi yerindədir. O, humanizm prinsipindən çıxış edərək iddiaçıya aid olan maddi qiymətliləri qoruyub saxlamış və əlavə xərclə təmir etdirmişdir. Iddiaçının ona qardaşı tərəfindən ünvan 1ndə yerləşən ## ### 2016-cı il tarixdə hədiyyə edilmiş 0,04 hektar torpaq sahəsi və içərisində qardaşı tərəfindən inşa olunmuş sənədsiz birmərtəbəli evdən ona dəyəri pulla ifadə olunmaqla pay ayrılmasına dair iddiası əsassızdır. Iddiaçının iddiasında qeyd etdiyi qızıl-zinət əşyalarının həmin dövrdəki qiymətləri iddiaçının göstərdiyi şişirdilmiş formadadır. Belə ki, 180 manat dəyərində 4,8 qram çəkidə bir ədəd nişan üzüyü, 240 manat dəyərində bir cüt komplekt qaşlı sırğa və üzük, 280 manat dəyərində 7,8 qram çəkidə bir ədəd sep, 110 manat dəyərində bir ədəd bilərzik, 90 manat dəyərində uşağa həddiyə olunmuş bir ədəd sırğa, 120 manat dəyərində 03 qram çəkidə bir ədəd nazik qaşlı üzük olmuşdur. Əlavə olaraq iddiaçının valideynləri tərəfindən sonuncuya hədiyyə verilməsindən kimə və hansı səbəbə hədiyyə verilməsindən xəbəri olmamışdır. Yəqin ki, belə hal olubsa foto və ya videofakt, o cümlədən, təkzibolunmaz dəlillərlə sübuta yetirilməlidir. Əks təqdirdə belə bir iddia xxxxsurddur. Iddiaçının qızıl-zinyət əşyaları həmişə özündə olmuş və 2015-ci ildən etibarən evdən məxfi saxlamışdır. Bir ədəd qızıl sepi 2014-cü ildə əməkhaqqı gecikdiyinə görə məcbur olub iddiaçının öz razılığı ilə 200 manata lom qiymətlə sataraq evə ərzaq almışdır. O cümlədən iddiaçının özünə aid olan əşya əmlakının özü tərəfindən aparılmasına guya onun tərəfindən maneçilik törədildiyi barədə cəfəng fikirləri, məhkəməyə təqdim etdiyi təkzibolunmaz rəsmi sübutlar) inkar edir.
6. Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin ## #### 2024-cü il tarixli, *-**-**/*-**/**** nömrəli məlumatına əsasən ekspert qarşısında qoyulmuş sualların həlli məqsədi ilə tədqiqat obyektinə iş üzrə tərəflərin iştirakı ilə ## ###### 2024-cü il saat 10:00-da baxış keçirilməsinin təşkili edilməsi barədə vəsatət verilmişdir. Qeyd olunan tarixdə mübahisə predmeti olan tikilinin yerləşdiyi ünvana gedilmiş, lakin iş üzrə cavxxxxdeh tərəf tədqiq olunan tikiliyə daxil olmaqla müvafiq ölçü işlərinin aparılmasına şərait yaratmamışdır (icazə verməmişdir). Qeyd olunan səbəbdən mübahisə predmeti olan tikiliyə baxış keçirilməklə müvafiq ölçü işlərinin aparılması mümkün olmamışdır.
7. Birinci instansiya məhkəməsində şahid X3 ifadə verərək göstərmişdir ki, iddiaçı onun qızıdır. Qızı 2010-cu ildə cavxxxxdehlə ailə qurmuşdur. 2016-cı ildə sözügedən ev tikilmişdir. Həmin evi qızı ilə cavxxxxdeh tikmişdir. Qızının əmlakları cavxxxxdehdə qalmışdır.
8. X4 ifadə verərək göstərmişdir ki, iddiaçı onun qızıdır. Sözügedən evi cavxxxxdehin qardaşı deyil, cavxxxxdeh özü tikmişdir. Qızının əmlakları cavxxxxdehdə qalmışdır.
9. Ismayıllı Rayon Məhkəməsinin ## ### 2024-cü il tarixli, *(***)-**/**** nömrəli qətnaməsi ilə (hakim Ilqar Hüseynov) iddia tələbi qismən təmin edilmiş, cavxxxxdeh Cavxxxxdeh 180 manat dəyərində 4,8 qram çəkidə bir ədəd nişan üzüyü, 240 manat dəyərində bir cüt komplekt qaşlı sırğa və üzük, 280 manat dəyərində 7,8 qram çəkidə bir ədəd sep, 110 manat dəyərində bir ədəd bilərzik, 90 manat dəyərində uşağa hədiyyə olunmuş bir ədəd sırğa, 120 manat dəyərində 03 qram çəkidə bir ədəd nazik qaşlı üzük – cəmi 1020 manat dəyərində qızıl-zinyət əşyaları, 1200 manat dəyərində şifoner, taxt kravat, termo və iki taxt yanı şkafından ibarət mebel dəsti, 1100 manat dəyərində bir ədəd stol və səkkiz ədəd stul, 800 manat dəyərində bir ədəd qorka, 600 manat dəyərində bir ədəd divan, iki ədəd kreslo və jurnalnı stol, 450 manat dəyərində qarışıq və qırmızı güllü iki ədəd xalça, 105 manat dəyərində lüstürlər, 60 manat dəyərində iki yer güldanı və palma gülü, 400 manat dəyərində “Dnepr” markalı bir ədəd soyuducu, 500 manat dəyərində “Indesit” markalı bir ədəd paltaryuyan, 100 manat dəyərində “Gepas” markalı bir ədəd ətçəkən və “LG” markalı bir ədəd tozsoran, 160 manat dəyərində bir ədəd mikser, bir ədəd çörək sobası və qara rəngli dörd gözlü bir ədəd qaz sobası, 125 manat dəyərində bir ədəd fen, bir ədəd ütü, bir ədəd “Tefal” markalı çaynik dəsti və bir ədəd vintilyator, 300 manat dəyərində bir ədəd telefon, 72 manat dəyərində on iki ədəd rəngli xörək boşqxxxxı, on iki ədəd orta dayaz boşqxxxx, on iki ədəd iri rəngli boşqxxxx və on iki ədəd salat boşqxxxxı, 50 manat dəyərində altı ədəd güllü dərin, altı ədəd qırmızı güllü salat və altı ədəd dayaz güllü boşqxxxx, 200 manat dəyərində qırmızı güllü iki ədəd bulud boşqxxxxı, səkkiz ədəd xrustal meyvə vazı və bir ədəd göy vaz, 140 manat dəyərində bir ədəd qrafin, altı ədəd bakal və iki ədəd iri konfet qxxxxından ibarət bagema dəsti, 300 manat dəyərində bir ədəd çay və yemək servisi, 40 manat dəyərində iki ədəd qrafin və on iki ədəd bakal, 132 manat dəyərində on iki ədəd xrustal bakal və on səkkiz ədəd xrustal rumka, 170 manat dəyərində on on səkkiz ədəd qənddan, on səkkiz ədəd xrustal stəkan, on iki ədəd xrustal armudu stəkan, qırx iki ədəd göy rəngli nəlbəki, iki ədəd kasa və qaşıqlar, 37 manat dəyərində üç ədəd dəst podnus və iki ədəd sadə podnus, 75 manat dəyərində bir ədəd dərin vanna, beş ədəd uzunsov aliminium qazan, üç ədəd aşsüzən, bir ədəd çuqun vedrə, bir ədəd dəmir vedrə, 145 manat dəyərində altı ədəd stolüstü skatel, iyirmi ədəd əlüz dəsmalları və çay dəsmalları, 100 manat dəyərində dörd dəst çexol-prastina, bir ədəd taxt adyalı və iki ədəd tək adamlıq adyal, 100 manat dəyərində beş ədəd çuqun qırmızı qazan, 110 manat dəyərində qaşıq, çəngəl, çay qaşığı və mətbəx bıçağından ibarət çemodan dəsti – cəmi 7571 manat dəyərində cehiz əmlakları natura şəklində, qətnamə icra olunan vaxt mövcud olmadıqda isə onların ümumilikdə dəyəri olan 8591 (səkkiz min min beş yüz doxsan bir) manat məbləğinin alınaraq iddiaçı İddiaçı ödənilməsi, cavxxxxdeh Cavxxxxdeh 700 manat dəyərində “Indesit” markalı iki qapılı, dondurucu hissəsi aşağıda olan gümüşü rəngli bir ədəd soyuducu, 600 manat dəyərində “Beko” markalı altı kiloqramlıq gümüşü rəngli bir ədəd paltaryuyan, 300 manat dəyərində qara rəngli bir ədəd televizor, 110 manat dəyərində iki ədəd lüstr, 120 manat dəyərində bir ədəd ptiminutka, 300 manat dəyərində iki ədəd çarpayı, 80 manat dəyərində bir ədəd aspirator, 100 manat dəyərində bir ədəd çörək peçi, 240 manat dəyərində pərdələr – cəmi 2550 manat dəyərində birgə nikah müddətində qazanılmış əmlaklar, əmlakların qətnamənin icrası zamanı tərəflər arasında naturada bölüşdürülməsi mümkün olmadıqda (qarşılıqlı razılaşma olmadıqda) həmin əmlakların dəyərinin yarısı, yəni 1275 (bir min iki yüz yetmiş beş) manat məbləğin alınaraq iddiaçı İddiaçı ödənilməsi, cavxxxxdeh Cavxxxxdeh birgə nikah dövründə ünvan 1 ərazisində yerləşən 0,04 hektar torpaq sahəsində faktiki tikilmiş fərdi yaşayış evinə çəkilmiş xərc - 46000 manat dəyərinin yarısı – 23000 (iyirmi üç min) manat məbləğinin alınaraq iddiaçı İddiaçı ödənilməsi, mülki iş üzrə ödənilmiş 193 manat dövlət rüsumu və 50 manat mediasiya xərcinin iddiaçının özünə aid edilməsi, iddia tələbinin qalan hissədə təmin edilməməsi qət edilmişdir.
10. Birinci instansiya məhkəməsi sübutların tədqiqi nəticəsində müəyyən etmişdir ki, iddiaçı iddia tələbində 250 manat dəyərində 06 qram çəkidə 583 əyarlı ağ qaşlı bir ədəd nişan üzüyü, 500 manat dəyərində 12 qram çəkidə 583 əyarlı iri yaşıl qaşlı və yaşıl qaşlı, kənarları kiçik ağ qaşlı bir cüt sırğa, 300 manat dəyərində 12 qram çəkidə 583 əyarlı Rusiya istehsalı olan bir ədəd bilərzik, 400 manat dəyərində 10 qram çəkidə 583 əyarlı Rusiya istehsalı olan bir ədəd qızıl sep, valideynləri tərəfindən hədiyyə edilmiş 250 manat dəyərində 08 qram çəkidə 583 əyarlı Rusiya istehsalı olan bir ədəd qızıl üzük, 400 manat dəyərində 10 qram çəkidə sep və qızıl onluq şəkilli dairəvi klondan ibarət bir ədəd qızıl dəst, uşağa hədiyyə edilmiş 170 manat dəyərində bir cüt sırğa və 04 qram çəkidə 583 əyarlı bir ədəd sep – cəmi 2270 manat dəyərində qızıl-zinət əşyaları tələb etsə də həmin qızıl-zinət əşyalarının qiymətləri ilə bağlı mütəxəssis rəyi təqdim etməmişdir. Məhkəmə belə olan halda cavxxxxdehin etiraz ərizəsində göstərdiyi 180 manat dəyərində 4,8 qram çəkidə bir ədəd nişan üzüyü, 240 manat dəyərində bir cüt komplekt qaşlı sırğa və üzük, 280 manat dəyərində 7,8 qram çəkidə bir ədəd sep, 110 manat dəyərində bir ədəd bilərzik, 90 manat dəyərində uşağa hədiyyə olunmuş bir ədəd sırğa, 120 manat dəyərində 03 qram çəkidə bir ədəd nazik qaşlı üzük – cəmi 1020 manat dəyərində qızıl-zinət əşyalarının dəyərini cavxxxxdehin etirafı kimi qəbul edərək, ağlxxxxatan və qənaətbəxş məbləğ olmasını məqsədəmüvafiq hesxxxx edir. Bundan başqa cavxxxxdeh etiraz ərizəsində bir ədəd qızıl sepi 2014-cü ildə əməkhaqqı gecikdiyinə görə məcbur olub iddiaçının öz razılığı ilə 200 manata lom qiymətlə sataraq evə ərzaq aldığını bildirsə də bununla bağlı hər hansı bir sübut təqdim etməmişdir.
11. Məhkəmə işin müəyyən edilmiş hallarına uyğun olaraq hesxxxx etmişdir ki, hazırkı iş üzrə Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 157.2-ci maddəsində göstərilən şərtlər məcmu halında mövcuddur və iddianın düzgün həll olunması üçün hüquqi əsasdır. Belə ki, mübahisəli cehiz əşyaları həqiqi hüquq əsasında iddiaçıya məxsusdur. Həmin əşyalar iddiaçının sahibliyində olmuş və iddiaçı həmin əşyalar üzərində mülkiyyət hüququ əldə etmişdir. Buna baxmayaraq, hazırda həmin əşyalar iddiaçının iradəsinə zidd olaraq cavxxxxdehin sahibliyindədir. Cavxxxxdehin həmin əşyalar üzərində heç bir hüququ olmamışdır. Bu səbəbdən də, cavxxxxdehin sahibliyi qanunsuzdur. Iddiaçının cavxxxxdehə qarşı əmlaklarının qaytarılması ilə bağlı tələb hüququ yaranmışdır. Ona görə də məhkəmə hesxxxx etmişdir ki, iddiaçının qızıl-zinət əşyaları, cehiz əmlakı və ya dəyərləri tələbi əsaslıdır.
12. Birinci instansiya məhkəməsi iddia tələbinin qızıl-zinət əşyaları və cehiz əmlakı hissəsinə münasibətdə belə nəticəyə gəlmişdir ki, cavxxxxdehdən 180 manat dəyərində 4,8 qram çəkidə bir ədəd nişan üzüyü, 240 manat dəyərində bir cüt komplekt qaşlı sırğa və üzük, 280 manat dəyərində 7,8 qram çəkidə bir ədəd sep, 110 manat dəyərində bir ədəd bilərzik, 90 manat dəyərində uşağa hədiyyə olunmuş bir ədəd sırğa, 120 manat dəyərində 03 qram çəkidə bir ədəd nazik qaşlı üzük – cəmi 1020 manat dəyərində qızıl-zinət əşyaları, 1200 manat dəyərində şifoner, taxt kravat, termo və iki taxt yanı şkafından ibarət mebel dəsti, 1100 manat dəyərində bir ədəd stol və səkkiz ədəd stul, 800 manat dəyərində bir ədəd qorka, 600 manat dəyərində bir ədəd divan, iki ədəd kreslo və jurnalnı stol, 450 manat dəyərində qarışıq və qırmızı güllü iki ədəd xalça, 105 manat dəyərində lüsturlar, 60 manat dəyərində iki yer güldanı və palma gülü, 400 manat dəyərində “Dnepr” markalı bir ədəd soyuducu, 500 manat dəyərində “Indesit” markalı bir ədəd paltaryuyan, 100 manat dəyərində “Gepas” markalı bir ədəd ətçəkən və “LG” markalı bir ədəd tozsoran, 160 manat dəyərində bir ədəd mikser, bir ədəd çörək sobası və qara rəngli dörd gözlü bir ədəd qaz sobası, 125 manat dəyərində bir ədəd fen, bir ədəd ütü, bir ədəd “Tefal” markalı çaynik dəsti və bir ədəd vintilyator, 300 manat dəyərində bir ədəd telefon, 72 manat dəyərində on iki ədəd rəngli xörək boşqxxxxı, on iki ədəd orta dayaz boşqxxxx, on iki ədəd iri rəngli boşqxxxx və on iki ədəd salat boşqxxxxı, 50 manat dəyərində altı ədəd güllü dərin, altı ədəd qırmızı güllü salat və altı ədəd dayaz güllü boşqxxxx, 200 manat dəyərində qırmızı güllü iki ədəd bulud boşqxxxxı, səkkiz ədəd xrustal meyvə vazı və bir ədəd göy vaz, 140 manat dəyərində bir ədəd qrafin, altı ədəd bakal və iki ədəd iri konfet qxxxxından ibarət bagema dəsti, 300 manat dəyərində bir ədəd çay və yemək servisi, 40 manat dəyərində iki ədəd qrafin və on iki ədəd bakal, 132 manat dəyərində on iki ədəd xrustal bakal və on səkkiz ədəd xrustal rumka, 170 manat dəyərindən on səkkiz ədəd qəddan, on səkkiz ədəd xrustal stəkan, on iki ədəd xrustal armudu stəkan, qırx iki ədəd göy rəngli nəlbəki, iki ədəd kasa və qaşıqlar, 37 manat dəyərində üç ədəd dəst podnus və iki ədəd sadə podnus, 75 manat dəyərində bir ədəd dərin vanna, beş ədəd uzunsov alminium qazan, üç ədəd aşsüzən, bir ədəd çuqun vedrə, bir ədəd dəmir vedrə, 145 manat dəyərində altı ədəd stolüstü skatel, iyirmi ədəd əl-üz dəsmalları və çay dəsmalları, 100 manat dəyərində dörd dəst çexol-prastina, bir ədəd taxt adyalı və iki ədəd tək adamlıq adyal, 100 manat dəyərində beş ədəd çuqun qırmızı qazan, 110 manat dəyərində qaşıq, çəngəl, çay qaşığı və mətbəx bıçağından ibarət çemodan dəsti – cəmi 7571 manat dəyərində cehiz əmlakları natura şəklində, qətnamə icra olunan vaxt mövcud olmadıqda isə onların ümumilikdə dəyəri olan 8591 (səkkiz min min beş yüz doxsan bir) manat məbləği alınaraq iddiaçıya ödənilməlidir.
13. Birinci instansiya məhkəməsi iddia tələbinin birgə nikah dövründə alınmış 2550 manat dəyərində ev əşyalarının yarı dəyəri kimi 1275 manat məbləğinin alınması hissəsinə münasibətdə qeyd etmişdir ki, iddiaçı cavxxxxdehlə sözügedən evdə yaşamaqla birgə qazancları ilə 700 manat dəyərində “Indesit” markalı iki qapılı, dondurucu hissəsi aşağıda olan gümüşü rəngli bir ədəd soyuducu, 600 manat dəyərində “Beko” markalı altı kiloqramlıq gümüşü rəngli bir ədəd paltaryuyan, 300 manat dəyərindəqara rəngli bir ədəd televizor, 110 manat dəyərində iki ədəd lüstr, 120 manat dəyərində bir ədəd ptiminutka, 300 manat dəyərində iki ədəd çarpayı, 80 manat dəyərində bir ədəd aspirator, 100 manat dəyərində bir ədəd çörək peçi, 240 manat dəyərində pərdələr – cəmi 2550 manat dəyərində əmlaklar aldığını bildirir. Cavxxxxdeh həmin əmlaklarla bağlı hər hansı bir etirazı olmamışdır. Ona görə də məhkəmə hesxxxx etmişdir ki, cavxxxxdehdən 700 manat dəyərində “Indesit” markalı iki qapılı, dondurucu hissəsi aşağıda olan gümüşü rəngli bir ədəd soyuducu, 600 manat dəyərində “Beko” markalı altı kiloqramlıq gümüşü rəngli bir ədəd paltaryuyan, 300 manat dəyərində qara rəngli bir ədəd televizor, 110 manat dəyərində iki ədəd lüstr, 120 manat dəyərində bir ədəd ptiminutka, 300 manat dəyərində iki ədəd çarpayı, 80 manat dəyərində bir ədəd aspirator, 100 manat dəyərində bir ədəd çörək peçi, 240 manat dəyərində pərdələr – cəmi 2550 manat dəyərində birgə nikah müddətində qazanılmış əmlaklar, əmlakların qətnamənin icrası zamanı tərəflər arasında naturada bölüşdürülməsi mümkün olmadıqda (qarşılıqlı razılaşma olmadıqda) həmin əmlakların dəyərinin yarısı, yəni 1275 (bir min iki yüz yetmiş beş) manat məbləği alınaraq iddiaçıya ödənilməlidir.
14. Birinci instansiya məhkəməsi sözügedən əmlakların bölünməz xüsusiyyətə malik olmalarını nəzərə alaraq, əmlakların tərəflər arasında iradələrinə uyğun olaraq qarşılıqlı razılıq əsasında bölünməsi barədə razılığın olmamasını nəzərə alaraq hesxxxx etmişdir ki, icra mərhələsində sözügedən əmlakların yarısının və ya qarşılıqlı razılıq əsasında bölüşdürülərək digər tərəfə verilməsi, bu mümkün olmadıqda isə dəyərinin alınaraq iddiaçıya verilməsi müəyyənləşdirilməlidir.
15. Məhkəmə iddia tələbinin birgə nikah müddətində alınmış 0,04 hektar həyətyanı torpaq sahəsinin bölünməsi hissəsinə münasibətdə qeyd etmişdir ki, iddiaçı izahatında 2016-cı ildə, yəni birgə nikah dövründə ünvan 1ndə yerləşən 0,04 hektar həyətyanı torpaq sahəsinin alındığını bildirsə də, ## ### 2016-cı il tarixli daşınmaz əmlakın bağışlanması müqaviləsindən görünür ki, cavxxxxdehin qardaşı nümayəndə2 tərəfindən ünvan 1 ünvanında yerləşən, ümumi sahəsi 0,04 hektar torpaq sahəsi cavxxxxdehə bağışlanılmışdır. Belə olan halda məhkəmə hesxxxx etmişdir ki, iddia tələbi birgə nikah müddətində alınmış 0,04 hektar həyətyanı torpaq sahəsinin bölünməsi hissəsində təmin edilməməlidir.
16. Məhkəmə iddia tələbinin birgə nikah müddətində alınmış 0,04 hektar həyətyanı torpaq sahəsinin bölünməsində faktiki tikilmiş evin bölünməsi və ya evə çəkilmiş xərclərin alınması hissəsinə münasibətdə qeyd etmişdir ki, Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin ## #### 2024-cü il tarixli, *-**-**/*-**/**** nömrəli məlumatına əsasən mübahisə predmeti olan tikilinin yerləşdiyi ünvana gedilmiş, lakin iş üzrə cavxxxxdeh tərəf tədqiq olunan tikiliyə daxil olmaqla müvafiq ölçü işlərinin aparılmasına şərait yaratmamışdır (icazə verməmişdir). Qeyd olunan səbəbdən mübahisə predmeti olan tikiliyə baxış keçirilməklə müvafiq ölçü işlərinin aparılması mümkün olmamışdır. Belə olan halda məhkəmə iddiaçının iddia tələbində qeyd etdiyi 46000 manat məbləği ilə razılaşmış və hesxxxx etmişdir ki, cavxxxxdehdən birgə nikah dövründə ünvan 1 ərazisində yerləşən 0,04 hektar torpaq sahəsində faktiki tikilmiş fərdi yaşayış evinə çəkilmiş xərc - 46000 manat dəyərinin yarısı – 23000 (iyirmi üç min) manat məbləği alınaraq iddiaçıya ödənilməlidir.
17. Cavxxxxdeh təyin edilmiş ekspertizanın keçirilməsinə mane olduğuna görə məhkəmə iddiaçının iddia tələbində qeyd etdiyi 46000 manat məbləğinin ağlxxxxatan və qənaətbəxş məbləğ olmasını məqsədəmüvafiq hesxxxx etmişdir.
18. Məhkəmə eyni zamanda qeyd etməyi zəruri hesxxxx etmişdir ki, tikintisinə çəkilmiş xərclərin bölünməsi tələb edilən fərdi yaşayış evinin hüquqmüəyyənedici sənədləri olmasa da, (tərəflər sözügedən fərdi yaşayış evinin mövcudluğunu etiraf etmiş və bu işin mübahisəsiz halıdır) həmin fərdi yaşayış evi birgə nikah dövründə tikildiyindən çəkilən xərclər də bölünməlidir.
19. Məhkəmə gəldiyi nəticəni, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 152.1, 152.2, 152.3, 157.1, 157.2-ci, Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinin 32.1, 34.1, 34.2, 36.1, 36.3, 37.1-ci, Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – MPM) 14.2, 77.1, 78.1, 88, 97.5, 106.1, 107, 119.1, 217.3, 217.4, 218.1-ci maddələrinə istinadla əsaslandırmışdır.
b) Apellyasiya instansiyası məhkəməsindəki icraat
20. Cavxxxxdeh qətnamədən apellyasiya şikayəti verərək, qətnamənin ləğv olunmasını, iddianın 0,04 ha torpaq sahəsində inşa olunmuş sənədsiz tikiliyə əsassız qiymətləndirməsi, dəyəri tərəfindən ödənilmiş ev əşyalarına qarşı hesxxxxlanmış məbləğinin alınaraq iddiaçıya ödənilməsi hissəsində ləğv edilməsi barədə yeni qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
21. Apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, onun hüquqi nümayəndəsi nümayəndə2 vasitəsi ilə Ismayıllı Rayon Məhkəməsinə ##.##.2029-cu il tarixində təyin olunmuş məhkəmə prosesində üzrlü səbəbdən iştirak edə bilməyəcəkləri ilə bağlı ərizəni nəzərə almamış və *(***)-**/**** nömrəli qətnamə(qismən) qəbul etmişdir. Belə ki, məhkəmə iddiaçının ona qarşı qaldırdığı ümumilikdə 34117 (otuz dörd min yüz on yeddi) manat əmlakı və ya onun dəyərini qismən təmin edərək 32866 (otuz iki min səkkiz yüz altmış altı) manat əmlak və ya onun dəyəri formasında iddiaçının xeyrinə qətnamə çıxarmışdır. O ##.##.2029-cu il tarixli 2(037) **/**** nömrəli qətnamə ilə razılaşmır, hesxxxx edir ki, hakim Ilqar Hüseynov ona qarşı qərəzli qətnamə qəbul etmişdir. Çünki işə əlavə etdikləri aşağıdakı sübutların heç biri araşdırılmadan primitiv qətnamə qəbul etmişdir: 1. 0,04 ha həyətyanı torpaq sahəsinin ona qardaşı nümayəndə2 notarial qaydada hədiyyə etməsi barədə sənədi; 2. Kreditə götürdüyü və nikahları rəsmi pozulduqdan sonra kreditlərini ödəyib-bitirdiyi əşyaların qətnamədə markası səhv göstərilmiş “Indesit” markalı soyuducunun, “Arçelik” markalı paltaryuyanın, televizorun, elektriklə işləyən çörək peçinin ödəniş çeklərinin surətini; 3. Kreditin gecikməsinə görə Ismayıllı Icra və Probasiya Şöbəsi tərəfindən ödətdirilən kreditlərin çekləri və xitam məktubu. Məhkəmə yalnız iddiaçının və vəkilinin izahatına və onun təqdim etdiyi sübutsuz dəlillərə istinad etmiş, yalnız iddiaçının və vəkilinin izahatına istinadən son nəticəyə gəlmişdir. Məhkəmə cavxxxxdeh kimi onun izahatında qeyd etdiyi halları nəzərə almamış, izahatında qeyd etdiyi hallara hüquqi qiymət verməmişdir. Məhkəmə iddiaçının birgə nikahda olduqları 2010-2016-cı illər ərzində əldə etdiyi qazanc, aralarında nikah dövründə və (və ya) nikah pozulduqda əmlak hüquqlarını və vəzifələrini müəyyən edən saziş – nikah müqaviləsi və yaxud alınan malların siyahısı barədə sübutları, iddiaçıya məxsus olan, Talıstan kənd bələdiyyəsi ərazisində yerləşən 25 sot pay torpağının valideynləri və qardaşları tərəfindən istifadə edilərək mənimsənilməsi barədə tərəfindən təqdim olunmuş sübutları məhkəməyə təqdim etdiyi 2010- 2016-cı illər ərzində onun qazancı barədə rəsmi sənədlə bağlı heç bir araşdırma aparmamış, ümumiyyətlə, hər iki tərəfin rəsmi gəlirlərini müəyyən etməmiş, bununla bağlı iddiaçıdan sübutların təqdim olunmasını tələb etməmişdir.
22. Cavxxxxdeh Cavxxxxdeh məhkəmə kollegiyasına ##.##.2026-cı ildə əlavə ərizə göndərərək Ismayıllı Rayon Məhkəməsinin ##.##.2029-cu il tarixli 2(037)- **/**** saylı qətnaməsinin ləğv olunmasını, iddianın 0,04 ha (4 sot) torpaq sahəsində inşa olunmuş və qardaşı nümayəndə2 tərəfindən ona hədiyyə edilmiş 0,04 ha (4 sot) torpaq sahəsi və üzərində inşa olunmuş sənədsiz tikilinin qiymətləndirilməsi və sənədsiz tikilinin qiymətinin onunla iddiaçı İddiaçı ilə bölünmə məsələsi ləğv edilərək yalnız iddiaçı İddiaçı cehiz, əşya, əmlakı üzərində olan hüququnun tanınmasını, mübahisəli evin 8x10 metr ölçüdə, 1,5 metr hündürlükdə hissəsinin pulla dəyərinin sənədsiz tikilinin hesxxxxlanmış ümumi məbləğindən çıxılmasını və iddiaçı İddiaçı məxsus olan cehiz, əşya-əmlakın aparılmasının təmin edilməsini xahiş etmişdir.
23. Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin ## #### 2025-ci il tarixli ekspert rəyinə əsasən, qiymətləndirmə fəaliyyəti elmin hər hansı bir sahəsində xüsusi bilik tələb etməməklə məhkəmə ekspertizası fəaliyyətinə aid olmadığından və qanunvericiliyə əsasən müstəqil fəaliyyət növü kimi müəyyən edildiyindən ekspert tərəfindən materialların və xidmətlərin qiymətləri müəyyən edilmir.
24. Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin ## ### 2025-ci il tarixli *(***)-**/**** saylı qərardadı ilə xərclərin qiymətləndirilməsi üçün müstəqil qiymətləndirici-ekspert dəvət edilmiş, xərclərin qiymətləndirilməsi “xxxx” CONSULTING MMC-yə həvаlə edilmiş, qiymətləndirici-ekspert qarşısında Azərbаycаn Respublikаsı Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertizаsı Mərkəzinin # #### 2025-ci il tarixli **/**** nömrəli ekspert rəyində göstərilmiş smeta da nəzərə alınmaqla, ünvan 1ndə yerləşən ## ### 2016-cı il tarixli ********** qeydiyyat nömrəli Çıxarışla cavxxxxdeh Cavxxxxdeh adına qeydə alınmış 0,04 hektar həyətyanı torpaq sahəsinin üzərində inşa edilmiş fərdi yaşayış evinin tikilməsi üçün nə qədər xərc çəkilməsi sual kimi qoyulmuşdur.
25. “xxxx” CONSULTING MMC-nin ## ###### 2026-cı il tarixli qiymətləndirmə rəyinə əsasən tikinti və təmir xərcinin dəyəri 24600 (iyirmi dörd min altı yüz) manat müəyyən edilmişdir.
26. Məhkəmə kollegiyasının iclasında iddiaçı İddiaçı apellyasiya şikayətinə etiraz edərək, apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsini, Ismayıllı Rayon Məhkəməsinin ## ### 2024-cü il tarixli, *(***)-**/**** saylı qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etdi.
27. Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının (bundan sonra – apellyasiya instansiyası məhkəməsi) *(***)-**/**** nömrəli mülki iş üzrə ## ###### 2026-cı il tarixli qətnaməsi ilə (hakimlər Ə.Məcidov (sədrlik edən və məruzəçi), E.Mehdiyev və E.Isayev) cavxxxxdeh Cavxxxxdeh tərəfindən verilmiş аpellyasiya şikayəti qismən təmin edilmiş, Ismayıllı Rayon Məhkəməsinin ## ### 2024-cü il tarixli, *(***)-**/**** saylı qətnaməsinin qismən - iddianın təmin olunmuş ünvan 1ndə yerləşən Cavxxxxdeh adına ##.##.2016-cı ildə ********** nömrəli çıxarışla qeydiyyata alınmış 0,04 hektar həyətyanı torpaq sahəsində faktiki tikilmiş fərdi yaşayış evinin tikintisinə çəkilmiş 46000 manat xərcin yarısı olan 23000 manata aid və birgə nikah dövründə alınmış ev əşyalarına, əmlaka aid hissələrdə ləğv edilməsi, həmin hissələrdə yeni qətnamə qəbul edilməsi, iddia tələbinin ünvan 1ndə yerləşən Cavxxxxdeh adına ##.##.2016-cı ildə ********** nömrəli çıxarışla qeydiyyata alınmış 0,04 hektar həyətyanı torpaq sahəsində faktiki tikilmiş fərdi yaşayış evinə çəkilmiş 46000 manat xərcin yarısı olan 23000 manata aid hissəsinin qismən təmin edilməsi, həmin evin tikilməsinə çəkilmiş 24600 manat xərcin yarısı olan 12300 manat pulun cavxxxxdeh Cavxxxxdeh alınıb iddiaçı İddiaçı verilməsi, iddia tələbinin birgə nikah dövründə əldə edilmiş 700 manat dəyərində “Indesit” markalı iki qapılı, dondurucu hissəsi aşağıda olan gümüşü rəngli bir ədəd soyuducu, 600 manat dəyərində “Beko”(“Arçelik”) markalı altı kiloqramlıq gümüşü rəngli bir ədəd paltaryuyan, 300 manat dəyərində qara rəngli bir ədəd televizor, 110 manat dəyərində iki ədəd lüstur, 120 manat dəyərində bir ədəd ptiminutka, 300 manat dəyərində iki ədəd çarpayı, 80 manat dəyərində bir ədəd aspirator, 100 manat dəyərində bir ədəd çörək peçi, 240 manat dəyərində pərdələr hissəsinin qismən təmin edilməsi, 300 manat dəyərində 1 ədəd televizor, 110 manat dəyərində 2 ədəd lüstur, 80 manat dəyərində 1 ədəd aspirator və 240 manat dəyərində 2 ədəd pərdə, qətnamə icra olunduğu zaman mövcud olmadıqda isə həmin əşyaların dəyərinin cavxxxxdehdən alınıb iddiaçıya verilməsi, ekspertiza tədqiqatının dəyəri olan 100 (bir yüz) manat iddiaçı İddiaçı və cavxxxxdeh Cavxxxxdeh müştərək qaydada alınaraq Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin hesxxxxına köçürülməsi qət edilmişdir.
28. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya şikayətinin ünvan 1ndə yerləşən 0,04 hektar həyətyanı torpaq sahəsində faktiki tikilmiş fərdi yaşayış evinə aid hissəsinə münasibət bildirərək qeyd edir ki, işin müəyyən edilmiş halı ondan ibarət olmuşdur ki, Cavxxxxdeh ********** nömrəli ##.##.2014-cü il tarixli çıxarışla mülkiyyətində olmuş Ismayıllı rayonu Talıstan kəndində 0.12 ha həyətyanı torpaq sahəsi üzərində yerləşən fərdi yaşayış evini Ismayıllı rayon Notariat Ofisinin ##.##.2015-ci il tarixli *Ə-*** saylı müqaviləsinə əsasən nümayəndə2 bağışlamışdır. Daha sonra ## ### 2016-cı il tarixli daşınmaz əmlakın bağışlanması müqaviləsi ilə nümayəndə2 tərəfindən ünvan 1 ünvanında yerləşən, ümumi sahəsi 0,04 hektar torpaq sahəsi Cavxxxxdeh bağışlanılmışdır. Həmin müqavilədə bağışlanmış torpaq sahəsi üzərində hər hansı bir tikilinin mövcudluğu ilə bağlı məlumat mövcud deyildir.
29. Cavxxxxdeh Cavxxxxdeh məhkəmə kollegiyasına ##.##.2026-cı ildə göndərdiyi ərizədə mübahisəli evin 8x10 metr ölçüdə, 1,5 metr hündürlükdə hissəsinin pulla dəyərinin sənədsiz tikilinin hesxxxxlanmış ümumi məbləğindən çıxılmasını xahiş etmişdir ki, həmin ərizədə DƏDKR publik hüquqi şəxsin * saylı Qəbələ Ərazi Idarəsinin məktubuna istinad etmişdir. Həmin məktubda qeyd olunan yarımçıq tikilinin Cavxxxxdeh məxsus torpaq sahəsində olduğu qeyd edilmişdir. nümayəndə2 həmin torpaq sahəsini ## ### 2016-cı ildə qardaşı Cavxxxxdeh bağışlamışdır. Həmin torpaq sahəsi Cavxxxxdeh adına ##.##.2016-cı ildə ********** nömrəli çıxarışla qeydiyyata alınmışdır. Daha sonra həmin torpaq sahəsinin üzərində hazırkı iş üzrə iddiaçının mübahisələndirdiyi ev tikilmişdir.
30. Cavxxxxdeh etiraz ərizəsində göstərmişdir ki, ünvan 1ndə yerləşən 0,04 hektar torpaq sahəsini və içərisində qardaşı tərəfindən inşa olunmuş sənədsiz birmərtəbəli evi qardaşı ona hədiyyə etmiş, onlar ailəliklə ora köçmüşlər. Cavxxxxdeh ünvan 1ndə yerləşən 0,04 hektar torpaq sahəsi üzərində yerləşən fərdi yaşayış evinin hazır şəkildə qardaşı tərəfindən bağışlandığını bildirsə də, istinad etdiyi halı sübut etməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə görə, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir.
31. Məhkəmə kollegiyası qeyd olunan halla bağlı əlavə olaraq qeyd etmişdir ki, bu qətnamənin 22 və 42-ci bəndində yer alan cavxxxxdehin göndərdiyi ərizədə o, bu bənddə göstərilənlərlə ziddiyyət təşkil edən fikir bildirmişdir. Hətta ölçülərini belə göstərdiyi yarımçıq tikilinin nədən ibarət olduğu barədə heç bir dəlil təqdim etməmişdir.
32. Məhkəmə kollegiyası qeyd edilmiş halları nəzərə alaraq hesxxxx etmişdir ki, ünvan 1 ərazisində yerləşən Cavxxxxdeh adına ##.##.2016-cı ildə ********** nömrəli çıxarışla qeydiyyata alınmış 0,04 hektar torpaq sahəsində faktiki tikilmiş fərdi yaşayış evi tərəflərin ümumi birgə mülkiyyəti hesxxxx edilməli və həmin evə çəkilmiş xərcin dəyəri tərəflər arasında bərxxxxər bölünməlidir.
33. xxxx” CONSULTING MMC-nin ## ###### 2026-cı il tarixli qiymətləndirmə rəyinə əsasən tikinti və təmir xərcinin dəyəri 24600 (iyirmi dörd min altı yüz) manat müəyyən edildiyindən həmin dəyərin yarısı olan 12300 manat həcmində pul cavxxxxdeh Cavxxxxdeh alınaraq iddiaçı İddiaçı ödənilməlidir.
34. Məhkəmə kollegiyası iddia tələbinin 2550 manat dəyərində birgə nikah müddətində alınmış ev əşyalarının, əmlakın yarısı və ya dəyəri olan 1275 manatına dair hissəsinə münasibət bildirərək qeyd etmişdir ki, tərəflər arasında faktiki nikah münasibətlərinə ## #### 2021-ci ildə xitam verilmişdir. Iş materiallarında olan protokola əsasən iddiaçı İddiaçı məhkəmə kollegiyasının iclasında verdiyi izahatda bildirmişdir ki, 2021-ci il iyul ayının 12-si evi tərk etmişdir.(i/v 24) Işin hallarından da görünən odur ki, əmlaklar tərəflər arasında faktiki nikah münasibətlərinə xitam verilmədən əvvəl alınmışdır. Iş materiallarında olan ödəniş qəbzlərində kreditin verilmə tarixi ##.##.2019-cu il göstərilmişdir ki, həmin tarix iddiaçı ilə cavxxxxdehin birgə nikah dövrünə düşür.
35. Həmçinin iş materiallarında olan ödəniş qəbzlərindən görünmüşdür ki, cavxxxxdeh “xxxx”-ə Indesit markalı soyuducu və Midi oven markalı çörək peçinə görə ##.##.2022-ci il tarixdə 100 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə 101 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə 100 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə 100 manat pul ödəmişdir. ## ##### 2021-ci il tarixli “xxxx” MMC-nin xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, cavxxxxdehə ## ###### 2019-cu il tarixli nisyə satış müqaviləsinə görə 651,52 manat ümumi gecikdirilmiş borcunun olduğu bildirilmişdir.
36. Iş materiallarında olan ## ###### 2023-cü il tarixli “xxxx” MMC-nin Ismayıllı Rayon Icra və Probasiya Şöbəsinə göndərdiyi xitam ərizəsindən görünür ki, 616,52 manat borc cavxxxxdeh tərəfindən ödənmişdir.
37. Iş materiallarına əlavə edilmiş cavxxxxdeh Ağammədov Ramil Tahir oğlu ilə “xxxx” MMC arasında bağlanmış müqavilədən və ödəniş cədvəllərindən görünür ki, cavxxxxdeh ##.##.2020ci il tarixli nisyə alğı-satqı müqaviləsi ilə “xxxx” MMC-dən 18 ay müddətinə ümumi dəyəri 644,15 manat olan “Arçelik” paltaryuyan maşın, ##.##.2021-ci il tarixli nisyə alğı-satqı müqaviləsi ilə “xxxx” MMC-dən 12 ay müddətinə ümumi dəyəri 293,00 manat olan “Arçelik” aspirator və ümumi dəyəri 289,00 manat olan Samsung markalı telefon almışdır. Cavxxxxdeh Ağammədov Ramil Tahir oğlu ## ####### 2021-ci il tarixdə “xxxx” MMC-yə 30 manat, həmin tarixdə 70 manat, ## ###### 2021-ci il tarixdə 50 manat, ## ###### 2022-ci il tarixdə 50 manat, ## #### 2022-ci il tarixdə 50 manat, ## ##### 2022-ci il tarixdə 50 manat, ## #### 2022-ci il tarixdə 40 manat olmaqla cəmi 340 manat nisyə alğı-satqı müqaviləsi üzrə olan borcundan ödəniş etmişdir. Həmçinin cavxxxxdeh Ağammədov Ramil Tahir oğlu iddiaçı ilə faktiki ayrılana qədər kredit borcundan 1 dəfə 50 manat, 1 dəfə də 35 manat əlavə ödəniş etdiyini bildirmişdir.
38. Göstərilənlərdən məlum olmuşdur ki, iddiaçının birgə nikah dövründə əldə olunduğunu iddia etdiyi paltaryuyan maşının markası “Beko” deyil, “Arçelik”dir və iddiaçı həmin məişət texnikasının adını mübahisələndirməmişdir.
39. Iddiaçının birgə nikah dövründə “xxxx” MMC-dən alındığı iddia olunan Indesit markalı soyuducu və Midi oven markalı çörək peçinin dəyəri tərəflərin nikahına faktiki xitam verildikdən sonra cavxxxxdeh tərəfindən sonuncunun vəsaiti hesxxxxına “xxxx” MMC-yə ödənilmişdir ki, həmin hal və birgə nikah dövründə əldə edilmiş digər əşyaların dəyəri mübahisələndirilməmişdir.
40. Dəyəri cavxxxxdeh tərəfindən ödənilmiş həmin məişət texnikaları ümumi tələbdən çıxıldıqda iddiaçının tələb etdiyi dəyərinin 340 manatı cavxxxxdeh tərəfindən ödənilmiş 600 manat dəyərində “Arçelik” markalı altı kiloqramlıq gümüşü rəngli bir ədəd paltaryuyan, 300 manat dəyərində qara rəngli bir ədəd televizor, 110 manat dəyərində iki ədəd lüstur, 120 manat dəyərində bir ədəd ptiminutka, 300 manat dəyərində iki ədəd çarpayı, 80 manat dəyərində bir ədəd aspirator, 100 manat dəyərində bir ədəd çörək peçi, 240 manat dəyərində pərdələr cavxxxxdehdə qalmışdır. Həmin əşyaların ödənilmiş məbləğ çıxıldıqdan sonra qalan cəmi dəyəri 1410 manatdır.
41. “Ər-arvadın ümumi əmlakının bölünməsi ilə bağlı mübahisələrdə qanunvericiliyin tətbiqi təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun ## #### 2024-cü il tarixli Qərarının 6.26-cı bəndinə əsasən yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların ayrı yaşayan valideynlərdən birinin himayəsində qalması məhkəmələr tərəfindən bu normadan çıxış edərək, ümumi əmlakın qeyri-bərxxxxər bölünməsi üçün əsas ola bilməz. Ümumi əmlakın bölünməsi zamanı birbaşa və ya dolayısı ilə məhz yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların mənafeyinə xidmət edən xüsusi hallar nəzərə alınmalı və bu əsasla ümumi əmlakdakı payların qeyri-bərxxxxər bölünməsi zamanı hər bir halda yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların mənafeyinin bunu tələb etdiyi məhkəmə tərəfindən əsaslandırılmalıdır. Həmin qərarın 6.23 və 6.25-ci bəndlərində göstərilir ki, təcrübədə bölüşdürülən predmetlərin dəyərləri hər zaman pay nisbətləri ilə üst-üstə düşmür. Bu səbəbdən qanunda nəzərdə tutulmuşdur ki, ər-arvaddan birinə dəyəri ona çatası payın dəyərini aşan əmlak verildikdə, bunun əvəzində digərinə müvafiq məbləğdə pul verilə və ya başqa şəkildə kompensasiya edilə bilər (Ailə Məcəlləsi, 36.4-cü maddə, ikinci cümlə). Ailə qanunvericiliyi ərarvadın ümumi əmlakının bölünməsi zamanı bu payları bərxxxxər hesxxxx etməklə yanaşı, payların qeyri-bərxxxxər bölünməsinə əsas verən halları da müəyyən etmişdir. Belə ki, məhkəmə yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların mənafeyini və (və ya) ərin (arvadın) diqqətəlayiq mənafeyini, o cümlədən ər-arvaddan birinin üzrsüz səbəbdən gəlir əldə etmədiyini və ya birgə mülkiyyəti ailənin mənafeyinə zidd olaraq sərf etdiyini nəzərə alıb onların birgə mülkiyyətinin bölünməsi zamanı payları bərxxxxər bölməyə bilər (Ailə Məcəlləsinin 37.2-ci maddəsi).
42. Məhkəmə kollegiyası iddiaçının himayəsində saxlanılmış uşaqların üstün mənafelərini, iddiaçının xahişini, həmçinin iddiaçının hal-hazırda yaşadığı evdə daha çox televizora, işıqlandırma zərurətindən 2 ədəd lüstura, 1 ədəd aspiratora və 2 ədəd pərdəyə ehtiyacı olması qənaətinə gəlir və hesxxxx edir ki, 300 manat dəyərində 1 ədəd televizor, 110 manat dəyərində 2 ədəd lüstur, 80 manat dəyərində 1 ədəd aspirator və 240 manat dəyərində 2 ədəd pərdə qətnamə icra olunduğu zaman mövcud olduqda həmin əşyaların özü, mövcud olmadıqda isə həmin əşyaların dəyəri cavxxxxdehdən alınıb iddiaçıya verilməli, tələb olunan digər əşyalar isə cavxxxxdehdə qalmalıdır.
43. Məhkəmə gəldiyi nəticəni Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 157.2, 225.1, 225.2, 666.1, 668.1.3-cü, Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinin 31, 32.1, 32.2.2, 36.1, 36.3, 36.4, 37.1-ci maddələrinə, “E.Şahbazovun şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının ## #### 2020-ci il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanmasına dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 2021-ci il ## #### tarixli, “Ər-arvadın ümumi əmlakının bölünməsi ilə bağlı mübahisələrdə qanunvericiliyin tətbiqi təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun ##.##.2024-cü il tarixli Qərarlarına, Azərbaycan Respublikasının MPM-in 9.1, 9.3, 14.2, 77.1, 88, 119.1, 119.6, 217.1, 217.3, 217.4, 218.1, 222.1-ci maddələrinə istinadla əsaslandırmışdır.
Kassasiya şikayətinin və ona etirazın dəlilləri a) Kassasiya şikayətinin dəlilləri
44. Cavxxxxdeh (vəkil nümayəndə1) kassasiya şikayəti verərək Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin *(***)-**/**** saylı ##.##.2026-cı il tarixli qətnaməsinin qismən – “Həmin evin tikilməsinə çəkilmiş 24600 manat xərcin yarısı olan 12300 manat pul cavxxxxdeh Cavxxxxdeh alınıb iddiaçı İddiaçı verilsin və 300 manat dəyərində 1 ədəd televizor, 110 manat dəyərində 2 ədəd lüstur, 80 manat dəyərində 1 ədəd aspirator və 240 manat dəyərində 2 ədəd pərdə, qətnamə icra olunduğu zaman mövcud olmadıqda isə həmin əşyaların dəyəri cavxxxxdehdən alınıb iddiaçıya verilsin” hissələrində qismən ləğv edilməsinə və iddia tələbinin cehiz əşyalarına dair hissədə dəyərinin deyil, həmin əmlakların özlərinin cavxxxxdehdən alınaraq iddiaçıya verilməsinə və iddiaçıya verilməli olan çəkilmiş xərcin əvəzinin isə 0.04 ha torpaq sahəsi bağışlanan zaman torpaq sahəsinin üzərində 8 x10 metr ölçüdə, 1,5 metr hündürlükdə olan evin hazır kürsüsübünövrəsi qiymətləndirilməklə və həmin məbləğ müəyyən edilmiş 12300 manatdan çıxılmaqla müəyyən edilməsinə dair qərar çıxarılmasını xahiş etmişdir.
45. Kassasiya şikayəti Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 157.7, 225.2-ci, Ailə Məcəlləsinin 36.3-cü, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2, 217.3 və 372.7-ci maddələrinə istinad edilməklə onunla əsaslandırılmışdır ki, iddia tələbi üzrə iddiaçının xeyrinə alınıb verilməsi qət olunmuş cehiz əmlaklarının, qətnamə icra olunduğu zaman mövcud olmadıqda isə həmin əşyaların, əmlakların dəyərinin ondan alınıb verilməsinə dair hissəsini əsassız hesxxxx edir. Belə ki, o, qeyd olunan mübahisə üzrə mediasiya prosesindən bu yana, həmçinin hər iki instansiyada məhkəmə baxışı iclasları zamanı daimi olaraq iddiaçıya məxsus cehiz əmlaklarının onun tərəfindən birlikdə iştirakları ilə aktlaşdırılaraq aparılmasına razı olmuş, buna qarşı hər hansı ciddi etirazları olmamasına baxmayaraq iddiaçı həmin əmlakları könüllü və qarşılıqlı razılıqları əsasında aparmaqdan, götürməkdən faktiki olaraq əsassız yerə imtina etmiş, bununla da iş üzrə özünün, mənim, həmçinin də məhkəmələrin iş yükünü lüzumsuz yerə artırmışdır. Ötən müddətdə onun müəyyən əmlaklarının keyfiyyətcə aşınması, köhnəlməsi hallarının mümkünlüyü nəzərə alınmaqla, bunun iddiaçının öz təqsiri üzündən baş verdiyi nəzərə alınmaqla həmin əmlakların alınıb verilməsinin icrası dəyərinin deyil, məhz bu əmlakların özlərinin alınıb verilməsinin qət olunması daha qanuni, əsaslı və ədalətli hesxxxx olunmalıdır.
46. Iddiaçı tərəflə birgə nikah dövründə əldə olunmuş əmlakların öz aralarında bölünməsi barədə razılığa gəlməyi və özünə məxsus cehiz əşyalarını keçən müddətdə iddiaçıya bildirsə də iddiaçı bundan qəti imtina etmişdir .
47. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi ünvan 1ndə yerləşməklə Cavxxxxdeh adına ##.##.2016-cı ildə ********** nömrəli çıxarışla qeydiyyata alınmış 0,04 hektar həyətyanı torpaq sahəsində faktiki tikilmiş fərdi yaşayış evinə çəkilmiş 24600 manat xərcin yarısı olan 12300 manat pulun cavxxxxdeh Cavxxxxdeh alınıb iddiaçı İddiaçı verilməsinə dair nəticəyə gəlməsinə baxmayaraq qardaşı tərəfindən notarial bağışlama müqaviləsi əsasında mənə bağışlanmış 0,04 hektar həyətyanı torpaq sahəsində bağışlama zamanı, hazırkı fərdi yaşayış evi tikilməzdən və hətta hazırkı iş üzrə iddiaçı ilə nikah münasibətlərinə girməyindən daha əvvəllərdən 8 x10 metr ölçüdə, 1,5 metr hündürlükdə olan evin hazır kürsüsünün-bünövrəsinin mövcud olmasına dair mənim əsaslı sübutlarımı, iddiaçının da buna da hər hansı əks dəlil və etirazlarının olmamasını nəzərə almamış, həmin evin yerləşdiyi torpaq sahəsinin bağışlanması vaxtından mövcud olmuş 8 x10 metr ölçüdə, 1,5 metr hündürlükdə olan evin hazır kürsüsünün qiymətləndirilməsinə və 0,04 hektar həyətyanı torpaq sahəsində faktiki tikilmiş fərdi yaşayış evinə çəkilmiş ümumi 24600 manat xərcdən çıxıldıqdan sonra aramızda bölünməli olmasına dair vəsatətlərimi əsassız olaraq nəzərə almamış və təmin etməmişdir.
48. Işə baxan məhkəmə çəkilmiş xərcin məbləğini müəyyən edərkən həmin 0.04 ha torpaq sahəsi bağışlanan zaman torpaq sahəsinin üzərində 8 x10 metr ölçüdə, 1,5 metr hündürlükdə olan evin hazır kürsüsünün-bünövrəsinin mövcud olmasına dair sübutlardan istifadə etməmişdir. Əgər məhkəmə həmin tikilinin də qiymətini müəyyən etsəydi, məhkəmə qətnaməsi ilə qət edilmiş əlavə xərcin əvəzi xeyli az mirdarda müəyyən olunardı.
49. Göründüyü kimi işə baxan məhkəmə kollegiyası çəkilmiş xərcə dair qətnaməsini 0.04 ha torpaq sahəsi bağışlanan zaman torpaq sahəsinin üzərində 8 x10 metr ölçüdə, 1,5 metr hündürlükdə olan evin hazır kürsüsünün-bünövrəsinin mövcud olmasına əsaslandırmamışdır.
50. Işə baxan apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qəbul etdiyi qətnaməni maddi və prosessual hüquq normalarının tələbləri baxımından düzgün əsaslandırmamış, cavxxxxdeh tərəfə münasibətdə ədalətli məhkəmə araşdırmasını təmin etməmiş, birinci instansiya məhkəməsinin qətnamə qəbul edərkən qətnamədə tətbiq edilmiş maddi və prosessual hüquq normalarının pozulub-pozulmamasını tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlamamışdır.
51. Işə baxan Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası cavxxxxdeh tərəfindən yuxarıda göstərilən halları təsdiq edən sübutlar məhkəməyə təqdim olunsa da, məhkəməyə təqdim etdikləri həmin sübutları əlaqəli şəkildə şərh etməmiş, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin qeyd edilən hissələrdə ləğv edilməsinin və iddianın qismən təmin edilməsinin əsas və səbəblərini qəbul etdiyi qətnaməsində aydın şəkildə izah etməmiş, əsaslandırmamışdır.
Kassasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri
52. Kassasiya şikayətinə qarşı iddiaçı (vəkil vəkil2) etiraz göndərərək kassasiya şikayətinin təmin edilməməsini və Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının *(***)-**/**** nömrəli mülki iş üzrə ## ###### 2026-cı il tarixli qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etmişdir.
Tətbiq edilən hüquq
Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi
53. Maddə 157.2. Mülkiyyətçi özgəsinin qanunsuz sahibliyindən öz əmlakını geri tələb edə bilər.
54. Maddə 225.1. Ərlə arvadın nikah dövründə qazandıqları əmlak, əgər nikah kontraktında və ya onlar arasındakı razılaşmada ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, onların ümumi mülkiyyətidir.
55. Maddə 225.2. Nikaha girənədək ər-arvaddan hər birinə mənsub olmuş əmlak, hxxxxelə onlardan birinin nikah dövründə hədiyyə kimi və ya vərəsəlik qaydasında aldığı əmlak onun mülkiyyətidir.
56. Maddə 666.1. Bağışlama müqaviləsi sağ ikən bağlanan elə müqavilədir ki, onun əsasında hədiyyə verən öz əmlakının bir hissəsini bağışlamaqla hədiyyə alanı zənginləşdirir, həm də bu cür bağışlama hədiyyə alan tərəfindən heç bir cavxxxx xidməti ilə şərtləndirilmir. Bağışlama müqaviləsi hədiyyə alanın hədiyyəni qəbul etməsi ilə bağlanmış sayılır. Əgər bağışlama öhdəliklə şərtləndirilməyibsə, hədiyyənin qəbul edildiyi ehtimal olunur.
Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsi
57. Maddə 31. Ər-arvadın birgə mülkiyyətinin rejimi onların əmlakının qanuni rejimi hesxxxx olunur. Nikah müqaviləsində başqa hal nəzərdə tutulmayıbsa, ər-arvadın əmlakının qanuni rejimi fəaliyyət göstərir.
58. Maddə 32.1. Nikah müddətində ər-arvadın əldə etdikləri əmlak onların ümumi birgə mülkiyyəti sayılır.
59. Maddə 32.2. Ər-arvadın ümumi birgə mülkiyyətinə: 32.2.2(hüquq münasibətinin yuarandığı vaxt qüvvədə olmuş redaksiya). ər-arvadın ümumi gəlirləri hesxxxxına əldə edilən daşınar və daşınmaz əşyalar, qiymətli kağızlar, kredit idarələrinə və s. kommersiya təşkilatlarına qoyulmuş paylar, əmanətlər, kapitaldan olan paylar və əmlakın ər-arvaddan kimin adına əldə olunmasından, yaxud əmanətin kimin adına və ya kim tərəfindən qoyulmasından asılı olmayaraq nikah dövründə ər-arvadın qazandığı hər hansı sair əmlak daxildir.
60. Maddə 36.1. Ər-arvadın ümumi əmlakının bölünməsi nikah dövründə, eləcə də onlardan birinin tələbi ilə nikah pozulduqdan sonra, hxxxxelə kreditor ödəməni ər-arvadın ümumi əmlakında olan onlardan birinin payına yönəltmək üçün ümumi əmlakın bölünməsi tələbi barədə ərizə verdikdə həyata keçirilir.
61. Maddə 36.3. Mübahisə olduqda, ər-arvadın ümumi əmlakının bölünməsi, eləcə də bu əmlakda ər-arvadın paylarının müəyyən olunması məhkəmə qaydasında həyata keçirilir.
62. Maddə 36.4. Məhkəmə ər-arvadın ümumi əmlakını bölərkən onların tələbi ilə hər birinə çatacaq əmlakı müəyyən edir. Ər-arvaddan birinə, dəyəri ona çatası payın dəyərini aşan əmlak verildikdə, bunun əvəzində digərinə müvafiq məbləğdə pul və ya başqa kompensasiya verilə bilər.
63. Maddə 37.1. Ər-arvad arasındakı müqavilədə başqa hal nəzərdə tutulmayıbsa, onların ümumi əmlakının bölünməsi zamanı bu əmlakdakı payları bərxxxxər hesxxxx edilir.
“Ər-arvadın ümumi əmlakının bölünməsi ilə bağlı mübahisələrdə qanunvericiliyin tətbiqi təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun ## #### 2024-cü il tarixli, */**** saylı Qərarı 64.
65. Bənd 5.7. Ər-arvad arasındakı nikah pozulduqdan sonra onlardan birinin yaxın qohumunun onun mənafeyi baxımından çıxış etməsi, yəni mübahisə halında sözügedən bağışlamanı məhz qohumuna etdiyini bildirməsi və hətta geri tarixə buna dair yazılı əqd tərtib etməsinə şübhələr olduqda, sübutun mötəbərliyinə digər sübutlarla yanaşı qiymət verilməlidir. Bu zaman bağışlamanı etmiş qohumun artıq nikah pozulduqdan sonra verdiyi məlumat deyil, bağışlama zamanı ortaya qoyduğu niyyət – o zamankı həqiqi iradəsi nəzərə alınmalıdır. Bu isə hər bir işin konkret hallarından asılı olaraq müəyyən edilməlidir. Məsələn, valideynin nikahdan qısa müddət sonra oğlunun (qızının) doğum günündə verdiyi hədiyyənin məhz övladına edilmiş bağışlama sayılması daha ağlxxxxatan göründüyü halda, illərlə birgə və mehriban ailə kimi yaşamış, uşaqların doğulması ilə ailə bağları daha da sıxlaşmış, oğlu (qızı) ilə yanaşı, gəlinini (kürəkənini) də öz övladı kimi qəbul etmiş qayınananın (qayınatanın) mənzil şəraitinin daha da yaxşılaşdırılması və s. məqsədlə etdiyi bağışlama bütövlükdə ailəyə verilmiş hədiyyə kimi qəbul oluna bilər. Birinci halda bağışlanan əmlak fərdi mülkiyyət, ikinci halda isə ümumi mülkiyyət kimi qiymətləndirilə bilər.
66. Bənd 6.19. Paylar müəyyən edildikdən sonra ümumi əmlakda yer alan ayrı-ayrı predmetlər pay nisbətlərinə uyğun şəkildə ər-arvad arasında bölüşdürülməlidir. Yəni əmlaka daxil olan hər predmet ərin və ya arvadın payına təxsis edilməklə, onların hər birinin fərdi mülkiyyətinə veriləcək şəkildə paylaşdırılır. Bu, Ailə Məcəlləsinin 36.4-cü maddəsinin məhkəmə tərəfindən ərarvadın ümumi əmlakı bölünərkən onların tələbi ilə hər birinə çatacaq əmlakın müəyyən edilməsi tələbindən irəli gəlir.
67. Bənd 6.20. Bölüşdürmə aparılması üçün əvvəlcə ümumi əmlaka daxil olan bütün aktivlərin və passivlərin dəyəri müəyyən edilir (məsələn, hər biri 100.000 manat olan iki mənzil, 50.000 manat qiyməti olan torpaq sahəsi, 50.000 manatlıq avtomobil və ərin adına olan 60.000 manat bank əmanətindən ibarət aktivin ümumi dəyəri - 360.000 manat, ərin adına rəsmiləşmiş kredit borcu isə 60.000 manat), həmin dəyər paylara müvafiq bölünür (məsələn, hər birinə ½ payla 180.000 manat aktiv, 30.000 manat passiv düşür), buna uyğun olaraq ayrı-ayrı predmetlər ərin və arvadın paylarına daxil edilməklə onların ayrıca (fərdi) mülkiyyətinə verilir.
68. Bənd 6.21. Bölüşdürmə zamanı konkret predmetlərin kimə verilməsi ilə bağlı əvvəlcə tərəflərin öz aralarında razılıq olub-olmadığı aydınlaşdırılmalı, belə razılıq olduqda, paylaşdırma onların istəyinə uyğun aparılmalı, razılıq olmadıqda isə bölgü hər birinə eyni xarakterli predmetlər, bu da mümkün olmadıqda eyni dəyərdə müxtəlif predmetlər verilməklə həyata keçirilməlidir. Məsələn, yuxarıda göstərilən eyni dəyərdə olan mənzillərdən birinin, avtomobilin, hxxxxelə 30.000 manat əmanətin ərin, digər mənzilin, torpaq sahəsinin və 30.000 manat əmanətin isə arvadın mülkiyyətinə verilməsi, banka olan borca tərəflərin bərxxxxər öhdəliyini tanımaqla bölgünün tamamlanması mümkündür.
69. Bənd 6.23. Təcrübədə bölüşdürülən predmetlərin dəyərləri hər zaman pay nisbətləri ilə üst-üstə düşmür. Bu səbəbdən qanunda nəzərdə tutulmuşdur ki, ər-arvaddan birinə dəyəri ona çatası payın dəyərini aşan əmlak verildikdə, bunun əvəzində digərinə müvafiq məbləğdə pul verilə və ya başqa şəkildə kompensasiya edilə bilər (Ailə Məcəlləsi, 36.4- cü maddə, ikinci cümlə).
70. Bənd 6.25. Ailə qanunvericiliyi ər-arvadın ümumi əmlakının bölünməsi zamanı bu payları bərxxxxər hesxxxx etməklə yanaşı, payların qeyri-bərxxxxər bölünməsinə əsas verən halları da müəyyən etmişdir. Belə ki, məhkəmə yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların mənafeyini və (və ya) ərin (arvadın) diqqətəlayiq mənafeyini, o cümlədən ər-arvaddan birinin üzrsüz səbəbdən gəlir əldə etmədiyini və ya birgə mülkiyyəti ailənin mənafeyinə zidd olaraq sərf etdiyini nəzərə alıb onların birgə mülkiyyətinin bölünməsi zamanı payları bərxxxxər bölməyə bilər (Ailə Məcəlləsinin 37.2-ci maddəsi).
71. Bənd 6.26. Istinad olunan maddənin mənası baxımından sadəcə yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların ayrı yaşayan valideynlərdən birinin himayəsində qalması məhkəmələr tərəfindən bu normadan çıxış edərək, ümumi əmlakın qeyri-bərxxxxər bölünməsi üçün əsas ola bilməz. Ümumi əmlakın bölünməsi zamanı birbaşa və ya dolayısı ilə məhz yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların mənafeyinə xidmət edən xüsusi hallar nəzərə alınmalı və bu əsasla ümumi əmlakdakı payların qeyri-bərxxxxər bölünməsi zamanı hər bir halda yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların mənafeyinin bunu tələb etdiyi məhkəmə tərəfindən əsaslandırılmalıdır
Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi
72. Maddə 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir.
73. Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir.
74. Maddə 88. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qxxxxaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur.
75. Maddə 217.1. Məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır.
76. Maddə 217.2. Qətnamə mübahisəli hüquq münasibətinin yarandığı zaman qüvvədə olan maddi hüquq normalarına və işin baxılması zamanı qüvvədə olan prosessual hüquq normalarına uyğun çıxarılmalıdır.
77. Maddə 217.3. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır.
78. Maddə 217.4. Məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır.
79. Maddə 222.1. Məhkəmə əmlakın natura şəklində alınmasını qət etdikdə onun adını, alınmalı əmlak qətnamə icra olunan vaxt mövcud olmasa, cavxxxxdehdən alınmalı əmlakın dəyərini, hxxxxelə alınmalı əmlakın yerləşdiyi yeri və ya əmlaka görə iddiaçıya verilməsi qət olunmuş məbləğin cavxxxxdehin bankdakı hansı hesxxxxından silinməli olmasını qətnamənin nəticə hissəsində göstərir.
80. Maddə 407.2. Kassasiya şikayətində işin hallarının sübut olunmamasına, məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün əhəmiyyətli olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmamasına və yaxud qətnamə və qərardadda ifadə olunan nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmamasına istinad etməyə yol verilmir.
81. Maddə 416.1. Kassasiya instansiyası məhkəməsi işə şikayət həddində baxır və kassasiya şikayətində irəli sürülmüş dəlillər üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır.
82. Maddə 416.2. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən bu Məcəllənin 418.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş prosessual hüquq pozuntusu hesxxxx edilən hallara yol verilməsi şikayətin hədlərindən və dəlillərindən asılı olmayaraq yoxlanılmalıdır.
83. Maddə 418.1. Maddi və prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması, o cümlədən maddi və prosessual hüququn tətbiqi üzrə məhkəmə təcrübəsinin vahidliyinin pozulması apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnamə və qərardadının ləğv edilməsi üçün əsasdır.
84. Maddə 418.3. Prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması qətnamənin yaxud qərardadın ləğv edilməsi üçün o vaxt əsas ola bilər ki, bu pozuntu düzgün qətnamə qəbul edilməməsi ilə nəticələnsin və ya nəticələnə bilsin.
Kassasiya baxışının hədləri
85. Qanunun tələbinə görə, kassasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki hallarını araşdırmır. Lakin apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq olunub-olunmamasını yoxlamaq zərurətindən irəli gələrək, iş materiallarında olan, aşağı instansiya məhkəmələri tərəfindən qəbul edilərək işə əlavə olunmuş, araşdırılmış və (və ya) müəyyən edilmiş sübutlara və hüquqi faktlara istinad edilməsi kassasiya instansiyası məhkəməsinin faktiki halları araşdırması kimi qiymətləndirilməməlidir.
86. Birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsindən cavxxxxdehin verdiyi apellyasiya şikayətinə əsasən həmin qətnamə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən iddianın təmin olunmuş evə çəkilmiş xərcin və birgə nikah dövründə alınmış məişət əşyalarının bölünməsi hissələrində yoxlanılmaqla müvafiq qətnamə qəbul edilmiş, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsindən də cavxxxxdeh kassasiya şikayəti vermişdir. Qeyd edilənlər nəzərə alınmaqla hazırkı kassasiya şikayətinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi iddianın fərdi yaşayış evinə çəkilmiş xərc və birgə nikah dövründə əldə edilmiş əmlak bölgüsü tələbinə dair təmin edilmiş hissəsində yoxlanılır.
87. Cavxxxxdeh kassasiya şikayətində digər tələblərlə yanaşı iddia tələbinin cehiz əşyalarına dair hissədə dəyərinin deyil, həmin əmlakların özlərinin cavxxxxdehdən alınaraq iddiaçıya verilməsinə dair də qərar çıxarılmasını xahiş etsə də yuxarıda qeyd edilənlərdən məlum olduğu kimi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi cavxxxxdehin iddianın cehiz əmnlaklara dair hissəsi üzrə tələbi olması müəyyən edilməməklə , həmin hissədə yoxlanmamışdır. Ona görə də həmin hissəyə dair kassasiya şikayəti verilməsi kassasiya icraatının məqsədlərinə cavxxxx vermir. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının MPM-in 403.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 402-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qətnamə və ya qərardadlardan tərəflər, üçüncü şəxslər, xüsusi icraat işləri üzrə isə ərizəçi və maraqlı şəxslər tələbləri təmin olunmadığı hallarda şikayət verə bilərlər.
Kassasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi
88. Məhkəmə kollegiyası hesxxxx edir ki, yoxlanılan hissədə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən mübahisəli hüquq münasibətini tənzimləyən maddi hüquq normaları düzgün tətbiq olunmuşdur. Iş üzrə düzgün qətnamə qəbul edilməməsi ilə nəticələnən prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması halları müəyyən edilmir. Bu baxımdan apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin yoxlanılan hissədə ləğv olunması və ya dəyişdirilməsi üçün əsas yoxdur.
89. Məhkəmə kollegiyası bildirir ki, sübutları araşdırmaq və qiymətləndirmək səlahiyyətinə malik olan apellyasiya instansiyası məhkəməsi işdəki sübutları araşdırmış, onlara, eləcə də kassasiya şikayətinin dəlillərində göstərilən məsələlərə mülki prosessual hüquq normalarına əsasən hüquqi qiymət verməklə yuxarıdakı qənaətə gəlmiş və məhkəmənin gəldiyi nəticə əsaslandırılmışdır. Kassasiya kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin iş üzrə yoxlanılan hissədə gəldiyi nəticə və əsaslandırma ilə razılaşır.
90. Məhkəmə kollegiyası hesxxxx edir ki, yoxlanılan hissə üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən işin hallarının araşdırılması üçün tərəflərə lazımi şərait yaradıldığından və onların dəlillərinə hüquqi qiymət verildiyindən iş üzrə maddi və prosessual hüquq normaları düzgün tətbiq olunmuşdur, kassasiya şikayətinin dəlilləri həmin hissədə qətnamənin ləğv edilməsi üçün əsas təşkil etmir.
91. Yuxarıda qeyd edilənlərə görə də cavxxxxdeh Cavxxxxdeh tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti təmin edilməməli, Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının ##.##.2026-cı il tarixli, *(***)-**/**** nömrəli qətnaməsi iddianın fərdi yaşayış evinə çəkilmiş xərc və birgə nikah dövründə əldə edilmiş əmlak bölgüsü tələbinə dair təmin edilmiş hissəsində dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
92. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 416, 417 və 419-cu maddələrini rəhbər tutub məhkəmə kollegiyası
qərara aldı:
Cavxxxxdeh Cavxxxxdeh tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti təmin edilməsin. Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının ##.##.2026-cı il tarixli, *(***)-**/**** nömrəli qətnaməsi iddianın fərdi yaşayış evinə çəkilmiş xərc və birgə nikah dövründə əldə edilmiş əmlak bölgüsü tələbinə dair təmin edilmiş hissəsində dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.