Ali Məhkəmə Qərar — İş №2(102)-2745/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(102)-2745/2020 24.06.2020 ALİ MƏHKƏMƏ AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASİ ADİNDAN QƏRAR Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası Hakimlər Əliyev Zaur Əli oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Quliyev Gündüz Ağababa oğlu və Xələfov İlqar Rəhim oğlundan ibarət tərkibdə, Quliyeva Qumru Şahverən qızının katibliyi, Cavabdeh2 və vəkili X1 iştirakı ilə, Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx.xx.2019-cu il tarixli, xnömrəli qətnaməsindən Cavabdeh2 və vəkili X3 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti üzrə mülki işə baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı X2 cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2 və Cavabdeh3 qarşı iddia qaldıraraq, ona məxsus cehiz və qızıl əmlaklarının naturada və ya onlar olmadıqda dəyərləri olan 13.959 manat pulun və ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun alınıb iddiaçıya verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Masallı Rayon Məhkəməsinin (hakim H.Bəhmənov) xx.xx.2019-cu il tarixli, x nömrəli qətnaməsi ilə iddia qismən təmin edilmiş, 1 ədəd 32 qram çəkidə qızıl boyunbağı, bilərzik, sırğa üzük ibarət komplekt Rusiyadan ona əri tərəfindən 1500 manat, 1 ədəd 8 qram çəkidə nişan üzüyü 320 manat, 1 ədəd brilyant qaşlı üzük qiyməti 500 manat, 1 ədəd 6 qram çəkidə yaşıl qaşlı üzük qimyəti 240 manat, 1 ədəd 8 qram çəkidə qaşlı üzük (qırmızı qaş) qiyməti 300 manat, 1 ədəd 9 qram çəkidə ağ qaşlı üzük qiyməti 360 manatdan ibarət qızıl-ziynət əşyaları naturada və ya qətnamə icra oluna vaxt olmayan qızıl-ziynət əşyaları Cavabdeh1: cehiz əmlakları üzrə 6 ədəd stul, 1 miz qimyəti 300 manat, 1 ədəd balaca m iz qimyəti 200 manat, 1 ədəd divan 2 kreslo qiyməti 500 manat, 1 ədəd yataqi dəsti qiyməti 1200 manat, 1 ədəd termo qiyməti 200 manat, 2 ədəd tumba qiyməti 150 manat, 3 ədəd lüstür qiyməti 300 manat, 2 ədəd gecə işığı 60 manat, 1 ədəd televizor altlığı qimyəti 110 manat, 1 ədəd stenka mebelləri qiyməti 1500 manat, 10 ədəd kasa qiyməti 40 manat, 20 ədəd dərin sini qimyəti 40 manat, 20 ədəd dayaz sini qiyməti 40 manat, 12 ədəd böyük balaca güllü sini naboru qiyməti 120 manat, 20 ədəd böyük boşqab qiyməti 40 manat, 20 ədəd balaca boşqab qiyməti 30 manat, 2 ədəd xurustal güldan qiyməti 160 manat, 2 ədəd yaşıl balaca güldan qiyməti 70 manat, 18 ədəd servantın madonna qabları qimyəti 110 manat, 2 ədəd böyük qırmızı ləyən qimyəti 15 manat, 1 ədəd sarı çuqun ləyən qiyməti 25 manat, 1 ədəd dəmir lə yən qiyməti 20 manat, 2 ədəd böyük podnis qiyməti 20 manat, bir ədəd elektirk samovarı qiyməti 55 manat, 2 ədəd xurustal meyvə qabı qiyməti 40 manat, 2 ədəd xrustal qəndqabı qiyməti 30 manat, 6 ədəd xrustal müərbbə qabı qiyməti 30 manat, 1 dəst divan kreslo xalçası qiyməti 90 manat, 4 ədəd döşəmə xalça qiyməti 400 manat, 1 ədəd taxt döşəyi 1 yorğan 2 balışları qiyməti 350 manat, 2 ədəd döşək yorğanları ilə birlikdə qiyməti 200 manat, 6 ədəd balış qiyməti 180 manat, 6 ədəd nalça qimyəti 100 manat, 1 ədəd taxt odeyalı qiyməti 80 manat, 1 ədəd tək odeyal qiyməti 50 manat, 6 ədəd çəhrayı bakal qimyəti 40 manat, 6 ədəd çəhrayı balaca bakal qiyəti 35 manat, 1 ədəd lampa qiyməti 20 manat, 6 ədəd dəmir paltar veşilkası qiyməti 5 manat, 1 ədəd uşaq beşiyinin yorğan döşəyi və kalyaskası qiyməti 100 manat, 4 ədəd araq stəkanı qiyməti 20 manat, 12 ədəd mürəbbə çay qaşığı qiyməti 10 manat, 1 ədəd qəhvədan altlığı qiyməti 15 manat, 1 ədəd qənd tabaqçası qiyməti 15 manat olan cehiz əmlaklarının naturada və ya qətnamə icra olunan vaxt olmayan əmlakın dəyərinin Cavabdeh2 alınaraq İddiaçı x qızına verilməsi, ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun cavabdehlərdən müştərək qaydada alınaraq iddiaçıya ödənilməsi, iddia tələbinin qalan hissədə təmin edilməməsi qət edilmişdir. Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının (hakimlər-Q.Kərimov (sərlik edən və məruzəçi), Z.Babayev və N.Mirzəyev) xx.xx.2019-ci il tarixli, xnömrəli qətnaməsi ilə cavabdeh tərəfindən verilmiş apelyasiya şikayəti təmin edilməmiş, Masallı Rayon Məhkəməsinin xx xxxx 2019-cu il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmış dır. Cavabdeh İ.X5 Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx.xx.2019-cu il tarixli qətnaməsindən kassasiya şikayəti vermişdir. Kassasiya şikayətinin həddi və dəlilləri: Kassator həmin qətnamənin ləğv olunmasını və işin yenidən araşdırılması üçün apelyasiya instansiya məhkəməsinə göndərilməsi barədə qərar çıxarılmasını xahiş etmişdir. Şikayət belə əsaslandırılmışdır ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi maddi və prosessual hüquq normalarının pozulması ilə çıxarılmışdır. Prosessual məsələlər və işdə iştirak edən şəxslərin izahatları: Məhkəmə iclasında iştirak edən Cavabdeh2 və vəkil X kassasiya şikayətini müdafiə edərək, onun təmin olunmasını xahiş etdilər. İşdə iştirak edən digər şəxslər işə baxılmasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilsələr də, məhkəmə iclasına gə lməmiş və gəlməmələrinin səbəbləri barədə məlumat verməmişlər. Məhkəmə kollegiyası Mülki Prosessual Məcəllənin 415.3-cü maddəsinə əsasən, onların iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Hüquqi məsələlər: Mülki Prosessual Məcəllənin 416-cı maddəsinə əsasən, kassasiya instansiyası məhkəməsi apelyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır. Apelyasiya instansiyası məhkəməsi iş materiallarını araşdıraraq aşağıdakıları müəyyən etmişdir. Masallı Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxx 2018-ci il tarixli qətnaməsinin işdə olan surətindən görünür ki, Cavabdeh1 və İddiaçı arasında bağlanmış xx xxxxxx 2006-cı il tarixli nikah qeydi pozulmuşdur. İddiaçı ilə Cavabdeh1 ilə 2005-ci ildə el adəti qaydasında toy etməklə ailə həyatı qurmuş, nikahlarını xx xxxxxx 2006-cı ildə rəsmiləşdirmişlər. xə ailə qurarkən cavabdehlərə məxsus evə gəlin köçmüş və hədiyyə olunmuş cehiz əmlaklarını həmin evə yığmışdır. Həmçinin toy vaxtı ona 1 ədəd 32 qram çəkidə qızıl boyunbağı, bilərzik, sırğa üzük ibarət komplekt Rusiyadan ona əri tərəfindən 1500 manat, 1 ədəd 8 qram çəkidə nişan üzüyü 320 manat, 1 ədəd brilyant qaşlı üzük qiyməti 500 manat, 1 ədəd 6 qram çəkidə yaşıl qaşlı üzük qimyəti 240 manat, 1 ədəd 8 qram çəkidə qaşlı üzük (qırmızı qaş) qiyməti 300 manat, 1 ədəd 9 qram çəkidə ağ qaşlı üzük qiyməti 360 manatdan ibarət qızıl-ziynət əşyaları hədiyyə olunması, onların Cavabdeh1 saxlanıldığı, habelə satılması işin halları, iddiaçının, eləcə də onun izahatını tamamlayan Cavabdeh2 izahatı ilə sübuta yetirilmişdir. Odur ki, birinci instansiya məhkəməsi iddianın həmin hissəsi üzrə tələb olunun qızılların Cavabdeh1 alınmasına dair nəticəyə gəlməkdə haqlı olmuşdur. Həmçinin iş materialları ilə və Cavabdeh2 cehiz əşyalarının bir qisminin evdə olmasına dair etiraf edici izahatlarından müəyyən olunur ki, 6 ədəd stul, 1 miz qimyəti 300 manat, 1 ədəd balaca miz qimyəti 200 manat, 1 ədəd divan 2 kreslo qiyməti 500 manat, 1 ədəd yataqi dəsti qiyməti 1200 manat, 1 ədəd termo qiyməti 200 manat, 2 ədəd tumba qiyməti 150 manat, 3 ədəd lüstür qiyməti 300 manat, 2 ədəd gecə işığı 60 manat, 1 ədəd televizor altlığı qimyəti 110 manat, 1 ədəd stenka mebelləri qiyməti 1500 manat, 10 ədəd kasa qiyməti 40 manat, 20 ədəd dərin sini qimyəti 40 manat, 20 ədəd dayaz sini qiyməti 40 manat, 12 ədəd böyük balaca güllü sini naboru qiyməti 120 man at, 20 ədəd böyük boşqab qiyməti 40 manat, 20 ədəd balaca boşqab qiyməti 30 manat, 2 ədəd xurustal güldan qiyməti 160 manat, 2 ədəd yaşıl balaca güldan qiyməti 70 manat, 18 ədəd servantın madonna qabları qimyəti 110 manat, 2 ədəd böyük qırmızı ləyən qimyəti 15 manat, 1 ədəd sarı çuqun ləyən qiyməti 25 manat, 1 ədəd dəmir ləyən qiyməti 20 manat, 2 ədəd böyük podnis qiyməti 20 manat, bir ədəd elektirk samovarı qiyməti 55 manat, 2 ədəd xurustal meyvə qabı qiyməti 40 manat, 2 ədəd xrustal qəndqabı qiyməti 30 manat, 6 ədəd xrustal müərbbə qabı qiyməti 30 manat, 1 dəst divan kreslo xalçası qiyməti 90 manat, 4 ədəd döşəmə xalça qiyməti 400 manat, 1 ədəd taxt döşəyi 1 yorğan 2 balışları qiyməti 350 manat, 2 ədəd döşək yorğanları ilə birlikdə qiyməti 200 manat, 6 ədəd balış qiyməti 180 manat, 6 ədə d nalça qimyəti 100 manat, 1 ədəd taxt odeyalı qiyməti 80 manat, 1 ədəd tək odeyal qiyməti 50 manat, 6 ədəd çəhrayı bakal qimyəti 40 manat, 6 ədəd çəhrayı balaca bakal qiyəti 35 manat, 1 ədəd lampa qiyməti 20 manat, 6 ədəd dəmir paltar veşilkası qiyməti 5 manat, 1 ədəd uşaq beşiyinin yorğan döşəyi və kalyaskası qiyməti 100 manat, 4 ədəd araq stəkanı qiyməti 20 manat, 12 ədəd mürəbbə çay qaşığı qiyməti 10 manat, 1 ədəd qəhvədan altlığı qiyməti 15 manat, 1 ədəd qənd tabaqçası qiyməti 15 manat olan cehiz əmlakları Cavabdeh2 məxsus evdə qalması sübut olunur. Belə olan halda məhkəmə kollegiyası hesab etmişdir ki, birinci instansiya məhkəməsinin hazırki iş üzrə gəldiyi nəticə qanuni və əsaslı olmaqla bərabər iş materiallarına uyğundur. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 125-ci maddəsini n Vİİ bəndində göstərilir ki, məhkəmə icraatı həqiqətin müəyyən edilməsini təmin etməlidir. Konstitusiyanın 29-cu maddəsinə əsasən hər kəsin mülkiyyət hüququ vardır. Mülkiyyətin heç bir növünə üstünlük verilmir. Mülkiyyət hüququ, o cümlədən xüsusi mülkiyyət hüququ qanunla qorunur. Hər kəsin mülkiyyətində daşınar və daşınmaz əmlak ola bilər. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir. Mülkiyyət hüququ hamılıqla qəbul olunmuş hüquq olmaqla, insan hüquqları haqqında ümumi bəyannamənin 17-ci maddəsində, “İnsan hüquqlarının və X4 haqqında” Konvensiyanin 1 saylı Prtokolunun 1-ci maddəsində də təsbit olunmuşdur. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 34.1. və 34.2.- ci maddələrinə əsasən nikaha daxil olanadək onlara məxsus olan əmlak, habelə nikah dövründə hədiyyə şəklində və ya vərəsəlik qaydasında, digər əvəzsiz əqdlər üzrə əldə etdikləri əmlak ər-arvadın hər birinin ayrıca mülkiyyətindədir (ər-arvadın hər birinin əmlakıdır). Ziynət əşyaları istisna olmaqla, fərdi istifadə şeyləri (geyim, ayaqqabı və s.) nikah zamanı ər-arvadın ümumi vəsaiti hesabına əldə edilsə də, ər-arvaddan kimin istifadəsində olubsa, ona məxsusdur. Azərbaycan Respublikası MM-nin 152.1. və 152.4.-cü maddələrinə əsasən mülkiyyət hüququ subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. Sərəncam hüququ - əmlakın (əşyanın) hüquqi müqəddəratını təyin etməyin hüquqi c əhətdən təmin edilmiş imkanıdır. Həmin Məcəllənin 157-ci maddəsində (mülkiyyətin müdafiəsi) göstərilir ki, mülkiyyətçinin özgəsinin qanunsuz sahibliyindən öz əmlakını geri tələb etmək kimi hüquqları vardır. Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi müəyyən etmişdir ki, iddia tələbində göstərilən və məhkəmə tərəfindən cavabdehlərdən alınaraq iddiaçıya verilməsi qət edilmiş qızıl ziynət və cehiz əmlakları İddiaçı hədiyyə olunmuş və onun mülkiyyəti hesab olunur. Ona görə də iddiaçı həmin əmlakların cavabdehlərdən alınaraq ona verilməsinə dair tələb ilə məhkəməyə müraciət etməkdə haqlı olmuşdur. Beləliklə, apelyasiya məhkəməsi belə qənaətə gəlmişdir ki, birinci instansiya məhkəməsi işin hallarını nəzərə alaraq iddia tələbinin cehiz əmlaklarına dair hissəsində: 6 ədəd stul, 1 miz qimyəti 300 manat, 1 ədəd b alaca miz qimyəti 200 manat, 1 ədəd divan 2 kreslo qiyməti 500 manat, 1 ədəd yataqi dəsti qiyməti 1200 manat, 1 ədəd termo qiyməti 200 manat, 2 ədəd tumba qiyməti 150 manat, 3 ədəd lüstür qiyməti 300 manat, 2 ədəd gecə işığı 60 manat, 1 ədəd televizor altlığı qimyəti 110 manat, 1 ədəd stenka mebelləri qiyməti 1500 manat, 10 ədəd kasa qiyməti 40 manat, 20 ədəd dərin sini qimyəti 40 manat, 20 ədəd dayaz sini qiyməti 40 manat, 12 ədəd böyük balaca güllü sini naboru qiyməti 120 manat, 20 ədəd böyük boşqab qiyməti 40 manat, 20 ədəd balaca boşqab qiyməti 30 manat, 2 ədəd xurustal güldan qiyməti 160 manat, 2 ədəd yaşıl balaca güldan qiyməti 70 manat, 18 ədəd servantın madonna qabları qimyəti 110 manat, 2 ədəd böyük qırmızı ləyən qimyəti 15 manat, 1 ədəd sarı çuqun ləyən qiyməti 25 manat, 1 ədəd d əmir ləyən qiyməti 20 manat, 2 ədəd böyük podnis qiyməti 20 manat, bir ədəd elektirk samovarı qiyməti 55 manat, 2 ədəd xurustal meyvə qabı qiyməti 40 manat, 2 ədəd xrustal qəndqabı qiyməti 30 manat, 6 ədəd xrustal müərbbə qabı qiyməti 30 manat, 1 dəst divan kreslo xalçası qiyməti 90 manat, 4 ədəd döşəmə xalça qiyməti 400 manat, 1 ədəd taxt döşəyi 1 yorğan 2 balışları qiyməti 350 manat, 2 ədəd döşək yorğanları ilə birlikdə qiyməti 200 manat, 6 ədəd balış qiyməti 180 manat, 6 ədəd nalça qimyəti 100 manat, 1 ədəd taxt odeyalı qiyməti 80 manat, 1 ədəd tək odeyal qiyməti 50 manat, 6 ədəd çəhrayı bakal qimyəti 40 manat, 6 ədəd çəhrayı balaca bakal qiyəti 35 manat, 1 ədəd lampa qiyməti 20 manat, 6 ədəd dəmir paltar veşilkası qiyməti 5 manat, 1 ədəd uşaq beşiyinin yorğan döşəyi və kalyaskası qiymə ti 100 manat, 4 ədəd araq stəkanı qiyməti 20 manat, 12 ədəd mürəbbə çay qaşığı qiyməti 10 manat, 1 ədəd qəhvədan altlığı qiyməti 15 manat, qiyməti 15 manat olan 1 ədəd qənd tabaqçasının Cavabdeh2, 1 ədəd 32 qram çəkidə qızıl boyunbağı, bilərzik, sırğa üzük ibarət komplekt Rusiyadan ona əri tərəfindən 1500 manat, 1 ədəd 8 qram çəkidə nişan üzüyü 320 manat, 1 ədəd brilyant qaşlı üzük qiyməti 500 manat, 1 ədəd 6 qram çəkidə yaşıl qaşlı üzük qimyəti 240 manat, 1 ədəd 8 qram çəkidə qaşlı üzük (qırmızı qaş) qiyməti 300 manat, 1 ədəd 9 qram çəkidə ağ qaşlı üzük qiyməti 360 manatdan ibarət qızıl-ziynət əşyalarının naturada və ya qətnamə icra oluna vaxt olmayan qızıl-ziynət əşyalarının dəyərinin Cavabdeh1 alınaraq İddiaçı verilməsinə dair nəticəsi qanunidir. Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 106.3 -cü maddəsinə əsasən, tərəfin tələb və etirazlarının əsaslandırıldığı faktları digər tərəfin etiraf etməsi əks tərəfi gələcəkdə bu faktları sübut etməkdən azad edir. Həmin Məcəllənin 14.2-ci və 77.1-ci maddələrinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. MPM-nin 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtətəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 29-cu maddəsinə əsasən hər kəsin mülkiyyət hüququ vardır. Mülkiyyət hüququ, o, cümlədən x üsusi mülkiyyət hüququ qanunla qorunur. Hər kəsin mülkiyyətində daşınar və daşınmaz əmlak ola bilər. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətcinin təkbaşına və başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir. İnsan Hüquqlarının və X4 Haqqında Konvesiyanın 1 saylı Protokolunun 1-ci maddəsinə əsasən hər bir fiziki və hüquqi şəxs öz mülkiyyətindən dinc istifadə hüququna malikdir. Heç kəs cəmiyyətin maraqları naminə, qanunla və beynəlxalq hüququn ümumi prinsipləri ilə nəzərdə tutulmuş şərtlər istisna olunmaqla, öz mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz. Kollegiya apelyasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi ilə razılaşaraq bildirir ki, kassasiya şikayətinin dəlilləri qətnamənin ləğv edilməsi üçün əsas təşkil etmir və iş üzrə maddi və p rosessual hüquq normaları düzgün tətbiq olunmuşdur. Ona görə də kassasiya şikayəti təmin olunmamalı, qətnamə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-in 417-419-cu və 421-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALDİ: Kassasiya şikayəti təmin edilməsin. Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx.xx.2019-cu il tarixli, xnömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanlsın. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.