Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(103)-3041/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(103)-3041/2020 23.10.2020 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Hakimlər Tanrıverdiyev Anar Vəzir oğlunun sədrliyi və məruzəsi ilə, Səmədov Tofiq Səməd oğlu və Şirinov İkram Sabir oğlundan ibarət tərkibdə, Məhkəmə iclas katibi Fərəh Qulam qızının katibliyi, İddiaçı və Cavabdeh3 MMC-nin vəkili və etibarnamə üzrə nümayəndəsi Nümayəndə iştirakları ilə, İddiaçı müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs qismində Azərbaycan Respublikası ƏMDK yanında DƏDRX-nin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsi cəlb edilməklə cavabdehlər Bakı şəhəri 41 saylı notariat kontoruna, Cavabdeh3 MMCyə, X28, X29, X41, Cavabdeh2, Avcuoğlu Ayselə və X9 qarşı “bağışlama və alqı-satqı müqavilələrinin, dövlət reyestrində qeydə alınmış qeydiyyatın (çıxarışların) etibarsız hesab edilməsi və mülkiyyətin əvvəlki vəziyyətə bərpa olunması” tələbinə dair Bakı şəhəri Səbail Rayon Məhkəməsinin 2(009)-2825/2019 saylı, xx.xx.2019-cu il tarixli qətnaməsindən iddiaçı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, M ü ə y y ə n e t d i: İşin halları: İddiaçı müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs qismində Azərbaycan Respublikası ƏMDK yanında DƏDRX-nin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsi cəlb edilməklə cavabdehlər Bakı şəhəri 41 saylı notariat kontoruna, Cavabdeh3 MMCyə, X28, X29, X41, Cavabdeh2, Avcuoğlu Ayselə və X9 qarşı qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək prospekti 2199 məhəllədə yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin «A» tikilisi ilə əlaqədar bağlanmış Bakı şəhəri 41 saylı notariat kontorunda xx.xx.2006-cı il tarixdə, 4Ə-641 reyestr nömrəli müqaviləyə əsasən «xxxxx» şirkəti tərəfindən «A» tikilisinin 288,0 kv.m hissə Vatadi Hasana, 1350,0 kv.m hissə Vatadi Məryəm, 600.0 kv.m hissə Vatadi Mashaya bağışlama müqaviləsinin; Bakı şəhəri 41 saylı DNK-da təsdiq edilmiş «xxxxx» şirkətinin «A» tikilisindən 72.0 kv.m hissəni Cavabdeh2 satmasına dair xx.xx.2006-cı il tarixli, 4Ə-646 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinin; Bakı şəhəri 41 saylı DNK-da təsdiq edilmiş «xxxxx» şirkətinin «A» tikilisindən 72,0 kv.m hissəni Avcuoğlu Ayselə satmasına dair xx.xx.2006-cı il tarixli, 4Ə-645 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinin; Bakı şəhəri 41 saylı DNK-da təsdiq edilmiş «xxxxx» şirkətinin «A» tikilisindən 144,0 kv.m hissəni X1 dair xx.xx.2006-cı il tarixli, 4Ə-650 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab olunması və onların hüquqi nəticələrinin ləğv edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Azərbaycan Respublikası Bakı şəhəri İcra Hakimiyyəti Texniki İnventarlaşdırma və Mülkiyyət Hüquqlarının Qeydiyyatı İdarəsi tərəfındən 02 saylı reyestr kitabının 223 səhifəsində xx.xx.2006-ci il tarixdə qeydə alınmış, QYM seriyalı, 003286 nömrəli qeydiyyat vəsiqəsinə əsasən Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək prospekti 2199-cu məhəllədə yerləşən qeyri-yaşayış sahəsi ümumi paylı mülkiyyət kimi onun (“A” tikilisinin 1/5 hissəsi), X52 (“A” tikilisinin 2/5 hissəsi), X58 (“B” tikilisi), Aydoqan Ridvan (“A” tikilisinin 1/14 hissəsi) və “xxxxx” şirkəti (qalan hissə) aralarında bölünmüşdür. O, mülkiyyətində olan həmin əmlakından cavabdehlərin qanunsuz təsirləri nəticəsində istifadə və ona sahiblik edə bilmir.Ona görə də, hesab edir ki, onun mülkiyyətində olan pay naturada ayrılmalıdır. Bu barədə Bakı şəhəri Xətai rayon məhkəməsində iddia qaldıran zaman Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin Bakı şəhər Ərazi İdarəsi tərəfındən verilmiş xx.xx.2015-ci il tarixli, **********41 saylı məktubla Bakı şəhəri Xətai rayon məhkəməsinə ünvanlanmış məktubda olan uyğunsuzluq açıq-aşkar görünür.Belə ki, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək prospekti, 2199-cu məhəllə, 29 ünvanında yerləşən qeyri yaşayış binasınm “A” tikilisinə dair mövcud olamayan sahələrə dair Bakı şəhəri 41 saylı notariat kontoru tərəfındən alqı-satqı müqavilələri bağlanmışdır ki, bu da onun paylı mülkiyyət hüququna öz təsirini göstərməklə onun qanunla müəyyən edilmiş sahənin ona verilməməsi ilə nəticələnmişdir. Belə ki, Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin Bakı şəhər Ərazi İdarəsi tərəfındən verilmiş xx.xx.2015-ci il tarixli, **********41 saylı məktubda aşağıdakılar göstərilmişdir ki, bunları sıra ardıcıllığı ilə aşağıdakı qaydada izah edir: Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək prospekti, 2199-cu məhəllə, 29 ünvanında yerləşən qeyri yaşayış binasının “A” (ü/s 3841.9 kv.m, ə/s 3672.7 kv.m, k/s 169.2 kv.m), “B” (ü/s 101.2 kv.m, ə/s 55.2 kv.m, k/s 46.0 kv.m) tikililəri xx.xx.1999-cu il tarixdə, “C” (ü/s 599.7 kv.m, ə/s 402.3 kv.m, k/s 197.4 kv.m), “V” (ü/s 1235.7 kv.m, ə/s 891.06 kv.m, k/s 344.64 kv.m), tikililəri xx.xx.2008-ci il tarixdə, “D” (ü/s 448.9 kv.m, ə/s 13.5 kv.m, k/s 435.4 kv.m), “E” (ü/s və ə/s 470.2 kv.m), “F” (ü/s 472.0 kv.m, ə/s 293.3 kv.m, k/s 178.7 kv.m) tikililəri xx.xx.2013-cü il tarixdə “xxxxx” Şirkətinin adına qeydiyyatdan keçmişdir. X58 Bakı şəhəri 12 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.1999-cu il tarixli, 3M5-945 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “B” tikilisini “xxxxx” Şirkətindən almışdır. Yigittekin Mustafa Bakı şəhəri 12 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2004-cü il tarixli, 4Ə-03-590 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “A” tikilisindən 1/5 hissə, X52 Bakı şəhəri 12 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2004-cü il tarixli, 4Ə-03-589 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “A” tikilisindən 2/5 hissə, Aydoğdu Ridvan Bakı şəhəri 12 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2004-cü il tarixli, 4Ə-04-672 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən «A» tikilisindən 1/14 hissə «xxxxx» Şirkətindən almışdır. X59 Bakı şəhəri 14 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2006-cı il tarixli, 40-56 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “A” tikilisindən 1/5 hissəni Yigittekin Mustafadan almışdır. Yigittekin Mustafa Bakı şəhəri 41 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2006-cı il tarixli, 40-650 reyestr nömrəli alqısatqı müqaviləsinə əsasən 144.0 kv.m hissə, Cavabdeh2 Bakı şəhəri 41 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2006-cı il tarixli, 40-646 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “A” tikilisindən 72.0 kv.m hissə “xxxxx” Şirkətindən almışdır. “xxxxx” Şirkəti Bakı şəhəri 41 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2006-cı il tarixli, 40-641 reyestr nömrəli bağışlama müqaviləsinə əsasən “A” tikilisindən 288.0 kv.m hissə Vatadi Hasana, 1350.0 kv.m hissə Vatadi Məryəm, 600.0 kv.m hissə Vatadi Mashaya bağışlamışdır. Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2008-ci il tarixli, 40-4-697 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Vatadi Masha ona məxsus “A” tikilisindən 600.0 kv.m hissəni, xx.xx.2008-ci il tarixli, 40-5-765 reyestr nömrəli alqı-satqı müqavıləsmə əsasən “xxxxx” Şirkəti “V” tikilisini X8, o isə qeyd olunan sahələri Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2012-ci il tarixli, 4ə-5/1517 reyestr nömrəlı bağışlama müqaviləsinə əsasən X42 bağışlamışdır. Vatadi Məryəm ona məxsus hissədən 360.0 kv.m hissəni Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 40- 2/807 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsınə əsasən X5. Vatadi Hassan ona məxsus hissədən 72.0 kv.m hissəni Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdıq edilmiş xx.xx.2008-ci il tarixli, 4Ə-4-705 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən X11, 72.0 kv.m hissəni isə xx.xx.2008- ci il tarixli, 4Ə-4-704 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən X3. Vatadi Məryəm ona məxsus 990.0 kv.m hissəni Bakı şəhəri 9 saylı DNKda təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 4Ə-2/885 reyestr nömrəli bağışlama müqaviləsinə əsasən Vatadi Hassana bağışlamışdır. X60 Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 4Ə-5-1696 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “E” tikilisindən 220.0 kv.m hissəni “xxxxx” Şirkətindən almışdır. X44 Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 4Ə-5-1698 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsina əsasən “F” tikilisindən 1-ci mərtəbə 12.8 kv.m hissəni “xxxxx” Şirkətindən almışdır. Avcuoğlu Aysel Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 4Ə-5-1704 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “F” tikilisindən 1-ci mərtəbə 55.4 kv.m və 2ci mərtəbə 20.9 və 24.0 kv.m hissəni “xxxxx” Şirkətindən almışdır. Cavabdeh2 Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 4Ə-5-1703 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “F” tikilisindən 1-ci mərtəbə 65.0 kv.m və 2-ci mərtəbə 22.4, 7.3 və 21.2 kv.m hissəni “xxxxx” Şirkətindən almışdır. Vatadi Hassan Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 4Ə-5-1711 reyestr nömrəli alqı-satql müqaviləsinə əsasən “F” tikilisindən 1-ci mərtəbə 21.3 və 29.8 kv.m hissə və 2-ci mərtəbə 21.0, 11.3 və 16.8 kv.m hıssəni “xxxxx” Şirkətindən almışdır. Yiğittekin Mustafa Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 40-5-1710 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “F” tikilisindən 283.3 kv.m hissəni “xxxxx” Şirkətindən almışdır. X14 Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü tarixli, 40-5-1697 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “F” tikilisindən 1-ci mərtəbə 3.5 kv.m hissəni “xxxxx” Şirkətindən almışdır. Yiğittekin Mustafa ona məxsus “A” tikilisindən 36.0 kv.m və “F” tikilisindən 1-ci mərtəbədən 22.0 kv.m və 2-ci mərtəbədən 22.0 kv.m hissəni Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 4Ə-7- 2263 reyestr nömrəli bağışlama müqaviləsinə əsasən X30 bağışlamışdır. Bakı şəhəri Xətai rayon Məhkəməsinin 2(011)-2319/14 saylı, xx.xx.2011-ci il tarixli qərarı ilə “A” tikilisindən Vatadi Hassana məxsus 1134.0 kv.m hissədən 1005.12 kv.m hissə ayrılaraq “xxxxx” Şirkətinin mülkiyyətinə verilmişdir. Hazırda “B” tikilisi 101.2 kv.m hissə X31, “A” tikilisindən 1/5 hissə İddiaçı, 2/5 hissə X20, 1/14 hissə Aydoğdu Ridvan oğlunun, “A” tikilisindən 600 kv.m və “V” tikilisindən 1236 kv.m hissə X32, “A” tikilisindən 360.0 kv.m, ”E” tikilisindən 220.0 kv.m hissə X33, “A” tikilisindən 72.0 kv.m, “F” tikilisindən 1-ci mərtəbəsindən 12.8 kv.m hissə X15, “A” tikilisindən 72.0 kv.m və “F” tikilisinin 1-ci mərtəbəsindən 55.4 kv.m, 2-ci mərtəbəsindən 44.9 kv.m hissə Avcuoğlu Ayselin, “A” tikilisindən 72.0 kv.m və “F” tikilisinin 1-ci mərtəbəsindən 65.0 kv.m, 2-ci mərtəbəsindən 50.9 kv.m hissə Cavabdeh2, “A” tikilisindən 72.0 kv.m, “F” tikilisindən 1-ci mərtəbə 3.5 kv.m (1 saylı sahə) hissə X12, “A” tikilisindən 108.0 kv.m, “F” tikilisindən 99.3 kv.m hissə Yigittekin Mustafanın, “A” tikilisindən 36.0 kv.m, “F” tikilisindən 44.0 kv.m hissə X21, “A” tikilisindən 128.88 kv.m və “F” tikilisindən 100.2 kv.m hissə Vatadi Hassanın, “A” tikilisindən ü/s-1005.12 kv.m “C” tikilisi, “D” tikilisi, “E” tikilisindən 248.2 kv.m hissə “xxxxx” Şirkətinin adına daşınmaz əmlakın dövlət reyesterində qeydiyyatdan keçmişdir. Reysetr xidmətinin Bakı şəhər Ərazi idarəsinin bu məktubuna nəzər salınarsa görünür ki, xx.xx.2006-cı ildə 41 saylı Dövlət Notariat Kontorunda 4Ə-641 reyestr nömrəli bağışlama müqavləsi və ondan sonra sözügedən binanın “A” tikilisi ilə bağlanmış əqdlər mövcud olmayan və reyestrdə qeydə alınmayan tikililərə dair bağlandığından həmin əqdlər qanunsuz olmaqla hər hansı bir hüquqi nəticə yaratmırlar. Belə ki, “xxxxx” Şirkəti Bakı şəhəri 41 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2006-cı il tarixli, 4Ə-641 reyestr nömrəli bağışlama müqaviləsinə əsasən “A” tikilisindən 1350.0 kv.m hissə Vatadi Məryəm və 600.0 kv.m hissə Vatadi Mashaya bağışlama müqaviləsini təsdiq etməkdə səhvə yol verməklə qanunvericiliyin tələblərini pozmuşdur. Çünki “A” tikilisində bu qədər ərazi mövcud olmamış, dövlət reyestrində qeydiyyatdan keçməmişdirsə, notariat orqanı olmayan və reyestrdə qeyd alınmayan bu əraziyə dair hər hansı bir müqaviləni təsdiq etməkdə Notariat fəaliyyəti haqqında təlimatın və müki qanunvericiliyin tələblərini kobud surətdə pozmuşdur. Bu göstərilən şəxslərin adından və sözügedən binanın “A” tikilisi ilə sonradan aparılmış digər əməliyyatlar da hər hansı bir hüquqi nəticə yaratmadığından bağışlama və alqı-satqı müqavilələri, həmçinin onların hüquqi nəticələri ləğv olunmalıdır. Çünki Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək prospekti 2199-cu məhəllədə yerləşən qeyriyaşayış sahəsinin “A” tikilisində bu qədər ərazi mövcud olmadığı və dövlət reyestrində qeydiyyatdan keçmədiyi halda Bakı şəhəri 41 saylı DNK bu müqavilələri təsdiq etməli deyildi. xx.xx.1999-cu il tarixdə dövlət reyestrində qeydə alınmış Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək prospekti 2199-cu məhəllədə yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin “A” tikilisinin ümumi sahəsi 3841,9 kv m., əsas sahəsi 3872,7 kv.m, köməkçi sahəsi isə 169,2 kv. m olmuşdur. Bakı şəhəri 41 saylı DNK-da təsdiq olunmuş bağışlama və alqı satqı müqavilələri ilə “xxxxx” şirkəti Vatadi Məryəmə 1350 kv.m, Vatadi Masaya 600 kv.m, Cavabdeh2 72 kv.m, Avcuoğlu Ayselə 72 kv.m və Yigittekin Mustafaya 144 kv.m verilən sahələrin cəmini hesablanarsa, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək prospekti 2199-cu məhəllədə yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin “A” tikilisinin əsas sahəsi 4991,96 kv. m olur ki, bu da dövlət reyestində aparılan qeydiyyatla ziddiyyət təşkil edir. Çünki “A” tikilisinin dövlət reyestrində qeydiyyatdan keçmiş əsas sahəsi 3872,7 kv.m olmuşdur. Yuxarıda qeyd etdiyi kimi onun da “A” tikilisində 1/5 hissə payı vardır və bu “xxxxx” şirkəti və notariat orqanı tərəfindən aparılan qanunsuz əməliyyatlar nəticəsində öz payını faktiki olaraq müəyyən edə bilmir. Bu da onu mülkiyyətindən məhrum edir. Daha sonra iddiaçı iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə təqdim edərək bildirmişdir ki, hazıra qədər mövcud olan məhkəmə mübahisəsi ilə bağlı qəbul edilmiş qətnamə və qərarlardan aydın olur ki, Bakı şəhəri Xətai rayonu, Babək prospekti, 2199-cu məhəllə, 29 ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış binasının “A” tikilisinin ümumi sahəsi 3841.9 kv.m., əsas sahəsi 3672.7 kv.m., köməkçi sahəsi 169.2 kv.m. hissəsindən əsas sahəsi 3672.7 kv.m-dən ibarət hissəsinin ilkin olaraq 1/5 hissədə (768.38 kv.m) onun, 2/5 hissədə (1536.76 kv.m) X34, 1/14 hissədə (274.42 kv.m) X16 və qalan 1262.34 kv.m. hissədə ’’xxxxx” şirkətinin mülkiyyət hüquqları olmuş, sonradan "xxxxx” şirkəti ona və digər mülkiyyətçilərə məlumat vermədən və razılıqlarını almadan Bakı şəhəri 41 saylı notariat kontorunda xx.xx.2006-cı il tarixdə, 4Ə-641 reyestr nömrəli bağışlama müqaviləsinə əsasən “A” tikilisindən 288.0 kv.m hissəni Vatadi Hassana, 1350.0 kv.m hissəni Vatadi Maryama, 600.0 kv.m hissəni isə Vatadi Mahsaya bağışlamışdır. Bundan başqa, cavabdeh ’’xxxxx” şirkəti ona və digər mülkiyyətçilərə məlumat vermədən və razılıqlarını almadan Bakı şəhəri 41 saylı DNK-da təsdiq edilmiş “A” tikilisindən 72,0 kv.m hissəni xx.xx.2006-cı il tarixli, 4Ə-646 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Cavabdeh2, 72,0 kv.m hissəni xx.xx.2006-cı il tarixli, 4Ə-645 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Avcuoğlu Ayselə, 144,0 kv.m hissəni isə xx.xx.2006-cı il tarixli, 4Ə- 650 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən X2, bununla da Bakı şəhəri Xətai rayonu, Babək prospekti, 2199-cu məhəllə, 29 ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış binasının “A” tikilisinin mülkiyyətçilərinin sayı artmışdır. Bu baxımdan, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 46 və 50-ci maddələrinin tələblərinə görə Bakı şəhəri Xətai rayonu, Babək pr-ti, 2199-cu məhəllə, 29 ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış binasına yeni mülkiyyət hüququ əldə edən mülkiyyətçilər də işə cavabdeh qismində cəlb edilməlidirlər. 2019-cu ilin sentyabr ayında ona məlum olmuşdur ki, Cavabdeh3 MMC 2006-cı ildə onun məlumatı və razılığı olmadan ümumi mülkiyyətdə olan qeyri-yaşayış sahəsinin bir hissəsini, o cümlədən onun payına düşən hissədən 648.38 kv.m-i qanunsuz olaraq bağışlamış və ya satmış, qalan 120,0 kv.m hissə onun faktiki istifadəsindədir. Belə ki, ’’xxxxx” şirkəti Bakı şəhəri Xətai rayonu, Babək prospekti 2199 məhəllə, 29 ünvanda yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin “A” tikilisinin 288.0 kv. hissəni X28, 1350.0 kv. m hissəni X29 və 600.0 kv.m hissəsini isə X41 Bakı şəhəri 41 saylı notariat kontorunda xx.xx.2006-cı il tarixdə, 4Ə-641 reyestr nömrədə bağlanmış bağışlama müqaviləsinə əsasən bağışlamışdır. Bundan başqa, ’’xxxxx” şirkəti Bakı şəhəri Xətai rayonu, Babək pr-ti 2199 məhəllə, 29 ünvanda yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin “A” tikilisinin 72,0 kv.m hissəsini Avcuoğlu Ayselə Bakı şəhəri 41 saylı DNK-da xx.xx.2006-cı il tarixdə 4Ə-645 reyestr nömrədə təsdiq edilmiş AN-İ seriyalı, ******* №-li alqı-satqı müqaviləsinə, “A” tikilisinin 72,0 kv.m hissəsini Cavabdeh2 Bakı şəhəri 41 saylı DNK-da xx.xx.2006-cı il tarixdə 4Ə-646 reyestr nömrədə təsdiq edilmiş AN-İ seriyalı, ******* №-li alqı-satqı müqaviləsinə və “A” tikilisinin 144,0 kv.m hissəsini X9 Bakı şəhəri 41 saylı DNK-da xx.xx.2006-cı il tarixdə 4Ə-650 reyestr nömrədə təsdiq edilmiş AN-İ seriyalı, ******* №-li alqı-satqı müqaviləsinə əsasən satmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 213.1, 213.2, 213.3, 213.6 və 213.7-ci mad. əsasən iki və ya bir neçə şəxsin mülkiyyətində olan əşya onlara ümumi mülkiyyət hüququ əsasında mənsubdur. Həmin Məcəllənin 215.1, 215.4, 215.5 və 215.6- cımad. əsasən paylı mülkiyyətdə olan əşyaya sahiblik və ondan istifadə onun bütün mülkiyyətçilərinin razılaşması əsasında, razılaşma əldə edilmədikdə isə məhkəmənin müəyyənləşdirdiyi qaydada həyata keçirilir. Həmin Məcəllənin 218.1, 218.2, 218.3, 218.4 və 218.5-cimad. əsasən ümumi paylı mülkiyyət hüququndakı pay üçüncü şəxsə satılarkən paylı mülkiyyətin qalan mülkiyyətçiləri satılan payı, açıq hərracdan satış halı istisna olmaqla, satıldığı qiymətə və digər bərabər şərtlər əsasında almaqda üstünlük hüququna malikdirlər. Ümumi mülkiyyət hüququndakı payın satışı üçün açıq hərraca paylı mülkiyyətin bütün mülkiyyətçiləri razılıq vermədikdə belə hərrac bu Məcəllənin 224.2-ci maddəsində nəzərdə tutulan hallarda keçirilə bilər. Göründüyü kimi, cavabdeh ”xxxxx” şirkəti ilə digər cavabdehlər X54, X55, X61, Avcuoğlu Aysel, Cavabdeh2 və X13 arasında bağlanmış bağışlama və alqı-satqı müqavilələri qanunun tələblərinə zidd olaraq bağlandığı üçün etibarsızdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 337.1, 337.2, 337.3, 337.4 və 337.5-ci mad. əsasən bu Məcəllədə müəyyənləşdirilmiş şərtləri pozmaqla bağlanmış əqd etibarsızdır. Sadalanan qanunvericiliyin tələblərindən göründüyü kimi, ümumi mülkiyyətdə olan Bakı şəhəri Xətai rayonu, Babək prospekti 2199 məhəllədə yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin “A” tikilisinin sahələri digər şəxslərə bağışlanarkən və satılarkən digər mülkiyyətçilərə, o cümlədən ona məlumat verilməməsi və razılığının alınmaması ciddi qanun pozuntusu hesab edilir. Göstərilənlərə əsasən Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək prospekti 2199 məhəllədə 29 ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin «A» tikilisinin 288.8 kv. hissəsinə dar «xxxxx» şirkəti ilə X56 arasında Bakı şəhəri, 41 saylı notariat kontorunda xx.xx.2006-cı il tarixdə, 4Ə- 641 reyestr nömrədə bağlanmış bağışlama müqaviləsinin; Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək pr-ti 2199 məhəllə, 29 ünvanda yerlşən qeyri-yaşayış sahəsinin «A» tikilisinin 72,0 kv.m hissəsinə dair «xxxxx» şirkətinin adından etibarnaməyə əsasən X45 ilə Avcuoğlu Aysel arasında Bakı şəhəri 41 saylı DNK-da xx.xx.2006-cı il tarixdə 4Ə-645 reyestr nömrədə təsdiq edilmiş AN-1 seriyalı, ******* №-li alqı-satqı müqaviləsinin; Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək pr-ti 2199 məhəllə, 29 ünvanda yerlşən qeyri-yaşayış sahəsinin «A» tikilisinin 72,0 kv.m hissəsinə dair «xxxxx» şirkətinin adından etibarnaməyə əsasən X45 ilə Cavabdeh2 arasında Bakı şəhəri 41 saylı DNK-da xx.xx.2006-cı il tarixdə 4Ə-645 reyestr nömrədə təsdiq edilmiş AN-1 seri yalı, ******* №-li alqı-satqı müqaviləsinin; Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək pr-ti 2199 məhəllə, 29 ünvanda yerlşən qeyri-yaşayış sahəsinin «A» tikilisinin 144,0 kv.m hissəsinə dair «xxxxx» şirkətinin adından etibarnaməyə əsasən X45 ilə X13 arasında Bakı şəhəri 41 saylı DNK-da xx.xx.2006-cı il tarixdə 4Ə-645 reyestr nömrədə təsdiq edilmiş AN-1 seri yalı, ******* №-li alqı-satqı müqaviləsinin; X17, X22, X35, Avcuoğlu Aysel, Cavabdeh2, X7 adlarına dövlət reyestrində qeydə alınmış qeydiyyatların (çıxarışların) etibarsız hesab edilməsi və Bakı şəhəri Xətai rayonu, Babək prospekti 2199 məhəllədə, 29 ünvanda yerləşən qeyriyaşayış sahəsinin xx.xx.2006-cı il tarixə mülkiyyətin bərpa olunması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Bakı şəhəri Səbail Rayon Məhkəməsinin 2(009)-2825/2019 saylı, xx.xx.2019-cu il tarixli qətnaməsi ilə iddianın rədd edilməsi qət edilmişdir. Qətnamədən iddiaçı apellyasiya şikayəti verərək, Bakı şəhəri Səbail Rayon Məhkəməsinin 2(009)-2825/2019 saylı, xx.xx.2019-cu il tarixli qətnaməsinin ləğv edilməsini və iddianın təmin edilməsini xahiş etmişdir. Apellyasiya şikayəti və dəlilləri: Apellyasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, mübahisə predmeti olan əmlak paylı mülkiyyətdədir. İlkin olaraq iddia tələbinin əsasında iddiaçının paylı mülkiyyətində olan əmlaka həmin pay çərçivəsində onun mülkiyyət hüquqlarının müdafiəsi dayanır. Digər tərəfdən isə payçının razılığı olmadan onların üstünlük hüququ pozularaq mübahisə predmeti olan əmlakın paylarının özgəninkiləşdirilməsinin qeyri-qanuniliyidir. Mübahisəli qeyri-yaşayış sahəsinin A tikillisinin 5/1 hissəsi iddiaçının xüsusi mülkiyyətindədir. Mülki Məcəllənin 384-cü maddəsinə görə şəxsi qeyri-əmlak hüquqlarının və qeyri-maddi əmlak nemətlərinin müdfiəsi haqqında tələblərə, mülkiyyətçinin və ya digər sahibin onun hüquqnun hər cür pozuntularının aradan qaldırılması haqqında tələblərə, özü də bu pozuntular sahiblikdən məhrumetmə ilə birləşdirilmiş olmasa belə iddia müddəti şamil edilmir. Mülki Məcəllənin 375.2-ci maddəsinə görə, məhkəmə tərəfindən iddia müddəti yalnız mübahisə tərəfinin məhkəmə qərarı çıxarılanadək verdiyi ərizə əsasında tətbiq edilə bilər. Cavabdehlər tərəfindən iddia müddətinin tətbiq edilməsi barədə heç bir ərizənin təqdim edilməməsinə baxmayaraq məhkəmə özü iddia müddəti tətbiq etmişdir. İddiaçı apellyasiya şikayətinin əsası kimi qeyd edilən hallara və Mülki Məcəllənin 152.1, 218, Mülki Prosessual Məcəllənin 385, 386, 388-ci maddələrinə istinad etmişdir. Tərəflərin izahatları: Kollegiya iclasında iştirak edən İddiaçı apellyasiya şikayətinin məzmununa uyğun izahat verərək, apellyasiya şikayətinin təmin edilməsini və birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilərək iddianın təmin edilməsini xahiş etmişdir. Kollegiya iclasında iştirak edən Cavabdeh3 MMC-nin nümayəndəsi və vəkili V. Hüseynbəyov iddiaçının apellyasiya şikayətinin dəlillərinə etiraz edərək, şikayətin təmin edilməməsini və birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etmişdir. İşə baxılması vaxtı və yeri haqqında digər cavabdehlərə və üçüncü şəxsə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq kollegiya iclasında iştirak etməmiş və iştirak etməmələrinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişlər. Məhkəmə kollegiyası Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 376.2-ci maddəsinə əsasən digər cavabdehlərin və üçüncü şəxsin iştirakı olmadan apellyasiya şikayətinə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Kollegiya işin hallarını apellyasiya şikayətinin dəlilləri ilə birgə araşdırıb iş üzrə birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə ilə razılaşır və hesab edir ki, iddiaçı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilməməlidir. Sübutların tədqiqi: Belə ki, iş materiallarında olan Texniki İnventarlaşdırma və Mülkiyyət Hüquqlarının Qeydiyyatı İdarəsinin xx.xx.2006-cı il tarixli, 30/2187 saylı qeydiyyat vəsiqəsinin təsdiq olunmuş surətindən görünür ki, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək prospekti, 2199-cu məhəllədə yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin (əsas sahəsi 3672,7 kv.metr, yardımşı sahəsi 169,2 kv.metr, ümumi sahəsi isə 3941,9 kv.metr) "A" tikilisinin 1/5 hissəsi X36, "A" tikilisinin 2/5 hissəsi X20, "B" tikilisinin X31, 1/14 hissəsi Aydoqan Ridvanın, qalan hissəsi "xxxxx" şirkətinin adına qeydiyyata alınmışdır. İş materiallarında olan xx.xx.2004-cü il tarixli, AN-İ №0009958 saylı alqı-satqı müqaviləsinin surətindən görünür ki, “xxxxx” firması Bakı şəhəri Tİ və MHQ İdarəsi tərəfindən 28.02.04-cü il tarixdə verilmiş 30/51 saylı arayışa əsasən Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək prospekti 2199-cu məhəllədə yerləşən əsas sahə 3571 kv.m., k/sah. 169.2 kv.m. qeyri-yaşayış sahəsindən 5/1 hissəni Yiğittekin Mustafanın mülkiyyətinə vermişdir. İş materiallarında olan xx xxxxxxxx 2006-cı il tarixli, 4ə-641 reyestr nömrəli bağışlama müqaviləsindən görünür ki, «xxxxx» şirkəti Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək pr-ti, 2199-cu məhəllədə yerləşən qeyri-yaşayış sahəsindən texniki pasporta əsasən «A» tikilisində yerləşən ona məxsus olan qalan hissədən 288.0 kv.m sahəsini X28, 1350,0 kv.m sahəsini X29 və 600,0 kv.m sahəsini X41 bağışlamışdır. İş materiallarından görünür ki, xx.xx.2006-cı il tarixli, 4ə-645 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, «xxxxx» şirkətinin adından etibarnamə əsasında X77 Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək pr. 2199-cu məhəllədə yerləşən «xxxxx» şirkətinə məxsus qalan hissədən ibarət qeyriyaşayış sahəsindən texniki pasporta əsasən «A» tikilisində yerləşən 72,0 kv.m qeyri-yaşayış sahəsini Avcuoğlu Ayselin mülkiyyətinə vermişdir. İş materiallarından görünür ki, xx.xx.2006-cı il tarixli, 4ə-646 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, «xxxxx» şirkətinin adından etibarnamə əsasında X77 Bakı şəhəri , Xətai rayonu, Babək pr. 2199-cu məhəllədə yerləşən «xxxxx» şirkətinə məxsus qalan hissədən ibarət qeyriyaşayış sahəsindən texniki pasporta əsasən «A» tikilisində yerləşən 72,0 kv.m qeyri-yaşayış sahəsini Cavabdeh2 mülkiyyətinə vermişdir. İş materiallarından görünür ki, xx.xx.2006-cı il tarixli 4ə-650 reyestr nömrəli alqısatqı müqaviləsindən görünür ki, «xxxxx» şirkətinin adından etibarnamə əsasında X77 Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək pr. 2199-cu məhəllədə yerləşən «xxxxx» şirkətinə məxsus qalan hissədən ibarət qeyriyaşayış sahəsindən texniki pasporta əsasən «A» tikilisində yerləşən 144,0 kv.m qeyri-yaşayış sahəsini X27 mülkiyyətinə vermişdir. İş materiallarında olan **********93 saylı, xx xxxxx 2019-cu il tarixli Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən iddiaçıya göndərilən məktubda qeyd olunur ki, “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Qanunun 5.1-ci maddəsinə əsasən daşınmaz əmlakın təsvirini, dövlət qeydiyyatına alınmış hüquqları və onların məhdudlaşdırılmasına (yüklülüyünə) dair dövlət reyestrindən arayış yazılı və ya elektron formada hüquq sahibinə, onun tərəfindən vəkil edilmiş şəxsə, hüquq sahibinin əmlakına qanun və ya vəsiyyət əsasında vərəsəlik hüququ olan şəxslərə onların yazılı və ya elektron müraciətləri və ya məhkəmə qərarı əsasında verilir. İş materiallarında olan **********16 saylı, xx xxx 2019-cu il tarixli Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən iddiaçıya göndərilən məktubda qeyd olunur ki, sözügedən ünvanda yerləşən qeyri-yaşayış binasının bütün tikililəri və baş planının ölçüləri-konfiqurasiyası faktiki fəziyyətə uyğun gəlmədiyindən müraciətin təmin edilməsi mümkün olmamışdır. **********41 saylı, xx.xx.2015-ci il tarixli Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin Bakı şəhər Ərazi İdarəsi tərəfindən göndərilən məktubdan görünür ki, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək prospekti 2199-cu məhəllə, 29 ünvanında yerləşən qeyri yaşayış binasının “A” (ü/s 3841.9 kv.m, ə/s 3672.7 kv.m, k/s 169.2 kv.m), “B” (ü/s 101.2 kv.m, ə/s 55.2 kv.m, k/s 46.0 k.m.) tikililəri xx.xx.1999-cu il tarixdə, “C” (ü/s 599.7 kv.m. ə/s 402.3 kv.m. k/s 197.4 kv,m). "V” (ü/s 1235.7 kv.m, ə/s 891.06 kv.m, k/s 344.64 kv.m.) tikililəri xx.xx.2008-ci il tarixdə, “D” (ü/s 448.9 kv.m., ə/s 13.5 kv.m., k/s 435.4 kv.m), “E” (ü/s və ə/s 470.2 kv.m.), “F” (ü/s 472.0 kv.m., ə/s 293.3 kv.m., k/s 178.7 kv.m.) “F,” (ü/s 472.0 kv.m, ə/s 293.3 kv.m, k/s 178.7 kv.m) tikililəri xx.xx.2013-cü il tarixdə “xxxxx” Şirkətinin adına qeydiyyatdan keçmişdir. X58 Bakı şəhəri 12 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.1999-cu il tarixli, 3M5-945 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən B" ikilisini “xxxxx” Şirkətindən almışdır. Yiğittekin Mustafa Bakı şəhəri 12 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2004-cü il tarixli, 4Ə-03-590 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən "A" tikilisindən 1/5 hissə, X52 Bakı şəhəri-12 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2004-cü il tarixli, 4Ə-03-589 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “A” tikilisindən 2/5 hissə, Aydoğolu Ridvan Bakı şəhəri 12 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2004-cü il tarixli 4Ə-04-672 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən”A” tikilisindən 1/14 hissə “xxxxx” Şirkətindən almışdır. İddiaçı Bakı şəhəri 14 saylı DNK-da təsdiq edilim xx.xx.2006-cı il tarixli, 4Ə-56 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “A" tikilisindən 1/5 hissə Yiğittekin Mustafadan almışdır. Yiğittekin Mustafa Bakı şəhəri 41 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2006-cı il tarixli, 4Ə-650 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən "A" tikilisindən 144.0 kv.m hissə, Cavabdeh2 Bakı şəhəri 41 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2006-cı il tarixli, 4Ə-646 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən "A” tikilisindən 72.0 kv.m hissə “xxxxx” Şirkətindən almışdır. “xxxxx” Şirkəti Bakı şəhəri 41 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2006-cı il tarixli,4Ə-641 reyestr nömrəli bağışlama müqaviləsinə əsasən "A” tikilisindən 288.0 kv.m hissə Vatadi Hasana. 1350.0 kv.m hissə Vatadi Məryəm, 600.0 kv.m hissə Vatadi Mashaya bağışlamışdır. Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2008-ci il tarixli, 4Ə-4-69 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Vatadi Masha ona məxsus “A” tikilisindən 600.0 kv.m hissəni, xx.xx.2008-ci il tarixli, 4Ə-5-765 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “xxxxx” Şirkəti “V” tikilisini X8, o isə qeyd olunan sahələri Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2012-ci il tarixli, 4ə-5/1517 reyestr nömrəli bağışlama müqaviləsinə əsasən X37 bağışlamışdır.Vatadi Məryəm ona məxsus hissədən 360.0 kv.m hissəni Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli 4Ə- 2/807 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən X67ma satmışdır. Vatadi Hassan ona məxsus hissədən 72.0 kv.m hissəni Bakı şəhəri 9 saylı DNK da təsdiq edilmiş xx.xx.2008-ci il tarixli 4Ə-4-705 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən X11, 72.0 kv.m hissəni xx.xx.2008-ci il tarixli, 4Ə-4- 704 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən X3. Vatadi Məryəm ona məxsus 990.0 kv.m hissəni Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 4Ə-2/885 reyestr nömrəli bağışlama müqaviləsinə əsasən Vatadi Hassana bağışlamışdır. X60 Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş 02.09.13-cü il tarixli, 4Ə-5-1696 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “E" tikilisindən 222.0 kv.m hissəni “xxxxx” Şirkətindən almışdır. X44 Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli 4Ə-5-1698 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən "E” tikilisindən 1-ci mərtəbə 12.8 kv.m. hissəni “xxxxx" Şirkətindən almışdır. Avcuoğlu Aysel Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 4Ə-5-1704 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “F" tikilisindən 1-ci mərtəbə 55.4 kv.m və 2-ci mərtəbə 20.9 və 24.0 kv.m hissəni "xxxxx" Şirkətindən almışdır. Cavabdeh2 oğlu Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013cü il tarixli, 4Ə-5-1703 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən "F" tikilisindən 1-ci mərtəbə 65.0 kv.m və 2-ci mərtəbə 22.4. 7.3 və 2.1.7 kv.m h; “xxxxx” Şirkətindən almışdır. Vatadi Hassan Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş 04.09.201 3-cü il tarixli, 4Ə-5-1711 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “F” tikilisindən 1-ci mərtəbə 21.3 və 29.8 kv.m hissə və 2-ci mərtəbə 21.0, 11.3 və 16.8 kv.m hissəni “xxxxx” Şirkətindən almışdır. Yiğittekin Mustafa Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 4Ə-5-1710 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “F” tikilisindən 283.3kv.m hissəni “xxxxx” Şirkətindən almışdır. X14 Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 40-5-1697 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “F” tikilisindən 1-ci mərtəbə 3.5 kv.m hissəni “xxxxx” Şirkətindən almışdır. Yiğittekin Mustafa ona məxsus “A” tikilisindən 36.0 kv.m. və “F” tikilisindən 1-ci mərtəbədən 20.0 kv.m. və 2-ci mrtəbədən 20.0 kv.m. hissəni Bakı şəhəri, 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 4Ə-7-2263 reyestr nömrəli bağışlama müqaviləsinə əsasən X30 bağışlamışdır. Bakı şəhəri Xətai rayon Məhkəməsinin 2(011)- 2319/14 saylı, xx.xx.2011 ci il tarixli qərarı ilə "A” tikilisində Vatadi Hassana məxsus 1134.0 kv.m hissədən 1005.12 kv.m. hissə ayrılaraq “xxxxx” Şirkətinin mülkiyyətinə verilmişdir. Hazırda “B” tikilisi 101.2 kv.m. hissə X31 "A” tikilisindən 1/5 hissə İddiaçı, 2/5 hissə X20, 1/14 hissə X16, "A” tikilisindən 600 kv.m. və “V" tikilisindən 1236 kv.m hissə X32, "A” tikilisindən 360.0 m, “E” tikilisindən 222.0 kv.m. hissə X33, "A" tikilisindən 3 kv.m, “F” tikilisindən 1-ci mərtəbəsindən 12.8 kv.m hissə X15, “A” tikilisindən 72.0 kv.m. və “F” tikilisinin 1-ci mərtəbəsindən 55.4 kv.m. 2-ci mərtəbəsindən 44.9 kv.m. hissə Avcuoğlu Ayselin, “A” tikilisindən 72.0 kv.m. və “F” tikilisinin 1-ci mərtəbəsindən 65.0 kv.m, 2-ci mərtəbəsindən 50.9 kv.m. hissə Cavabdeh2, "A” tikilisindən 72.0kv.m, “F” tikilisindən 1-ci mərtəbə 3.5 kv.m. (1 saylı sahə) hissə X10, “A” tikilisindən 108.0 kv.rn, “F” tikilisindən 99.3 kv.m hissə Yiğittekin Mustafanın, "A" tikilisindən 36.0 kv.m, “F” tikilisindən 40.0 kv.m hissə X21, "A" tikilisindən 128.88 kv.m və "'F” tikilisindən 100.2 kv.m hissə Vatadi Hassanın, “A” tikilisindən ü/s-1005.12 kv.m., “C” tikilisi, “D” tikilisi, “E” tikilisindən 248.2 kv.m. hissə xxxxx şirkətinin adına daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyatdan keçmişdir. Əmlak Məsələləri Dövlət komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinin **********15 saylı xx.xx.2019-cu il tarixli arayışından görünür ki, reyestr kitabında olan məlumatlara əsasən Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək prospekti, 2199-cu məhəllə, 29 ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış binası xx.xx.1999-cu il tarixdə “xxxxx” Şirkətinin adına ilkin qeydiyyatdan keçmişdir. X58 Bakı şəhəri 12 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.1999-cu il tarixli, 3M5- 945 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “B” tikilisində 101.2 kv.m sahəni “xxxxx” Şirkətindən almışdır. Yiğittekin Mustafa Bakı şəhəri 12 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2004-cü il tarixli, 4Ə-03-590 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “A” tikilisindən 1/5 hissəni, X52 Bakı şəhəri 12 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2004-cü il tarixli, 4Ə-03-589 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “A” tikilisindən 2/5 hissəni, Aydoğolu Ridvan Bakı şəhəri 12 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2004-cü il tarixli, 4Ə-04- 672 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “A” tikilisindən 1/14 hissəni “xxxxx” Şirkətindən almışdır. İddiaçı Bakı şəhəri 14 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2006-cı il tarixli, 4Ə56 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “A” tikilisindən 1/5 hissəni Yiğittekin Mustafadan almışdır. Cavabdeh2 Bakı şəhəri 41 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2006-cı il tarixli, 4Ə-646 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “A” tikilisindən 72.0kv.m sahəni “xxxxx” Şirkətindən almışdır. “xxxxx” Şirkəti Bakı şəhəri 41 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2006-cı il tarixli 4Ə-650 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “A” tikilisindən 144.0kv.m hissəni Yiğittekin Mustafaya satmışdır. Vatadi Masha ona məxsus 600.0kv.m hissəni Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2008-ci il tarixli, 4Ə-4/697 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən X6. “xxxxx” Şirkəti Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2008-ci il tarixli, 4Ə-5/765 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “V” tikilisindən 306kv.m və 930kv.m X6. X62 özünə məxsus A və V tikilisini Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2012-ci il tarixli, 4-Ə-5/1517 reyestr nömrəli bağışlama müqaviləsinə əsasən X42 bağışlamışdır. Vatadi Məryəm ona məxsus hissədən 360.0kv.m hissəni Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 4Ə- 2/807 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən X5. Vatadi Hassan ona məxsus hissədən 72.0 kv.m hissəni Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2008-ci il tarixli, 4Ə-4-705 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən X11, 72.0 kv.m hissəni isə xx.xx.2008-ci il tarixli, 4Ə-4-704 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən X3.Xətai rayon İcra Hakimiyyətinin xx.xx.2011-ci il tarixli 163 saylı qeyri-yaşayış sahəsinin yeni variantda tikilməsinə icazə verilməsi haqqında sərəncamdan çıxarış dövlət reyestrində qeydiyyatdan keçmişdir. Vatadi Məryəm ona məxsus 990.0 kv.m hissəni Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 4Ə-2/885 reyestr nömrəli bağışlama müqaviləsinə əsasən Vatadi Hassana bağışlamışdır. X60 Bakı şəhəri 9 saylı DNKda təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 4Ə-5-1696 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “E” tikilisindən 222.0kv.m hissəni “xxxxx” Şirkətindən almışdır. X44 Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 4Ə-5/1698 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “F” tikilisindən 1-ci mərtəbəsinin 12.8kv.m hissəni “xxxxx” Şirkətindən almışdır. Avcuoğlu Aysel Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 4Ə- 5/1704 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “F” tikilisindən 1-ci mərtəbəsindəki 55.4 kv.m və 2-ci mərtəbəsindəki 20.9 və 24.0 kv.m hissəni “xxxxx” Şirkətindən almışdır. Cavabdeh2 Bakı şəhəri 9 saylı DNKda təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 4Ə-5/1703 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “F” tikilisindən 1-ci mərtəbəsinin 65.0 kv.m və 2-ci mərtəbəsinin 22.4kv.m, 7.3kv.m və 21.2 kv.m hissəni “xxxxx” Şirkətindən almışdır. Vatadi Hassan Bakı şəhəri 9 saylı DNKda təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 4Ə-5-1711 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “F” tikilisindən 1-ci mərtəbə 21.3 və 29.8 kv.m hissə və 2-ci mərtəbə 21.0, 11.3 və 16.8 kv.m hissəni “xxxxx” Şirkətindən almışdır. X14 Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 4Ə-5-1697 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “F” tikilisindən 1-ci mərtəbə 3.5 kv.m hissəni “xxxxx” Şirkətindən almışdır. Yiğittekin Mustafa Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 4Ə-5-1710 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən “F” tikilisindən 139.3kv.m hissəni “xxxxx” Şirkətindən almışdır. Yiğittekin Mustafa ona məxsus “A” tikilisindən 36.0kv.m və “F” tikilisindən 1-ci mərtəbədən 20.0 kv.m və 2-ci mərtəbədən 20.0 kv.m hissəni Bakı şəhəri 9 saylı DNK-da təsdiq edilmiş xx.xx.2013-cü il tarixli, 4Ə-7-2263 reyestr nömrəli bağışlama müqaviləsinə əsasən X30 bağışlamışdır. Bakı şəhəri Xətai rayon Məhkəməsinin xx.xx.2014-ci il tarixli 2(011)- 2319/2014 saylı qərardadı dövlət reyestrində qeydiyyatdan keçmişdir. X14 9 saylı DNK-da bağlanmış 4Ə-821 reyestr nömrəli xx.xx.2015-ci il tarixli bağışlama müqaviləsinə əsasən “A” tikilisindən 72.0kv.m, “F” tikilisindən 1-ci mərtəbə 3.5kv.m (1 saylı sahə) Vatadi Hasana bağışlamışdır. 9 saylı DNK-da bağlanmış 4Ə-820 reyestr nömrəli xx.xx.2015-ci il tarixli dəyişmə müqaviləsinə əsasən “A” tikilisindən 128.88 kv.m və “F” tikilisindən 100.2kv.m hissə X38 adına qeydiyyatdan keçmişdir. Vatadi Hasan 13 saylı NK-da bağlanmış 4Ə-423 reyestr nömrəli xx.xx.2018-ci il tarixli bağışlama müqaviləsinə əsasən A tikilisindən ü/s 72.0kv.m, F tikilisindən 1-ci mərtəbə ü/s 3.5kv.m (1 saylı sahə) Montazeri Mirzadeh bağışlamışdır. İş materiallarında olan 2(011)-2319/2014 saylı, xx.xx.2014-cü il tarixli Bakı şəhəri Xətai rayon Məhkəməsinin qərardadına əsasən, İddiaçı xxxxx şirkəti ilə cavabdehlər X47, X56 arasında barışıq sazişi təsdiq edilmişdir. Barışıq sazişinin şərtləri aşağıdakı məzmunda olmuşdur: Barışıq sazişinin şərtləri: X56 öhdəsinə götürür: xx xxxxxxx 2013-cü il tarixli RX Seriyalı ******* saylı hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən Çıxarışa əsasən mülkiyyətində olan Bakı şəhəri Xətai rayonu Babək prospekti 2199 ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin A tikilisində olan ümumi sahəsi 1134 m"-dən 128,88 m2-ni (şərti 006 adlanan obyekti) və F tikilisindən ümumi sahəsi 100,2 m2-ni özünün mülkiyyətində saxlamaqla, A tikilisindən qalan 1005.12 m2 'qeyri-yaşayış sahəsini xxxxx şirkətinin mülkiyyətinə verir. X47 öhdəsinə götürür: Bakı şəhəri Xətai rayonu Babək proepekti 2199 ünvanında yerləşən xxxxx şirkətinin mülkiyyətində olan C, D və E tikilisindən ümumi sahəsi 248,2 m2 qeyri-yaşayış sahəsinə dair Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin Bakı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş Çıxarış və Texniki pasportu, şirkətin köhnə möhürünü, nizamnaməsini, şirkətin dövlət qeydiyyatı barədə şəhadətnaməni xxxxx şirkətinin direktoruna təhvil verir. Təhvil-təslim yekunlaşan tarixə xxxxx şirkətinin bütün vergi, kommunal və digər borcların: ödəyir. Təsdiq edir ki, hazırkı Barışıq sazişi ilə xxxxx şirkətinin mülkiyyətinə verilən daşınmaz əmlaklarla bağlı hər-hansı məhkəmə və digər mübahisələr, dövlət orqanları tərəfindən tətbiq edilən cərimə, məhdudiyyət yoxdur, həmin əmlaklara dair hər-hansı şəxslərlə əqdlər bağlanmamış, gələcəkdə belə halların mövcudluğu aşkar olunacağı halda bunun nəticəsində yaranan bütün zərərləri öz hesabına ödəyəcəkdir. xxxxx şirkəti öhdəsinə götürür: Bakı şəhəri Xətai rayonu Babək prospekti 2199 ünvanında yerləşən bütün daşınmaz əmlaklarla bağlı hazırkı mülki iş üzrə bütün cavabdehlərə qarşı bütün tələblərindən imtina edir. xxxxx şirkəti tərəfindən X23 2002-ci ildə satılmış obyektin arxa hissəsindəki 311 m2 sahəni X48 öz hesabına tikib müvafiq sənədləri hazırladıqdan sonra xxxxx şirkəti həmin sahəyə dair sənədləri təmənnasız imzalayacaqdır. İddiaçı xxxxx şirkətinin cavabdehlər X24, X49, X9, Cavabdeh2, Avçuoğlu Ayselə, X46, Aydoğdu Ridvana İddiaçı, X39, X18, X14, X40, X43, X19, X63ma, Bakı şəhəri 9 saylı Dövlət Notariat Kontoruna, Bakı şəhəri 12 saylı Dövlət Notariat Kontoruna, Bakı şəhəri 13 saylı Dövlət Notariat Kontoruna, Bakı şəhəri 14 saylı Dövlət Notariat Kontoruna, Bakı şəhəri 41 saylı Notariat Kontoruna, Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin Bakı Ərazi İdarəsinə və üçüncü şəxs Bakı şəhəri Sabunçu rayon Polis İdarəsinə qarşı daşınmaz əmlakların özgəninkiləşdirilməsinə dair əqdlərin etibarsız hesab edilməsi, həmin əqdlər əsasında verilmiş daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışların ləğv edilməsinə, mülkiyyət hüququnun bərpa edilməsinə və vurulmuş zərərin əvəzinin ödənilməsinə dair Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinin icraataında olan 2(011)-2329/2014 saylı mülki iş üzrə iddia tələblərindən imtina edir. Barışıq sazişinin hüquqi nəticələri: Barışıq sazişinin icra edilməməsi və ya layiqincə icra edilməməsi icra icraatının başlanılması üçün əsasdır. Tərəflərə məlumdur ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 262.4-cü maddəsinə əsasən, işin icraatına xitam verildikdə, eyni tərəflər arasında, eyni predmet haqqında və eyni əsaslar üzrə mübahisə barəsində məhkəməyə müraciət edilməsinə yol verilmir. Barışıq sazişi məhkəmə tərəfindən təsdiq edildikdən sonra qanuni qüvvəyə minir və icrası tərəflər üçün məcburidir. Hazırkı barışıq sazişinin təsdiq olunması barədə qərardad qüvvəyə mindikdən sonra X56 tərəfindən xxxxx şirkətinin mülkiyyətinə verilmiş Bakı şəhəri Xətai rayonu Babək prospekti 2199 ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin A tikilisindən ümumi sahəsi 1005, 12 m2 qeyri- yaşayış sahəsinə dair xxxxx şirkətinin mülkiyyət hüquqlarının Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin Bakı Ərazi İdarəsi tərəfindən qeydə alınması və müvafiq çıxarışın verilməsi üçün əsasdır. İddiaçı xxxxx şirkətinin cavabdehlər X24, X28, X64ma, X68ma, X46, X42, Bakı şəhəri 9 saylı DNK-na, Bakı şəhəri 41 saylı DNK-na, Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin Bakı şəhər Ərazi İdarəsinə qarşı xxxxx şirkətinə məxsus Bakı_ şəhəri Xətai rayonu Babək prospekti 2199-cu məhəllə ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış sahəsindən texniki pasporta əsasən A tikilisində yerləşən qeyriyaşayış sahəsindən 288,0 m' sahənin X50, 1350,0 m2 sahənin X69ma və 600,0 m2 sahənin X73ma bağışlanmasına dair xx.xx.2006-cı il tarixli bağışlama müqaviləsinin, Vatadi Mahsa tərəfindən Bakı şəhəri Xətai rayonu Babək, prospekti 2199-cu məhəllə ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış sahəsindən 600,0 m2 qeyri-yaşayış sahəsinin X4 dair xx.xx.2008-ci il tarixli AN-İ ******* saylı alqı-satqı müqaviləsinin, X62 ilə X65 arasında Bakı şəhəri 9 saylı Notariat Kontorunda təsdiq edilmiş xx.xx.2012-ci il tarixli bağışlama müqaviləsinin Bakı şəhəri Xətai rayonu Babək prospekti 2199-cu məhəllə ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış sahəsindən “A” tikilisində olan 600 m2 sahənin bağışlanmasına dair hissədə etibarsız hesab edilməsinə, həmin əqdlər əsasında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən verilmiş çıxarışların ləğv edilməsinə, əldən çıxmış fayda kimi həmin əmlakların icarə haqqından əldə edilə biləcək məbləğlərin müvafiq qiymətləndirici tərəfindən hesablanaraq cavabdehdən tutulmasına və X47 barəsində xüsusi qərardadla prokurora xəbər verilməsinə dair iddia ərizəsi üzrə 2(011)-2319\2014 saylı mülki işin icraatına xitam verilsin. Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2014-cü il tarixli 2(011 )-2319\2014 saylı qərardadı ilə Bakı şəhəri Xətai rayonu Babək prospekti 2199-cu məhəllə 29 ünvanında yerləşən qeyri- yaşayış binasının A tikilisində X25 mülkiyyətində olan 288,0 m2 qeyri-yaşayış sahəsinin, Bakı şəhəri Xətai rayonu Babək prospekti 2199cu məhəllə 29 ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış binasının A tikilisində X26 mülkiyyətində olan 1350 m2 qeyri-yaşayış sahəsinin, Bakı şəhəri Xətai rayonu Babək prospekti 2199-cu məhəllə 29 ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış binasının A tikilisində X32 mülkiyyətində olan 600 m2 qeyri-yaşayış sahəsinin üzərinə iddianın təmini tədbiri olaraq qoyulmuş həbs və qadağa ləğv edilsin. 2(011)-779/2016 saylı, xx.xx.2016-cı il tarixli Bakı şəhəri Xətai rayon Məhkəməsinin qətnaməsinə əsasən, İddiaçı cavabdeh X39 və qeyrilərinə qarşı payın naturada ayrılması bölünməsi tələbinə dair iddiası rədd edilmişdir. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 2(103)-3167/2016 saylı, xx.xx.2016-cı il tarixli qətnaməsi ilə İddiaçı cavabdehlər X52, X58, Aydoğan Ridvan və “xxxxx” şirkətinə qarşı (Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin Bakı şəhəri Ərazi İdarəsi üçüncü şəxs qismində cəlb edilməklə) “payın naturada bölünməsi” tələbinə dair Bakı şəhəri Xətai rayon Məhkəməsinin xx.xx.2016-cı il tarixli qətnaməsində iddiaçı tərəfindən verilən apellyasiya şikayəti təmin edilmiş, Bakı şəhəri Xətai rayon Məhkəməsinin xx.xx.2016-cı il tarixli qətnaməsi ləğv edilərək iddia təmin edilmiş, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək prospekti, 2199-cu məhəllədə yerləşən qeyriyaşayış sahəsinin A literli tikilisinin 39.00 m. uzunluğunda cə 19.70 m. enində olan 768.38 kv.m. sahəsi İddiaçı ayrılması qət edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin 2(102)-1825/2017 saylı, xx.xx.2017-ci il tarixli qərarı ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin xx.xx.2016-cı il tarixli qətnaməsindən cavabdeh X20 və üçüncü şəxs Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətləri qismən təmin edilərək, iş yenidən baxılması üçün Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə göndərilmişdir. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 2(103)-5374/2017 saylı, xx.xx.2017-ci il tarixli qətnaməsi ilə İddiaçı cavabdehlər X52, X58, Aydoğan Ridvan və “xxxxx” şirkətinə qarşı (Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin Bakı şəhəri Ərazi İdarəsi üçüncü şəxs qismində cəlb edilməklə) “payın naturada bölünməsi” tələbinə dair Bakı şəhəri Xətai rayon Məhkəməsinin xx.xx.2016-cı il tarixli qətnaməsində iddiaçı tərəfindən verilən apellyasiya şikayəti təmin edilməmişdir. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin 2(102)-2372/2018 saylı, xx.xx.2018-ci il tarixli qərarı ilə İddiaçı kassasiya şikayəti təmin edilməmişdir. Hüquqi dəyərləndirmə: Kollegiya işin hüquqi mahiyyəti ilə bağlı aşağıdakı normaların qeyd edilməsini zəruri hesab edir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 324.1-ci maddəsinə görə, əqd mülki hüquq münasibətinin əmələ gəlməsinə, dəyişdirilməsinə və ya xitamına yönəldilmiş birtərəfli, ikitərəfli və ya çoxtərəfli iradə ifadəsidir. Həmin Məcəllənin 373.2-ci maddəsinə görə, müqavilə tələbləri üzrə iddia müddəti üç il, daşınmaz əşyalarla bağlı müqavilə tələbləri üzrə iddia müddəti isə altı ildir. Həmin Məcəllənin 373.4-cü maddəsinə görə, tələblərin ayrı-ayrı növləri üçün bu Məcəllə ilə ümumi müddətə nisbətən qısaldılmış və ya uzadılmış xüsusi iddia müddətləri təyin edilə bilər. Həmin Məcəllənin 218.1-ci maddəsinə görə, ümumi paylı mülkiyyət hüququndakı pay üçüncü şəxsə satılarkən paylı mülkiyyətin qalan mülkiyyətçiləri satılan payı, açıq hərracdan satış halı istisna olmaqla, satıldığı qiymətə və digər bərabər şərtlər əsasında almaqda üstünlük hüququna malikdirlər. Ümumi mülkiyyət hüququndakı payın satışı üçün açıq hərraca paylı mülkiyyətin bütün mülkiyyətçiləri razılıq vermədikdə belə hərrac bu Məcəllənin 224.2-ci maddəsində nəzərdə tutulan hallarda keçirilə bilər. Həmin Məcəllənin 218.2-ci maddəsinə görə payın satıcısı öz payını üçüncü şəxsə satmaq niyyəti barəsində payın qiymətini və digər satış şərtlərini göstərməklə paylı mülkiyyətin qalan mülkiyyətçilərinə yazılı bildiriş verməlidir. Əgər paylı mülkiyyətin qalan mülkiyyətçiləri daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququndakı satılan payı satın almaqdan imtina edərlərsə və ya bildirişin verildiyi gündən 45 gün ərzində onu əldə etməzlərsə, daşınar əmlaka mülkiyyət hüququndakı payı isə 15 gün ərzində əldə etməzlərsə, satıcı öz payını istədiyi şəxsə sata bilər. Həmin Məcəllənin 218.3-cü maddəsinə görə, pay satın almaqda üstünlük hüququ pozulmaqla satıldıqda paylı mülkiyyətin hər hansı digər iştirakçısının üç ay ərzində hüququ vardır ki, alıcının hüquq və vəzifələrinin ona keçirilməsini məhkəmə qaydasında tələb etsin Kollegiya qeyd edir ki, 218.1-ci maddə nəzərdə tutulan satın almaqda üstünlük hüququ ümumi paylı mülkiyyət hüququndakı payın bağışlanmasını deyil, satılmasını ehtiva edir. Belə olan halda bağışlanma müqavilələrinin bağlanması zamanı 218.2-ci maddədə nəzərdə tutulan qaydaya riayət edilməsi tələb olunmadığından iddiaçının bağışlanma müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi tələbi əsaslı hesab edilə bilməz. İddia tələbinin alqı-satqı müqavilələrinin etibarsız hesab edilməsi ilə bağlı hissəsinə gəldikdə isə, kollegiya qeyd edir ki, həmin alqı-satqı müqavilələri satın almaqda üstünlük hüququ pozulmaqla bağlanmasına baxmayaraq, iddiaçı həmin müqavilələri məhkəmə qaydasında mübahisələndirərək alıcının hüquq və vəzifələrinin ona keçirilməsini 218.3-cü maddəsində nəzərdə tutulan 3 aylıq müddət ərzində həyata keçirmədiyindən müddəti ötürmüş hesab edilir. İddiaçı apellyasiya şikayətində qeyd etmişdir ki, Mülki Məcəllənin 384-cü maddəsinə əsasən mülkiyyətçinin və ya digər sahibin onun hüququnun hər cür pozuntularının aradan qaldırılması haqqında tələbləri, özü də bu pozuntular sahiblikdən məhrumetmə ilə birləşdirilmiş olmasa belə iddia müddəti şamil edilmir. Kollegiya apellyasiya şikayətinin bu dəlilinə münasibətdə qeyd edir ki, hazırki iddia tələbi mülkiyyətçi hüquqlarının pozulması ilə bağlı deyil, alqı-satqı müqavilələrinin etibarsız hesab edilməsi ilə bağlı olduğundan Mülki Məcəllənin 384-cü maddənin tələbləri hazırki hala tətbiq edilə bilməz. Bundan əlavə, iddiaçı daha əvvəl mülkiyyət hüququnun pozulmasını mübahisələndirmişdir. Belə ki, iş materiallarında olan məhkəmə iclas protokolundan (i.v. 199) görünür ki, birinci instansiya məhkəməsində icraat zamanı iddiaçı izahatında ona məxsus olan 5/1 payın naturada ayrılıb ona verilməsi barədə iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Apellyasiya məhkəməsində icraat zamanı məlum olmuşdur ki, İddiaçı cavabdeh X39 və qeyrilərinə qarşı “payın naturada bölünməsi” tələbinə dair iddiası üzrə Xətai rayon Məhkəməsinin qətnaməsi mövcud olmuş və həmin qətnamə Ali Məhkəmənin xx xxxxx 2018-ci il tarixli, 2(102)-2372/2018 saylı qərarı ilə qüvvəyə minmişdir. Bu hal onu sübut edir ki, iddiaçı artıq mülkiyyət hüququnun pozulması tələbi ilə bağlı iddia qaldırmış və həmin mübahisə üzrə yekun məhkəmə aktı qəbul edilmişdir. Hazırki iddia tələbi isə əqdlərin etibarsız hesab edilməsi ilə bağlıdır. İş materiallarında olan AR Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında DƏDRX 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinin xx.xx.2019-cu il tarixli **********15 saylı məktubundan da görünür ki, Xətai rayon İcra Hakimiyyətinin xx.xx.2011-ci il tarixli 163 saylı qeyri-yaşayış sahəsinin yeni variantda tikilməsinə icazə verilməsi haqqında sərəncamdan çıxarış dövlət reyestrində qeydiyyatdan keçmişdir. Qanuni qüvvəyə minmiş AR Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx xxxxx 2018-ci il tarixli 2 (102)-2372/2018 saylı qərarı ilə müəyyən edilmişdir ki, X70 yalnız X52, X58, Aydoğan Ridvan və “xxxxx” şirkətinə qarşı “payın naturada ayrılması” iddiası ilə müraciət etmiş, iddia ərizəsi apellyasiya və kassasiya instansiyaları tərəfindən təmin edilməmişdir. Belə ki, qərarda qeyd edilmişdir ki, İddiaçı aid olan 1/5 hissəsini hər bir müıkiyyətçinin dəqiq müıkiyyət hissəsi aydınlaşdırmadan mümkün deyil. Reyestr idarəsi qeyd edib ki, Xətai raton İcra Hakimiyyətinin sərəncamı ilə qeyri yaşayış sahəsi yeni variantda tikilməsi barədə xx.xx.2011-ci il tarixli 163 saylı Sərəncamı var. Mülki Məcəllənin 372.1 və 372.2-ci maddələrinə əsasən başqa şəxsdən hər hansı hərəkəti yerinə yetirməyi və ya yerinə yetirməkdən çəkinməyi tələb etmək hüququna müddət şamil edilir. Hüququ pozulmuş şəxsin iddiası ilə hüququn müdafiəsi üçün müddət iddia müddəti sayılır. Mülki qanunvericiliyə müvafiq olaraq ümumi iddia müddəti on il, müqavilə tələbləri üzrə iddia müddəti üç il, daşınmaz əşyalarla bağlı müqavilə tələbləri üzrə iddia müddəti altı il, vaxtaşırı icra edilməli öhdəliklərdən irəli gələn tələblər üzrə iddia müddəti üç il təşkil edir (MM-in 373.1-373.3-cü maddələri). Eyni zamanda, tələblərin ayrı-ayrı növləri üçün bu Məcəllə ilə ümumi müddətə nisbətən qısaldılmış və ya uzadılmış xüsusi iddia müddətlərinin təyin edilməsinin mümkünlüyü nəzərdə tutulmuşdur (MM-in 373.4-ci maddəsi). Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 373.2 və 384.0.4-cü maddələrinin şərh edilməsinə dair AR Konstitusiya Məhkəməsinin x xxxx 2013-cü il tarixli qərarında qeyd edilmişdir ki, iddia müddətinin məqsədi ilə bağlı İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi (bundan sonra – Avropa Məhkəməsi) Stanyo Belçikaya qarşı iş üzrə x xxxx 2009-cu il tarixli qərarında göstərmişdir ki, qanunvericilikdə müəyyən olunan iddia müddətinin məqsədi hüquqi müəyyənlikdir. Belə ki, potensial cavabdehləri vaxtı ötmüş tələblərdən qoruyur və məhkəmələri müəyyən zaman keçdikdən sonra qeyri-müəyyən və natamam sübutlara əsaslanmaqla qərar çıxarmaq zərurətindən azad edir. Avropa Məhkəməsinin prinsipial hüquqi mövqeyi ondan ibarətdir ki, qanun, qanunverici normaların kifayət qədər dəqiq ifadə olunmasını, bu və ya digər hərəkətin hansı nəticələrə səbəb olacağını görməyə imkan verməsini tələb edən müəyyən olunmuş standarta cavab verməlidir (Avropa Məhkəməsinin Deryus Litvaya qarşı iş üzrə xx xxxx 2000-ci il tarixli qərarı və həmin Məhkəmənin Böyük Palatasının Baranovski və Braniovski Polşaya qarşı işlər üzrə xx xxxx 2000-ci və xx xxxx 2004-cü il tarixli qərarları). Göstərilənlərlə yanaşı, şəxsin pozulmuş hüquqlarının müdafiəsi ilə əlaqədar tələb irəli sürməsi üçün iddia müddətinin başlanmasının düzgün müəyyənləşdirilməsi onun məhkəmə müdafiəsi hüququnun səmərəli həyata keçirilməsi və pozulmuş hüquqlarının bərpa edilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. İddia müddətinin axımının başlanğıcı bir tərəfdən subyektiv hüququn pozulduğu obyektiv anla, digər tərəfdən isə səlahiyyətli şəxsin öz hüquqlarının pozulduğunu bildiyi və ya bilməli olduğu subyektiv anla əlaqəlidir. Bu iki müxtəlif halın mövcudluğu, habelə onların heç də hər zaman üst-üstə düşməməsi iddia müddətinin başlanğıcının təyin olunmasına təsir göstərən mühüm amildir. İddia müddətinin tətbiqini nəzərdə tutan müddəalara görə hüququn müdafiəsi haqqında tələb iddia müddətinin keçməsindən asılı olmayaraq məhkəmə tərəfindən baxılmağa qəbul edilir. Məhkəmə tərəfindən iddia müddəti yalnız mübahisə tərəfinin məhkəmə qərarı çıxarılanadək verdiyi ərizə əsasında tətbiq edilir. Mübahisə tərəfinin tətbiq edilməsi barədə ərizə verdiyi iddia müddətinin keçməsi məhkəmənin iddiadan imtina barədə qərar çıxarması üçün əsasdır ( MM-in 375.1 və 375.2 maddələri). Bununla belə, C.Əzimovun şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının x xxxxx 2018-ci il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair xx xxxxxx 2018-ci il tarixli AR Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu əvvəlki qərarlarında formalaşdırdığı hüquqi mövqeyinə uyğun olaraq qeyd etməyi zəruri hesab etmişdir ki, iddia müddətinin keçməsinə görə iddianı rədd edərkən, məhkəmə əvvəlcə iddiaçının müvafiq subyektiv hüquqa malik olub-olmamasını və cavabdeh tərəfindən həmin hüququn pozulub-pozulmadığını araşdırmalıdır. İddia müddətinin keçməsinə görə iddianı rədd etmiş, lakin subyektiv mülki hüququn pozulması məsələsini həll etməyən məhkəmə aktı daxilən ziddiyyətli və əsassız, məhkəmənin gəldiyi nəticə isə lazımi əsasa söykənməyən hesab edilməlidir. (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun L.İ.Binnətovanın şikayəti üzrə xx xxx 2008-ci il tarixli Qərarı) Eyni zamanda, nəzərə alınmalıdır ki, işin məhkəmə baxışına hazırlığı zamanı hakimin tərəflərdən hər hansı birindən iddia müddətinin keçməsi ilə bağlı sübutları təqdim etməyi və ya izahat verməyi tələb etməsi yolverilməzdir. Əgər maraqlı tərəf, yəni cavabdeh iddia ərizəsinə qarşı verdiyi etirazda iddia müddətinin keçməsinə istinad edərsə, hakim işin məhkəmə baxışına hazırlığı qaydasında işin düzgün və vaxtında həllini təmin etmək üçün tərəflərin hər birinə iddia müddəti ilə bağlı müvafiq sübutların təqdim olunmasını təklif edə bilər. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu bir çox qərarlarında bu institutun məqsədinə və əhəmiyyətinə toxunaraq qeyd etmişdir ki, mülki işin qanuna uyğun həlli baxımından qanunvericiliyin iddia müddətlərinə dair müddəalarının düzgün tətbiqi mühüm əhəmiyyətə malikdir (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun H.Həşimov və qeyrilərinin şikayəti üzrə xx xxxx 2005-ci il, R.Salamovun şikayəti üzrə xx xxxxxxx 2007-ci il və X.Xəlilovun şikayəti üzrə xx xxxxxx 2009-cu il tarixli Qərarları). Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu müraciətdə göstərilən məsələ ilə əlaqədar qeyd edir ki, MM-in 389.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq mülki hüquq və vəzifələrin müəyyənləşdirilməsi, dəyişdirilməsi və ya xitamı iki və ya bir neçə şəxsin arasında razılaşdırılmış müqavilə əsasında həyata keçirilir. MM-in 385.1-ci maddəsinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Bu Məcəllənin 386.1-ci maddəsi bəzi istisnalarla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilənin bağlanmalı olduğunu müəyyən edir. Qeyd olunmalıdır ki, əmlak və əmlakla bağlı qeyri-əmlak münasibətlərindən əmələ gələn öhdəliklərin icrasının azad sahibkarlıq və bazar iqtisadiyyatı şəraitində böyük iqtisadi-sosial əhəmiyyəti vardır. Müqavilələrdən irəli gələn öhdəliklərin vicdanla yerinə yetirilməsi, ilk növbədə, tərəflərin qanuni maraqlarına və mülki dövriyyənin sabitliyinə xidmət edir. Bu baxımdan, tərəflərdən öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə hərəkət etmələri tələb olunur. Öhdəlikləri icra edərkən tərəflər müqavilənin yerinə yetirilməsinə zəmin yaratmaq üçün birgə hərəkət etməli və müqavilənin məqsədinə çatmağa maneçilik törədə biləcək və ya öhdəliklərin icrasını təhlükəyə məruz qoya biləcək hər cür hərəkətlərdən çəkinməlidirlər. (MM-in 425.1 və 425.2-ci maddələri) Mülki qanunvericilik müqavilə hüququnun əsasını təşkil edən müqavilə azadlığını təmin etməklə yanaşı, bağlanan müqavilələrin ümumi şərtlərini (müqavilənin növlərini və formasını, onun standart şərtlərini, dəyişdirilməsinin və ləğv edilməsinin əsaslarını və s.), o cümlədən bağlanmış müqavilənin qüvvəsini tənzimləyən bir sıra müddəaları nəzərdə tutmuşdur. MM-in 399-cu maddəsi müqavilənin qüvvədə olma müddətinə aid aşağıdakıları müəyyən edir: - müqavilə bağlandığı andan qüvvəyə minir və tərəflər üçün məcburi olur (MM-in 399.1-ci maddəsi);- tərəflər müəyyənləşdirə bilərlər ki, bağladıqları müqavilənin şərtləri onların müqavilə bağlanana qədər yaranmış münasibətlərinə də tətbiq edilir (MMin 399.2-ci maddəsi);- müqavilədə nəzərdə tutula bilər ki, müqavilənin qüvvədə olma müddətinin qurtarması tərəflərin müqavilə üzrə öhdəliklərinin xitamına səbəb olur. Belə şərtin olmadığı müqavilə öhdəliyin icrasının qurtarmasının həmin müqavilədə müəyyənləşdirilmiş anına qədər qüvvədə sayılır (MM-in 399.3-cü maddəsi);- müqavilənin qüvvədə olma müddətinin qurtarması tərəfləri müqavilənin həmin müddət qurtarana qədər yol verilmiş pozulmasına görə məsuliyyətdən azad etmir (MM-in 399.4-cü maddəsi).Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, şəxsin hüququ pozulduqda onun müdafiəsi üçün hüququ pozmuş şəxsə qarşı məcburiyyət tədbirlərinin tətbiqi halına qanun iddia müddətlərini şamil edir. Maraqlı tərəfin tələbi üzrə məcburiyyət tədbirlərinin tətbiqi hər zaman deyil, yalnız iddia müddətləri həddində mümkündür. Bu mənada hüquqları pozulmuş şəxsin öz hüquqlarının bərpasını tələb etmək hüququnun vaxtında həyata keçirilməsinə zəmin yaradan iddia müddətinin axımının başlanğıcının müəyyən edilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.MM-in 377-ci maddəsinin müddəaları öhdəliklərin icra edilməməsinə görə maraqlı şəxsin tələb irəli sürməsi üçün iddia müddətinin axımının əsaslarını və qaydalarını tənzimləyir.MM-in 377.1-ci maddəsində iddia müddətinin axımının başlanmasının ümumi qaydası müəyyən edilmişdir. Həmin maddə müqavilədən irəli gələn öhdəliklərlə bağlı iddia müddətlərini deyil, müqavilədənkənar öhdəliklərin icrası ilə bağlı iddia müddətlərinin axımının başlanması hallarını ehtiva edir. Bütövlükdə MM-in ayrı-ayrı müqavilə növləri ilə bağlı iddia müddətlərinə dair müddəalarında açıq şəkildə öz əksini tapmışdır.MM-in 377.2-ci maddəsinə görə icra müddəti müəyyənləşdirilmiş öhdəliklər üzrə iddia müddətinin axımı icra müddəti bitdikdə başlanır.Müqavilələrdən irəli gələn öhdəliklərlə bağlı iddia müddətinin axımı, kreditorun borcludan borcun icrasını tələb edə biləcəyi günün ertəsi günündən etibarən başlayır (MM-in 368 və 377.2-ci maddələri).Eyni zamanda, iddia müddətləri ilə bağlı müddəaların təhlili göstərir ki, müqavilənin qüvvədə olması faktı öz-özlüyündə kreditora borclu tərəfindən öhdəliyin məcburi qaydada icra edilməsini tələb etmək hüququ vermir.Göstərilənləri nəzərə alaraq, Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu hesab edir ki, kredit müqaviləsində başqa hal nəzərdə tutulmayıbsa, iddia müddətinin axımı bu müqavilədə müəyyənləşdirilmiş bütün öhdəliklər üzrə icra müddəti bitdikdə başlanır. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu MM-in 384.0.4-cü maddəsi ilə bağlı qeyd edir ki, bu maddədə iddia müddətinin şamil edilmədiyi hallar müəyyən edilmişdir. Nəzərə alınmalıdır ki, MM-in 384.0.4-cü maddəsi müqavilədən irəli gələn tələb etmək hüququnu deyil, əşya hüquqları ilə bağlı halları tənzimləyir. Əşya hüquqları tam və məhdud əşya hüquqları olaraq iki əsas qrupa ayrılır: tam əşya hüququ - mülkiyyət hüququ; məhdud əşya hüquqları - servitut, uzufrukt, tikintiyə vərəsəlik, girov və ipoteka. Bu hüquqların xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, bu hüquqlardan istifadə edilməməsi onların aradan qalxmasına səbəb olmur və hər kəsə qarşı tələbin irəli sürülmə imkanı da hər hansı bir müddətlə məhdudlaşdırılmır.Əşya hüquqlarının iddia müddətinə tabe olmaması prinsipi hüququn hamılıqla qəbul edilən ümumi prinsiplərindən biridir və Konstitusiyanın 29-cu maddəsinin, 60-cı maddəsinin İ hissəsinin və 71-ci maddəsinin İİ hissəsinin müddəalarının təmin edilməsinə xidmət edir.MM-in 384.0.4-cü maddəsi mülkiyyətçinin və ya digər sahibin onun hüququnun hər cür pozuntularının aradan qaldırılması haqqında tələblərə, özü də bu pozuntular sahiblikdən məhrumetmə ilə birləşdirilmiş olmasa belə iddia müddətinin şamil edilmədiyini təsbit etmişdir. “B.Mürsəlovun şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx xxx 2019-cu il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” xx xxxx 2020-ci il tarixli Qərarı ilə Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu hesab edir ki, “Mülki Məcəllənin 354-cü maddəsi yalnız etibarsız əqdlərin məhkəmədə mübahisələndirilməsi müddətini özündə ehtiva etdiyindən, həmin müddət iddia müddəti kimi qiymətləndirilə bilməz və belə olan halda həmin Məcəllənin 375.2-ci maddəsinin tələbinə müvafiq olaraq iddia müddətinin tətbiqi barədə ərizənin verilib-verilməməsi qanunun həmin normasının hazırkı işə tətbiqi üçün əhəmiyyət kəsb etmir. Bununla yanaşı, Mülki Məcəllənin 354-cü maddəsinin əqdlərin etibarsızlığını müəyyən edən 14-cü fəsildə, iddia müddətinin isə həmin Məcəllənin 18-ci fəslində nəzərdə tutulması Məcəllənin 354-cü maddəsinin xüsusi norma olaraq iddia müddətinin tətbiqi ilə bağlı olmadığına dəlalət edir. Qanunvericiliyin bu norması onu nəzərdə tutur ki, maraqlı şəxs əqdin etibarsız sayılmasına əsas verən halları bildiyi gündən bir il ərzində həmin əqdin etibarsızlığına dair mübahisə açmaq hüququna malikdir. Həmin müddət keçdikdən sonra isə maraqlı şəxs bu hüququnu itirir. Qanunun mənasına görə, qeyd olunan müddət, hüququn itirilməsi ilə bağlı olmaqla iddia müddətinə deyil, kəsici müddətlərə aiddir. Belə ki, kəsici müddət – şəxsin müəyyən zaman ərzində öz hüququndan istifadə etməməsi nəticəsində həmin hüquq xitam verilməsini nəzərdə tutan müddətdir. Belə hallarda hüquqa xitam verilməsi yalnız zamanın keçməsindən deyil, müəyyənləşdirilmiş müddət ərzində hüquq sahibinin hərəkətsiz qalmasından irəli gəlir. Kəsici müddət subyektiv hüququn həyata keçirilməməsi və ya lazımi qaydada həyata keçirilməməsi halında bu hüququn vaxtından əvvəl xitamına səbəb olur. İddia müddəti və kəsici müddət arasındakı əsas fərqlər aşağıdakılardan ibarətdir: - iddia müddəti tələb hüququ üçün xarakterikdir, lakin ondan bəzi istisnaları mövcuddur. Məsələn, Mülki Məcəllənin 477.0.4-cü maddəsinə görə, əsas öhdəliyin icrası müddəti göstərilmədikdə və müəyyənləşdirilə bilmədikdə və ya tələbetmə məqamı ilə müəyyənləşdirilə bildikdə zaminliyə zaminlik müqaviləsinin bağlandığı gündən iki il ərzində kreditorun zaminə qarşı iddia irəli sürmədiyi halda xitam verilir. Kəsici müddət isə əqdi mübahisələndirmək hüququna və iddialara aiddir; - iddia müddətinin keçməsi tələb hüququnun özünün deyil, bu hüququn səlahiyyətli orqan vasitəsi ilə məcburi qaydada həyata keçirilməsi imkanının xitamına səbəb olur. Bu hal Mülki Məcəllənin 375.2 və 383-cü maddələrində öz əksini tapmışdır. Kəsici müddətlər isə hüququn özünün xitamı ilə nəticələnir; - iddia müddəti cavabdehin verdiyi ərizə əsasında tətbiq edilir (Mülki Məcəllənin 375.2-ci maddəsi). Kəsici müddət isə məhkəmənin öz təşəbbüsü ilə nəzərə alınır; - iddia müddəti dayandırıla (Mülki Məcəllənin 379-cu maddəsi), kəsilə (Mülki Məcəllənin 380-ci maddəsi) və müəyyən hallarda bərpa edilə (Mülki Məcəllənin 382-ci maddəsi) bilər. Kəsici müddətlər isə qanunda birbaşa nəzərdə tutulan hallar istisna olmaqla, dayandırıla və kəsilə bilməz. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Mülki Məcəllənin 377.1-ci maddəsinin tətbiqi ilə bağlı formalaşdırdığı hüquqi mövqeyə görə, qanunverici əmlak və qeyri-əmlak hüquqlarının pozulmasına dair iddia hüququna tətbiq edilən iddia müddətinin axımının başlanmasını şəxsin hüququnun pozulduğunu bildiyi və ya bilməli olduğu günlə şərtləndirmişdir. Şəxsin öz əmlak və ya qeyri-əmlak hüququnun pozulduğunu bildiyi hal elə hüquqi faktdır ki, onu bilmək şəxsdən asılı olmur. O, müəyyən müddət keçdikdən sonra bu hüquqi fakt barədə hər hansı mənbədən xəbər tutur və hüququnun pozulduğunu bilir. Qanun iddia müddətinin axımının başlanmasını obyektiv anla deyil, subyektiv anla əlaqələndirir. Məhz bu andan maddi mənada iddia hüququ əmələ gəlir. Maddi mənada iddia hüququ dedikdə, mülki hüquqların məcburi həyata keçirilməsi imkanı başa düşülür və bu imkan müəyyən müddətlə məhdudlaşır. Göstərilən hüquqi mövqe Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun L.İ.Binnətovanın şikayəti üzrə 2008-ci il 8 may tarixli Qərarında da öz əksini tapmışdır. Həmin Qərarda qeyd olunmuşdur ki, məhkəmə müdafiəsi hüququ mütləq hüquq olmadığına görə müəyyən şərtlərin mövcudluğunda konkret məhdudiyyətlərə məruz qala bilər. Lakin yalnız qanunvericilik səviyyəsində müəyyən oluna biləcək belə məhdudiyyətlər Konstitusiyada təsbit olunmuş hüquq və azadlıqları ləğv edə bilməz. Bu məhdudiyyətlər məhkəmələr tərəfindən özbaşına deyil, hüququn təbiətinə uyğunlaşa bilən, müvafiq hüquqa mütənasib şəkildə və eyni zamanda, bu hüququn hüdudları kimi düzgün tətbiq edilməlidir. Məhkəmə həmçinin qeyd etməyi zəruri bilir ki, iş materiallarının 199-cu vərəqəsində xx.xx.2019cu il tarixli məhkəmə iclas protokolunda İddiaçı göstərmişdir ki, o, özünə məxsus sahənin 120 kv.metrindən 2008-ci ildən istifadə edir və 3 il əvvəl ona məxsus 1/5 payın naturada ayrılıb ona verilməsibarədə iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət etmiş və mübahisələndirdiyi əqdlər barədə məlumatı vardır. Beləliklə də, iddiaçı 10 il ərzində hazırda mübahisələndirdiyi əqdlər barədə məlumatı olsa da, mübahisələndirməmişdir. Eləcə də, məhkəmə qeyd etməyi zəruri bilir ki, iddiaçı mübahisələndirdiyi alq-satqı müqavilələri üzrə çıxarışları mübahisələndirmədiyi halda, xx.xx.2019-cu il tarixli məhkəmə iclas protokolunda İddiaçı iddia tələbi üzrə deyil, alqı-satqı müqavilələrini deyil, mübahisələndirdiyi alqı-satqı müqaviləri üzrə verilmiş çıxarışların etibarsız hesab edilməsini və mülkiyyət hüququnun bərpa olunmasını xahiş edib. Beləliklə, kollegiya hesab edir ki, İddiaçı ona məxsus sahədən 2008-ci ildən istifadə etdiyi, hazırda mübahisələndirdiyi əqdlər barədə ona payın naturada ayrılmasına dair 2015-ci ildə iddia qaldırdığı zamanda məlum olduğu və hazırki tələblə yalnız 2019-cu ilin sentyabr ayında məhkəməyə müraciət etdiyi üçün qanunvericiliklə müəyyən olunmuş xüsusi iddia müddətini ötürmüşdür. Odur ki, kollegiya hesab edir ki, apellyasiya şikayətinin dəlilləri əsassız olduğundan təmin edilməməli, qətnamə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 385.2-cı maddəsinə əsasən birinci instansiya məhkəməsinin faktlar nöqteyi-nəzərindən qanuni və əsaslı olan və mahiyyəti üzrə düzgün olan qətnaməsi yalnız formal mülahizələrə görə ləğv edilə bilməz. Həmin Məcəllənin 387.1-ci maddəsinə əsasən prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq edilməməsi qətnamənin ləğv edilməsinə yalnız o halda əsas olur ki, bu, düzgün olmayan qətnamənin qəbul edilməsinə səbəb olsun. Nəticə: Apellyasiya instansiyası məhkəməsi hesab edir ki, iddiaçının apellyasiya şikayətində göstərdiyi dəlillər qətnamənin ləğvi üçün əsas ola bilməz. Çünki, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi faktlar nöqteyi nəzərindən qanuni və əsaslıdır, düzgün olan qətnamə isə yalnız formal mülahizələrə əsaslanmaqla ləğv edilə bilməz. Şərh olunanlara əsasən və Mülki Prosessual Məcəllənin 382, 384.0.1, 392, 393 və 405-ci maddələrini rəhbər tutaraq, apellyasiya instansiyası məhkəməsi q ə t e t d i: İddiaçı apellyasiya şikayəti təmin edilməsin. Hazırki iş üzrə, Bakı şəhəri Səbail Rayon Məhkəməsinin 2(009)-2825/2019 saylı, xx.xx.2019-cu il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qətnamədən 2 (iki) ay müddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına kassasiya şikayəti verilə bilər.