Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(107)-1985/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şəki şəhəri İş № 2(107)-1985/2021 20.10.2021 ŞƏKİ APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Hakim Məcidov Ələddin Tofiq oğlunun sədrliyi və məruzəsi ilə, hakimlər Əsədli Mahir Abdulla oğlu və Mahmudov Ayaz Akif oğlundan ibarət tərkibdə, İsrafilov Elçin Əvəz oğlunun katibliyi, Cavabdeh iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı cehiz əşyalarının mənzildən çıxarılması tələbinə dair mülki iş üzrə Mingəçevir Şəhər Məhkəməsinin 03 iyun 2021-ci il tarixli, 2(051)-979/2021 nömrəli qətnaməsindən Cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə kollegiyası Müəyyən etdi: Mingəçevir Şəhər Məhkəməsinin 03 iyun 2021-ci il tarixli, 2(051)-979/2021 nömrəli qətnaməsi ilə (hakim Məhburə Kərimova) iddia təmin olunmuş, Cavabdeh məxsus əşyalar-“Çinar” markalı soyuducu, qaz sobası, “Fusion” markalı televizor, ütü stolu, yataq mebel dəstinin matrası, ”Evrolux” markalı paltaryuyan maşın, “Ovrika” və “Maxrvelli” markalı tozsoran, 7 və 5 şamlı çilçıraqların İddiaçı mülkiyyətində olan Mingəçevir şəhəri F.Əzimov küçəsi 5 №-li evdən çıxarılması qət edilmişdir. İşin halları İddiaçı Cavabdeh qarşı mülkiyyətində olan mənzildən cehiz əşyalarının çıxarılması tələbinə dair iddia ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Birinci instansiya məhkəməsinin iclasında İddiaçı iddianı müdafiə edərək izahatında bildirmişdir ki, Cavabdeh ilə X5 15 oktyabr 2011-ci tarixdə nikaha daxil olmaqla ailə qurmuş və Cavabdeh həmin vaxt müvəqqəti yaşamaq üçün onun xüsusi mülkiyyətində olan Mingəçevir şəhəri F.Əzimov küçəsi 5 №-li evə gəlin köçərək onlarla birlikdə yaşamışdır. X5 ilə cavabdeh Aynur Yusifovanın birgə nikahlarından 11 dekabr 2012-ci il təvəllüdlü Aynur adlı bir uşaqları olmuşdur. Cavabdeh 31 dekabr 2016-cı il tarixədək onun evində yaşamış, 31 dekabr 2016-cı il tarixdə isə uşağı ilə birlikdə öz valideynlərinin yanına getmiş və hazırkı vaxtadək orada yaşayır. X5 ilə cavabdeh Aynur Yusifova arasında olan nikah Mingəçevir şəhər məhkəməsinin 19 may 2017-ci il tarixli qətnaməsinə əsasən pozulmuşdur. Nikahları pozulduqdan sonra Mingəçevir şəhər məhkəməsinin 16.08.2017-ci il tarixli 2(051)-3560/2017 №-li qətnaməsi ilə Cavabdeh onun mülkiyyətində olan F.Əzimov küçəsindəki 5 №-li evə istifadə hüququnun olmaması müəyyən edilmiş, cavabdehin isə onun evinə köçürülmə tələbinə dair iddiası rədd edilmiş və o, qeydiyyatdan çıxarılmışdır. Bundan sonra hazırkı iş üzrə Cavabdeh onlara qarşı qızıl-zinət və cehiz əşyalarına dair məhkəmədə iddia qaldırmış və Mingəçevir şəhər məhkəməsinin 05.02.2018-ci il tarixli 2(051)-71/2018 №-li qətnaməsi ilə cavabdehin iddiası qismən təmin edilərək cehiz əşyalarını və qismən qızılzinət əşyalarının alınıb cavabdehə verilməsi qət edilmişdir. Məhkəmə qətnaməsi qüvvəyə mindikdən sonra icraya yönədilmiş və icra məmuru tərəfindən Cavabdeh iştirakı ilə əmlakları evindən çıxarılmışdır. Lakin 3 ildən çoxdur ki, Cavabdeh heç bir əsaslı səbəb olmadan “Çinar” markalı soyuducu, qaz sobası, “Fusion” markalı televizor,, ütü stolu, yataq mebel dəstinin matrası,”Evrolux” markalı paltaryuyan maşın, “Ovrika” markalı tozsoran, “Maxrvelli” markalı tozsoran, termos, 7 şamlı çilçıraq və 5 şamlı çilçırağı onun evindən götürmür və öz qərəzli münasibətindən əl çəkmir, onu evindən sərbəst, maneəsiz istifadə etmək hüququnu bu yolla məhdudlaşdırır. Buna görə də məhkəməyə müraciət etməyə məcbur olub. Cavabdeh məxsus “Çinar” markalı soyuducu, qaz sobası, “Fusion” markalı televizor,, ütü stolu, yataq mebel dəstinin matrası,”Evrolux” markalı paltaryuyan maşın, “Ovrika” markalı tozsoran, “Maxrvelli” markalı tozsoran, termos, 7 şamlı çilçıraq və 5 şamlı çilçırağı onun xüsusi mülkiyyətində olan Mingəçevir şəhəri F.Əzimov 5 №-li evindən çıxarılması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə məlumat verilmiş, lakin o, məhkəməyə gəlməmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən işə onun iştirakı olmadan baxılması mümkündür. İş üzrə yuxarıda göstərilən məhkəmə qətnaməsi çıxarılmışdır. Qətnаmədən nаrаzı qаlаn Cavabdeh аpellyаsiyа şikаyəti vermişdir. Apellyasiya şikayətinin dəlilləri Cavabdeh apellyasiya şikayətini əsaslandıraraq göstərmişdir ki, məhkəmə qətnaməsi qanunu pozmaqla çıxarıldığından ləğv olunmalıdır. Belə ki, Mingəçevir şəhər məhkəməsinin 05 fevral 2018-ci il tarixli, 2(051)- 018 saylı qətnaməsi ilə onun iddiası əsasında qızıl-zinət, cehiz, həmçinin hazırki qətnamədə adları göstərilən əmlakların özünün və ya dəyərinin alınıb ona verilməsi barədə qətnaməmə qəbul edilmişdir. Qətnamə qanuni qüvvəsini almış və icra vərəqəsi icra edilmişdir. Məhkəmənin qərardadı ilə üzərinə həbs qoyulmuşdur. Qətnamə qanuni qüvvəsini aldıqdan sonra həmin əşyaları götürməyə gedərkən məlum olmuşdur ki, “Çinar” markalı soyuducu, qaz sobası, «Lusion» markalı televizor, ütü stolu yataq mebelinin matrası, «Evrolux» markalı paltaryuyan maşın, «Ovrika» və «Maxrvelli» markalı tozsoran və 7 və 5 şamlı çilçıraqlar tam yararsız vəziyyətdədir. Digər əşyaları isə yoxdur. Bu səbəbdən icra məmuru həmin əşyaların dəyərinin ona ödənilməsi ilə bağlı icra vərəqəsini cavabdeh İddiaçı və onun X5un əmək haqqına yönəltmişdir, göründüyü kimi hazırki iddia tələbi ilə bağlı qanuni qüüvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsi mövcuddur və bu iddia həmin qətnaməyə yeni «don» geyindirməyə yönəldilmişdir. Ona görə də, Mingəçevir Şəhər Məhkəməsinin 03 iyun 2021-ci il tarixli, 2(051)- 979/2021 nömrəli qətnaməsinin ləğv edilməsini və iddia ərizəsinin icraata qəbul edilməsindən imtina edilməsi barədə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş edir. Tərəflərin izahatları Məhkəmə kollegiyasının iclasında Cavabdeh apellyasiya şikayətinin dəlillərinə uyğun izahat verərək, apellyasiya şikayətinin təmin edilməsini xahiş etdi. İddiaçı işə baxılmasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq məhkəmə kollegiyasının iclasına gəlməmişdir. Məhkəmə kollegiyası, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 376.2-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya şikayəti üzrə işə onun iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etdi. Hüquqi məsələlər Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1-ci maddəsinə görə, apelyasiya instansiyası məhkəməsi tam hüquqlu məhkəmə kimi işə, işdə olan və əlavə təqdim olunmuş sübutlar əsasında mahiyyəti üzrə baxır. Həmin Məcəllənin 372.6-ci maddəsinə əsasən, apelyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun düzünə və ya dolayısı ilə mübahisələndirilən hissəsində, şikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apelyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduqda isə tam yoxlayır. Həmin Məcəllənin 372.7-ci maddəsinə əsasən, apelyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin dəlillərindən asılı olmayaraq, məhkəmənin maddi və prosessual hüquq normalarına riayət etməsini yoxlayır. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun “Məhkəmə qətnaməsi haqqında” 2005-ci il 14 oktyabr tarixli, 04 nömrəli qərarının 17-ci bəndində göstərilir ki, kassasiya və apellyasiya instansiya məhkəmələri aşağı instansiya məhkəmələrinin qətnamələrindən şikayətlərə baxdıqda qəbul etdikləri aktlarda verilən şikayətlərin dəlillərinə müfəssəl hüquqi qiymət verməlidirlər. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki və Kommersiya kollegiyalarının “apellyasiya və kassasiya şikayətlərinin mümkünlüyü və şikayətlərə baxılmasının hədləri ilə bağlı Mülki Prosessual Məcəllənin tətbiqi məsələlərinə dair” 14 oktyabr 2020-ci il tarixli, 04/2020 nömrəli qərarının 60-cı bəndində göstərilir ki, apellyasiya və kassasiya instansiyası məhkəmələri qəbul etdikləri aktların əsaslandırıcı hissəsində aşağı instansiyası məhkəməsinin qərarının hansı hissədə yoxladıqlarını aydın ifadə etməli, məhkəmə aktını hissəvi yoxladıqda isə nəticə hissəsində hansı hissənin ləğv edildiyini, dəyişdirildiyini və yaxud dəyişdirilmədən saxlanıldığını xüsusi olaraq göstərməli, dəyişdirilmədən saxlanılan hissənin isə mübahisələndirilib-mübahisələndirilmədiyinə diqqət yetirməlidilər. Həmin qərarda göstərilmişdir ki, apellyasiya və kassasiya qaydasında məhkəmə aktları müvafiq olaraq şikayətə və ya şikayəti verən şəxsə münasibətdə deyil, mübahisələndirilən hissədə yoxlanılmalıdır. Ona görə də məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətinin dəlillərinə və birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticəyə aşağıda qeyd edilən hallar üzrə hüquqi dəyərləndirmə aparılmasını zəruri hesab edir. Məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətinin dəlillərini işin materialları üzrə yoxlayıb, cavabdehin izahatını dinləyib, iş üzrə toplanmış sübutları tədqiq edib qiymətləndirərək hesab edir ki, Cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin olunmamalı, Mingəçevir Şəhər Məhkəməsinin 03 iyun 2021-ci il tarixli, 2(051)-979/2021 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. İşdə olan Mingəçevir şəhər məhkəməsinin 2(051)-3560/2017 №-li 16 avqust 2017-ci il tarixli qətnaməsindən görünür ki, İddiaçı Cavabdeh qarşı yaşayış sahəsinə istifadə hüququnun olmamasının müəyyən olunması tələbinə dair iddiasının təmin edilməsi, Cavabdeh Mingəçevir şəhəri F.Əzimov küçəsində yerləşən 5 №-li evə istifadə hüququnun olmamasının müəyyən edilməsi, Aynurə X1, İddiaçı və X2 qarşı mənzilə köçürülmə tələbinə dair qarşılıqlı iddianın təmin olunmaması qət edilmişdir. İşə əlavə edilmiş Şəki Apelyasiya məhkəməsinin 2(107)-1844/2018 №-li 17 sentyabr 2018-ci il tarixli qətnaməsindən görünür ki, Cavabdeh apelyasiya şikayəti təmin edilmədən, Mingəçevir şəhər məhkəməsinin 2(051)-3560/2017 №-li 16 avqust 2017-ci il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. İşə əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin 2(102)-1122/2019 №-li 04 mart 2019-cu il tarixli qərarından görünür ki, Cavabdeh və vəkili Kərimli Ruhiyə Neymət qızının kassasiya şikayəti təmin edilməmiş, Şəki Apelyasiya Məhkəməsinin 2(107)- 1844/2018 №-li 17 sentyabr 2018-ci il tarixli qətnaməsi dəyişiklik edilmədən saxlanılmışdır. İşdə olan Hüquqların Dövlət qeydiyyat haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən Çıxarışın surətindən görünür ki, Mingəçevir şəhəri F.Əzimov küçəsi 5 №li evi 20 dekabr 2013-cü ildə tam mülkiyyət hüququ ilə İddiaçı adına qeydiyyata alınmışdır. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi qətnamə qəbul edərkən Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 29-cu maddəsinə, «İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında» Konvensiyanın 1 saylı Protokolunun 1-ci maddəsinə və Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 152.1 və 157.2-ci maddələrinə istinad etməkdə haqlı olmuşdur. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 29-cu maddəsinə əsasən mülkiyyət hüququ qanunla qorunur. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir. «İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında» Konvensiyanın 1 saylı Protokolunun 1-ci maddəsinə görə hər bir fiziki və hüquqi şəxs öz mülkiyyətindən maneəsiz istifadə etmək hüququna malikdir. Heç kəs, cəmiyyətin maraqları naminə, qanunla və beynəlxalq hüququn ümumi prinsipləri ilə nəzərdə tutulmuş şərtlər istisna olmaqla, öz mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 152.1-ci maddəsinə əsasən mülkiyyət hüququ - subyektin ona məxsus əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur Mülki Məcəllənin 157.2-ci maddəsinə əsasən mülkiyyətçi özgənin sahibliyindən öz əmlakını geri tələb edə bilər Birinci instansiya məhkəməsinin araşdırmaları zamanı müəyyən edilmişdir ki, Mingəçevir şəhəri F.Əzimov küçəsi 5 №li ev iddiaçının mülkiyyətindədir. Cavabdehin iddiaçının mülkiyyətində olan mənzilə hər hansı bir hüququ olması iş materialları ilə müəyyən edilmədi. Lakin cavabdehə məxsus əşyalar iddiaçının mülkiyyətində olan həmin mənzildədir. Ona görə də iddiaçı özünə məxsus mənzildən tam istifadə edə bilmir. Birinci instansiya məhkəməsi hesab etmişdir ki, cavabdehə məxsus əşyaların iddiaçının mülkiyyətində olan mənzildə qalması iddiaçının mülkiyyət hüquqlarını pozur. Ona görə də iddia təmin olunmalı, cavabdehin əşyaları “Çinar” markalı soyuducu, qaz sobası, “Fusion” markalı televizor, ütü stolu, yataq mebel dəstinin matrası, ”Evrolux” markalı paltatryuyan maşın, “Ovrika” və “Maxrvelli” markalı tozsoran, 7 və 5 şamlı çilçıraqlar həmin mənzildən çıxarılmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdiyi sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə görə, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsinin iddianı təmin edərkən hansı halları əsas götürdüyünü əsaslandırdığından məhkəmənin gəldiyi nəticə ilə razılaşır və hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi iddianı təmin edərkən əsaslı və reallığa uyğun olan nəticəyə gəlmişdir. Məhkəmə kollegiyası cavabdehin apellyasiya şikayətində göstərdiklərinə münasibət bildirərək qeyd edir ki, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməli olduğundan cavabdeh də göstərdiklərini təsdiq edən sübutları məhkəmə kollegiyasına təqdim etməli olduğu halda bunu etmədiyindən onun göstərdikləri əsaslı hesab edilə bilməz. Azərbаycаn Respublikаsının Mülki Prosessuаl Məcəlləsinin 9.1-ci və 9.3-cü mаddələrinə əsаsən ədalət mühakiməsi çəkişmə, tərəflərin bərabərliyi və faktlar əsasında həyata keçirilir. Hakim bütün hallarda prosesin çəkişmə prinsipini təmin etməli, öz qərarını yalnız tərəflərin çəkişmə prinsipinə əsasən müzakirə etdiyi dəlillərlə, onların verdiyi izahatlarla, sənədlərlə əsaslandırmalıdır. Həmin Məcəllənin 88-ci mаddəsinə görə məhkəmə sübutlаrа obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tаm bаxdıqdаn sonrа həmin sübutlаrа tətbiq edilməli hüquq normаlаrınа müvаfiq olаrаq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qаbаqcаdаn müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Həmin Məcəllənin 217.1-ci, 217.3-cü və 217.4-cü maddələrinə əsаsən məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Məhkəmə öz qətnаməsini yаlnız məhkəmə iclаsındа tədqiq olunmuş sübutlаrlа əsаslаndırır. Həmin Məcəllənin 218.1-ci mаddəsinə əsаsən qətnаmə çıxаrıldıqdа hаkim sübutlаrı qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli olаn nə kimi hаllаrın müəyyən edildiyini, nə kimi hаllаrın müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hаnsı hüquqi münаsibətdə olmаlаrını, həmin iş üzrə hаnsı qаnunun tətbiq edilməli olduğunu və iddiаnın təmin olunub-olunmаdığını müəyyən edir. Məhkəmə kollegiyаsı iş üzrə toplаnmış sübutlаrı yuxаrıdа şərh olunаn mаddi və prosessuаl hüquq normаlаrı ilə əlаqəli şəkildə tədqiq edərək hesаb edir ki, birinci instаnsiyа məhkəməsi iddianı təmin edərkən düzgün nəticəyə gəldiyindən və qətnаmə fаktlаr nöqteyi-nəzərindən qаnuni və əsаslı, mаhiyyəti üzrə isə düzgün olduğundаn, işdə qətnаmənin аpellyаsiyа qаydаsındа ləğv edilməsi üçün əsаslаr olmаdığındаn Cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin olunmamalı, Mingəçevir Şəhər Məhkəməsinin 03 iyun 2021-ci il tarixli, 2(051)-979/2021 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Azərbаycаn Respublikаsı Mülki-Prosessuаl Məcəlləsinin 385.2-ci maddəsində qeyd edilir ki, birinci instansiya məhkəməsinin faktlar nöqteyi-nəzərindən qanuni və əsaslı olan və mahiyyəti üzrə düzgün olan qətnaməsi yalnız formal mülahizələrə görə ləğv edilə bilməz. Həmin Məcəllənin 384.0.1-ci mаddəsinə görə аpellyаsiyа instаnsiyаsı məhkəməsi qətnаməni dəyişdirmədən, аpellyаsiyа şikаyətini isə təmin etmədən sаxlаyа bilər. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessuаl Məcəlləsinin 372, 384-385, 392, 393, 402-403, 404 və 405-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası QƏT ETDİ: Cavabdeh tərəfindən verilmiş аpellyasiya şikayəti təmin edilməsin. İş üzrə Mingəçevir Şəhər Məhkəməsinin 03 iyun 2021-ci il tarixli, 2(051)-979/2021 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən sаxlаnılsın. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Qətnamədən, tərəflər, üçüncü şəxslər və maraqlı şəxslər tələbləri təmin olunmadığı hallarda onlara rəsmi qаydаdа verildiyi gündən 2 (iki) ay müddətində Azərbaycan Respublikası Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyаsı vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyаsına kassasiya şikayəti verə bilər. Sədrlik edən: Ələddin Məcidov Hаkimlər: Mahir Əsədli Ayaz Mahmudov