Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(3-6)-2321/2026

Azərbaycan Respublikası adından Qətnamə Bakı şəhəri İş № 2(3-6)-2321/2026 28.08.2026 BAKI APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Hakimlər Eyvazov Rafael Əmir oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), X11 və X5 ibarət tərkibdə, Məhkəmə iclas katibi Cəfərli Pəri Ilham qızının katibliyi, Ilk iddia tələbi üzrə iddiaçılar iddiaçı5, iddiaçı3 Nadir oğlunun və Şıxəliyev Qadir Ağasəf oğlunun, Ilk iddia tələbi üzrə iddiaçı iddiaçı6 nümayəndəsi Abasov Şəmsəddin Rizalı oğlunun, Ilk iddia tələbi üzrə cavabdeh “xxxx” Mənzil-Tikinti Kooperativinin nümayəndəsi (vəkili) Salmanova Gülşən Arif qızının, Ilk iddia tələbi üzrə cavabdeh “xxxx” MMMC-nin nümayəndəsi (vəkili) vəkil1 iştirakları ilə, Iddiaçılar iddiaçı13 və qeyrilərinin cavabdehlər “xxxx” Mənzil-Tikinti Kooperativinə, “xxxx” Mənzil Mülkiyyətçilərinin Müştərək Cəmiyyətinə, cavabdeh2 və Bakı şəhəri Binəqədi rayon Icra şöbəsinə qarşı “maneələrin aradan qaldırılması, qarajların təhvil verilməsi” tələbinə dair ilk, həmçinin iddiaçı “xxxx” Mənzil Mülkiyyətçilərinin Müştərək Cəmiyyətinin cavabdehlər iddiaçı13 və qeyrilərinə qarşı “müqavilələrin etibarsız hesab edilməsi” tələblərinə dair qarşılıqlı iddia ərizəsinə dair mülki iş üzrə Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(***)-****/**** saylı qətnaməsindən qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı “xxxx” Mənzil Mülkiyyətçilərinin Müştərək Cəmiyyəti tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDI: Iddiaçılar iddiaçı13 və qeyriləri cavabdehlər “xxxx” Mənzil-Tikinti Kooperativinə, “xxxx” Mənzil Mülkiyyətçilərinin Müştərək Cəmiyyətinə, cavabdeh2 və Bakı şəhəri Binəqədi rayon Icra şöbəsinə qarşı “maneələrin aradan qaldırılması, qarajların təhvil verilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehlər tərəfindən edilən özbaşınalıqlara, müdaxilələrə son qoyulması, həmin sahələrin cavabdehlərin qanunsuz sahibliyindən geri alınmaqla boşaldılması və cavabdeh «xxxx» Mənzil-Tikinti Kooperativi ilə bağlanmış ##.##.2016-cı il tarixli müqaviləyə əsasən 6, 7 və * nömrəli qaraj sahələrinin iddiaçı13, ##.##.2018-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 230 kv.m. qeyri-yaşayış sahəsinin iddiaçı12, ##.##.2016-cı il tarixli və ##.##.2016-cı il tarixli müqavilələrə əsasən 2, 13, 14, 37, 38, 41, ** nömrəli qaraj sahələrinin iddiaçı11, ##.##.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 35, 36, 39, 40 və ** nömrəli qaraj sahələrinin iddiaçı10, ##.##.2016-cı il tarixli müqaviləyə əsasən 9, 10, 10a, 11 və ** nömrəli qaraj sahələrinin iddiaçı9, ##.##.2016-cı il tarixli və ##.##.2016-cı il tarixli müqavilələrə əsasən 1, 2, 3, 4, 5, 68, 69, 70, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27 və ** nömrəli qaraj sahələrinin iddiaçı8, ##.##.2017-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 16, 17, 18, 19, 20, 29, 30, 31, 32, 33, 34 və ** nömrəli qaraj sahələrinin iddiaçı7, ##.##.2016-cı il tarixli və ##.##.2017-ci il tarixli müqavilələrə əsasən 51, 52, 53, 54, 55, 5, 6 və * nömrəli qaraj sahələrinin iddiaçı6, ##.##.2017-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 11, 12, 13, 14 və ** nömrəli qaraj sahələrinin iddiaçı5, ##.##.2016-cı il tarixli müqaviləyə əsasən 63, 64, 65, 66, 67 və **a nömrəli qaraj sahələrinin iddiaçı4, ##.##.2016- cı il tarixli müqaviləyə əsasən 44, 45, 46, 47, 48 və ** nömrəli qaraj sahələrinin iddiaçı3, ##.##.2017-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 73, 74, 75, 76, 77 və ** nömrəli qaraj sahələrinin iddiaçı2 və ##.##.2016-cı il tarixli və ##.##.2016-cı il tarixli müqavilələrə əsasən 56, 57, 58, 59, 71, 72, 80, 3, 3a və * nömrəli qaraj sahələrinin Diana Piralıyevaya təhvil verilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Iddiaçılar tələblərini aşağıdakılarla əsaslandırmışlar: - iddiaçı13 ilə cavabdeh «xxxx» Mənzil-Tikinti Kooperativi arasında ##.##.2016-cı il tarixdə müqavilə bağlanmış və həmin müqaviləyə əsasən «xxxx» Mənzil-Tikinti Kooperativi Azərbaycan Respublikasının Kooperasiya Qanununa və Kooperativin Nizamnaməsi əsasında fəaliyyət göstərən, bir tərəfdən, kooperativin idarə heyətinin sədri X12 şəxsində, digər tərəfdən Payçı adlanan iddiaçı13 Payçı kimi müqaviləni əsas tutaraq sifariş edir, Kooperativ Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu 7-ci mikrorayon 3123-cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının -1 mərtəbəsində 3 ədəd (6, 7 və * nömrəli) avtomobil-dayanacağının tikintisini öz öhdəsinə götürür, payçı isə müqavilənin dəyərini tam şəkildə ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin müqavilə üzrə avtomobil dayanacağının pay haqqı tərəfindən tam ödənilmişdir. - iddiaçı12 ilə cavabdeh «xxxx» MənzilTikinti Kooperativi arasında ##.##.2018-ci il tarixdə müqavilə bağlanmış və həmin müqaviləyə əsasən «xxxx» Mənzil-Tikinti Kooperativi Azərbaycan Respublikasının Kooperasiya Qanununa və Kooperativin Nizamnaməsi əsasında fəaliyyət göstərən, bir tərəfdən, kooperativin idarə heyətinin sədri X12 şəxsində, digər tərəfdən Payçı adlanan iddiaçı12 Pay ı kimi müqaviləni əsas tutaraq, sifariş edir, Kooperativ Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu 7-ci mikrorayon 3123-cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının -1 mərtəbəsində 230 kv.m qeyri-yaşayış sahəsinin tikintisini öz öhdəsinə götürür, payçı isə müqavilənin dəyərini tam şəkildə ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin müqavilə üzrə qeyri-yaşayış sahəsinin pay haqqı tərəfindən tam ödənilmişdir. - iddiaçı11 ilə cavabdeh «xxxx» Mənzil-Tikinti Kooperativi arasında ##.##.2016-cı il tarixdə və ##.##.2016-cı il tarixdə müqavilələr bağlanmış və həmin müqavilələrə əsasən «xxxx» Mənzil-Tikinti Kooperativi Azərbaycan Respublikasının Kooperasiya Qanununa və Kooperativin Nizamnaməsi əsasında fəaliyyət göstərən, bir tərəfdən, kooperativin idarə heyətinin sədri X12 şəxsində, digər tərəfdən Payçı adlanan iddiaçı11 Pay ı kimi müqaviləni əsas tutaraq sifariş edir, Kooperativ Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, 7-ci mikrorayon 3123-cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının -1 mərtəbəsində 3 ədəd (2, 13 və ** nömrəli) və 4 ədəd (37, 38, 41, ** nömrəli) avtomobildayanacağının tikintisini öz öhdəsinə götürür, payçı isə müqavilənin dəyərini tam şəkildə ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin müqavilə üzrə avtomobil dayanacağının pay haqqı tərəfindən tam ödənilmişdir - iddiaçı10 ilə cavabdeh «xxxx» Mənzil-Tikinti Kooperativi arasında ##.##.2019-cu il tarixdə müqavilə bağlanmış və həmin müqaviləyə əsasən «xxxx» Mənzil-Tikinti Kooperativi Azərbaycan Respublikasının Kooperasiya Qanununa və Kooperativin Nizamnaməsi əsasında fəaliyyət göstərən, bir tərəfdən, kooperativin idarə heyətinin sədri X12 şəxsində, digər tərəfdən Payçı adlanan iddiaçı10 Pay ı kimi müqaviləni əsas tutaraq sifariş edir, Kooperativ Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu 7-ci mikrorayon 3123-cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının -1 mərtəbəsində 5 ədəd (35, 36, 39, 40 və ** nömrəli) avtomobil-dayanacağının tikintisini öz öhdəsinə götürür, payçı isə müqavilənin dəyərini tam şəkildə ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin müqavilə üzrə avtomobil dayanacağının pay haqqı tərəfindən tam ödənilmişdir. - iddiaçı9 ilə cavabdeh «xxxx» MənzilTikinti Kooperativi arasında ##.##.2016-cı il tarixdə müqavilə bağlanmış və həmin müqaviləyə əsasən «xxxx» Mənzil-Tikinti Kooperativi Azərbaycan Respublikasının Kooperasiya Qanununa və Kooperativin Nizamnaməsi əsasında fəailiyyət göstərən, bir tərəfdən, kooperativin idarə heyətinin sədri X12 şəxsində, digər tərəfdən Payçı adlanan iddiaçı9 Pay ı kimi müqaviləni əsas tutaraq sifariş edir, Kooperativ Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu 7-ci mikrarayon 3123-cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının -1 mərtəbəsində 5 ədəd (09, 10, 10a, 11 və ** nömrəli) avtomobil-dayanacağının tikintisini öz öhdəsinə götürür, payçı isə müqavilənin dəyərini tam şəkildə ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin müqavilə üzrə avtomobil dayanacağının pay haqqı tərəfindən tam ödənilmişdir - iddiaçı8 ilə cavabdeh «xxxx» Mənzil-Tikinti Kooperativi arasında ##.##.2016-cı il tarixdə və ##.##.2016-cı il tarixdə müqavilələr bağlanmış və həmin müqavilələrə əsasən «xxxx» Mənzil-Tikinti Kooperativi Azərbaycan Respublikasının Kooperasiya Qanununa və Kooperativin Nizamnaməsi əsasında fəaliyyət göstərən, bir tərəfdən, kooperativin idarə heyətinin sədri X12 şəxsində, digər tərəfdən Payçı adlanan iddiaçı8 Pay ı kimi müqaviləni əsas tutaraq sifariş edir, Kooperativ Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu 7-ci mikrorayon 3123-cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının -1 mərtəbəsində 8 ədəd (1, 2, 3, 4, 5, 68, 69 və ** nömrəli) və 8 ədəd (21, 22, 23, 24, 25, 26, 27 və ** nömrəli) avtomobil-dayanacağının tikintisini öz öhdəsinə götürür, payçı isə müqavilənin dəyərini tam şəkildə ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin müqavilə üzrə avtomobil dayanacağının pay haqqı tərəfindən tam ödənilmişdir. - iddiaçı7 ilə cavabdeh «xxxx» Mənzil-Tikinti Kooperativi arasında ##.##.2017-ci il tarixdə müqavilə bağlanmış və həmin müqaviləyə əsasən «xxxx» Mənzil-Tikinti Kooperativi Azərbaycan Respublikasının Kooperasiya Qanununa və Kooperativin Nizamnaməsi əsasında fəaliyyət göstərən, bir tərəfdən, kooperativin idarə heyətinin sədri X12 şəxsində, digər tərəfdən Payçı adlanan iddiaçı7 Pay ı kimi müqaviləni əsas tutaraq sifariş edir, Kooperativ Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu 7-ci mikrorayon 3123-cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının -1 mərtəbəsində 12 ədəd (16, 17, 18, 19, 20, 29, 30, 31, 32, 33, 34 və ** nömrəli) avtomobil-dayanacağının tikintisini öz öhdəsinə götürür, payçı isə müqavilənin dəyərini tam şəkildə ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin müqavilə üzrə avtomobil dayanaçağının pay haqqı tərəfindən tam ödənilmişdir - iddiaçı6 ilə cavabdeh «xxxx» MənzilTikinti Kooperativi arasında ##.##.2016-cı il tarixdə və ##.##.2017-ci il tarixdə müqavilələr bağlanmış və həmin müqavilələrə əsasən «xxxx» Mənzil-Tikinti Kooperativi Azərbaycan Respublikasının Kooperasiya Qanununa və Kooperativin Nizamnaməsi əsasında fəaliyyət göstərən, bir tərəfdən, kooperativin idarə heyətinin sədri X12 şəxsində, digər tərəfdən Payçı adlanan iddiaçı6 Pay ı kimi müqaviləni əsas tutaraq sifariş edir, Kooperativ Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu 7- ci mikrorayon 3123-cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının -1 mərtəbəsində 5 ədəd (51, 52, 53, 54 və ** nömrəli) və 3 ədəd (5, 6 və * nömrəli) avtomobil-dayanacağının tikintisini öz öhdəsinə götürür, payçı isə müqavilənin dəyərini tam şəkildə ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin müqavilə üzrə avtomobil dayanacağının pay haqqı tərəfindən tam ödənilmişdir. iddiaçı5 ilə cavabdeh «xxxx» Mənzil-Tikinti Kooperativi arasında ##.##.2017-ci il tarixdə müqavilə bağlanmış və həmin müqaviləyə əsasən «xxxx» Mənzi-Tikinti Kooperativi Azərbaycan Respublikasının Kooperasiya Qanununa və Kooperativin Nizamnaməsi əsasında fəaliyyət göstərən, bir tərəfdən, kooperativin idarə heyətinin sədri X12 şəxsində, digər tərəfdən Payçı adlanan iddiaçı5 Pay ı kimi müqaviləni əsas tutaraq sifariş edir, Kooperativ Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu 7-ci mikrorayon 3123-cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının -1 mərtəbəsində 5 ədəd (11, 12, 13, 14 və ** nömrəli) avtomobil-dayanacağının tikintisini öz öhdəsinə götürür, payçı isə müqavilənin dəyərini tam şəkildə ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin müqavilə üzrə avtomobil dayanacağının pay haqqı tərəfndən tam ödənilmişdir - iddiaçı4 ilə cavabdeh «xxxx» Mənzil Tikinti Kooperativi arasında ##.##.2016-cı il tarixdə müqavilə bağlanmış və həmin müqaviləyə əsasən «xxxx» Mənzil-Tikinti Kooperativi Azərbaycan Respublikasının Kooperasiya Qanununa və Kooperativin Nizamnaməsi əsasında fəailiyyət göstərən, bir tərəfdən, kooperativin idarə heyətinin sədri X12 şəxsində, digər tərəfdən Payçı adlanan iddiaçı4 Pay ı kimi müqaviləni əsas tutaraq sifariş edir, Kooperativ Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu 7-ci mikrorayon 3123-cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının -1 mərtəbəsində 6 ədəd (63, 64, 65, 66, 67 və **a nömrəli) avtomobil-dayanacağının tikintisini öz öhdəsinə götürür, payçı isə müqavilənin dəyərini tam şəkildə ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin müqavilə üzrə avtomobil dayanacağının pay haqqı tərəfindən tam ödənilmişdir. - iddiaçı3 ilə cavabdeh «xxxx» MənzilTikinti Kooperativi arasında ##.##.2016-cı il tarixdə müqavilə bağlanmış və həmin müqaviləyə əsasən «xxxx» Mənzil-Tikinti Kooperativi Azərbaycan Respublikasının Kooperasiya Qanununa və Kooperativin Nizamnaməsi əsasında fəaliyyət göstərən, bir tərəfdən, kooperativin idarə heyətinin sədri iddiaçı3 şəxsində, digər tərəfdən Payçı adlanan iddiaçı4 Pay ı kimi müqaviləni əsas tutaraq sifariş edir, Kooperativ Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu 7-ci mikrorayon 3123-cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının -1 mərtəbəsində 6 ədəd (44, 45, 46, 47, 48 və ** nömrəli) avtomobil-dayanacağının tikintisini öz öhdəsinə götürür, payçı isə müqavilənin dəyərini tam şəkildə ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin müqavilə üzrə avtomobil dayanacağının pay haqqı tərəfindən tam ödənilmişdir. - iddiaçı2 ilə cavabdeh «xxxx» MənzilTikinti Kooperativi arasında ##.##.2017-ci il tarixdə müqavilə bağlanmış və həmin müqaviləyə əsasən «xxxx» Mənzil-Tikinti Kooperativi Azərbaycan Respublikasının Kooperasiya Qanununa və Kooperativin Nizamnaməsi əsasında fəailiyyət göstərən, bir tərəfdən, kooperativin idarə heyətinin sədri iddiaçı3 şəxsində, digər tərəfdən Payçı adlanan iddiaçı2 Pay ı kimi müqaviləni əsas tutaraq sifariş edir, Kooperativ Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu 7-ci mikrorayon 3123-cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının -1 mərtəbəsində 6 ədəd (73, 74, 75, 76, 77 və ** nömrəli) avtomobil-dayanacağının tikintisini öz öhdəsinə götürür, payçı isə müqavilənin dəyərini tam şəkildə ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin müqavilə üzrə avtomobil dayanacağının pay haqqı tərəfindən tam ödənilmişdir. - Diana Piralıyeva ilə cavabdeh «xxxx» Mənzil-Tikinti Kooperativi arasında ##.##.2016cı il tarixdə və ##.##.2016-cı il tarixdə müqavilələr bağlanmış və həmin müqavilələrə əsasən «xxxx» Mənzil-Tikinti Kooperativi Azərbaycan Respublikasının Kooperasiya Qanununa və Kooperativin Nizamnaməsi əsasında fəailiyyət göstərən, bir tərəfdən, kooperativin idarə heyətinin sədri X12 şəxsində, digər tərəfdən Payçı adlanan X6 ı kimi müqaviləni əsas tutaraq sifariş edir, Kooperativ Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu 7-ci mikrorayon 3123-cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının -1 mərtəbəsində 7 ədəd (56, 57, 58, 59, 71, 72 və ** nömrəli) və 3 ədəd (3, 3a və * nömrəli) avtomobil-dayanacağının tikintisini öz öhdəsinə götürür, payçı isə müqavilənin dəyərini tam şəkildə ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin müqavilə üzrə avtomobil dayanacağının pay haqqı tərəfindən tam ödənilmişdir. Beləliklə, iddiaçılar müqavilədə göstərilən əmlaklar üzərində qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq mülkiyyət hüququ əldə edilmişlər. Həmçinin qeyd edilməlidir ki, “xxxx” MMMC və cavabdeh2 “xxxx” MTK-ya və nümayəndə2 qarşı çoxmənzilli yaşayış binasına dair ümumi iclas protokollarının təsdiq edilmiş surətlərinin “xxxx” MMMCyə təhvil verilməsi və s. tələblər, həmçinin müvəqqəti təminat tədbirinin tətbiqi barədə ərizə ilə də məhkəməyə müraciət olunmuşdur. Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin ##.##.2025-ci il tarixli, e-16(001)- ***/**** saylı qərardadı ilə ərizənin qismən təmin edilməsi, Bakı şəhəri, ünvan 3 ünvanında yerləşən binanın ümumi istifadəsinə aid olan zirzəminin və digər qeyri-yaşayış sahələrinin (binanın ümumi istifadəsinə aid olan) və Bakı şəhəri, ünvan 4 ünvanında yerləşən binanın ümumi istifadəsinə aid olan zirzəminin, mansart sahəsinin və digər qeyri-yaşayış sahələrinin (binanın ümumi istifadəsinə aid olan) icarəyə verilməsinin “xxxx” MTK-ya, X21 qadağan edilməsi qərara alınmışdır. Həmin qərardadda xüsusi bənddə məhkəmə tərəfindən vurğulanmışdır ki, hazırda məhkəməyə təqdim edilmiş sənədlərdən də müəyyən olunur ki, Cəmiyyət məhz binanın ümumi istifadəsində olan əmlakın istismarını, ona sahibliyini, ondan istifadəni və qanunvericilikdə müəyyənləşdirilmiş hədlərdə barəsində sərəncam verilməsini tələb edə bilər. Bu səbəbdən də sözügedən əmlakın digər şəxslərin qanuni maraqlarına toxunmadan cavabdehlər tərəfindən icarəyə verilməsi qadağan edilməlidir. Lakin məhkəmə bir daha mübahisənin predmetinin məhz binanın ümumi istifadəsində olan əmlakdan ibarət olmasını və qadağanın ayrı-ayrı şəxslərə məxsus qeyriyaşayış sahələrinə şamil olunmadığını xatırladır. Lakin, buna baxmayaraq cavabdehlərin qanunsuz hərəkətləri nəticəsində bu gün onların mülkiyyət hüquqları pozulur. ##.##.2025-ci il tarixdən onlara məxsus olan və avtomobil-dayanacaq yerləri (qaraj sahələri) cavabdehlər tərəfindən qanunsuz olaraq bağlanılmış, onların həmin yerlərə giriş-çıxışlarına qanunsuz olaraq məhdudiyyət qoyulmuş və hal-hazırda onlara məxsus olan qaraj sahələri heç bir hüquqi əsas olmadan cavabdehlər “xxxx” MMMC və cavabdeh2 tərəfindən başqabaşqa şəxslərə icarəyə verilir. Eyni zamanda, “xxxx” MMMC cavabdehlər iddiaçı13 və qeyrilərinə qarşı “müqavilənin etibarsız hesab edilməsi” tələbinə dair qarşılıqlı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdeh iddiaçı13 ilə “xxxx” MTK arasında ##.##.2016-cı il tarixdə bağlanmış müqavilənin, cavabdeh iddiaçı11 ilə xxxx MTK arasında ##.##.2018-ci il tarixdə bağlanmış müqavilənin, cavabdeh iddiaçı10 ilə xxxx MTK arasında ##.##.2019-cu il tarixdə bağlanmış müqavilənin, cavabdeh iddiaçı9 ilə xxxx MTK arasında ##.##.2016-cı il tarixdə bağlanmış müqavilənin, cavabdeh iddiaçı8 ilə xxxx MTK arasında ##.##.2016-ci il tarixdə bağlanmış müqavilənin, cavabdeh X4 ilə xxxx MTK arasında ##.##.2017-ci il tarixdə bağlanmış müqavilənin, cavabdeh X17 ilə xxxx MTK arasında ##.##.2016-cı il tarixdə bağlanmış müqavilənin, cavabdeh iddiaçı5 ilə xxxx MTK arasında ##.##.2017-ci il tarixdə bağlanmış müqavilənin, cavabdeh iddiaçı4 ilə xxxx MTK arasında ##.##.2016-cı il tarixdə bağlanmış müqavilənin, cavabdeh iddiaçı3 ilə xxxx MTK arasında ##.##.2016-ci il tarixdə bağlanmış müqavilənin, cavabdeh iddiaçı2 ilə xxxx MTK arasında ##.##.2017-ci il tarixdə bağlanmış müqavilənin və cavabdeh Piralıyeva Diana ilə xxxx MTK arasında ##.##.2016-cı il tarixdə bağlanmış müqavilənin etibarsız hesab edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Qarşılıqlı iddia onunla əsaslandırılmışdır ki, “xxxx” MTK ilə cavabdehlər arasında qaraj sahələrinə dair əsassız və qanunsuz müqavilələr bağlanmışdır. Bundan başqa, “xxxx” MTK tərəfindən həmin ərazilər bina sakinlərinə aylıq müqavilə olmadan icarəyə verilmişdir ki, cavabdehlərlə heç bir müqavilə bağlanmamış, nə də ki, cavabdehlərə avtomobil saxlamaq üçün aylıq ödəniş etməmişlər. ünvan 1 ünvanlarında olan binanın ümumi mülkiyyətində olan zirzəmilərdə birdən çox texniki qurğular mövcuddur. Binanın su nasosu, işıq sayğacları və iri işıq xətləri, iri su boruları, kanalizasiya xətləri və sair yerləşdirilmişdir. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin * saylı Bakı Ərazi Idarəsinin ##.##.2025-ci il tarixli məktubundan müəyyən olunur ki, binanın zirzəmisi və mansardında qeyri-yaşayış sahəsinin qeydiyyata alınmasına dair məlumat aşkar edilməmişdir. Həmçinin binanın zirzəmisində olan qeyri-yaşayış sahəsi ilə bağlı cədvəl mövcuddur. Azərbaycan Respublikası Iqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsi * saylı Bakı Ərazi Idarəsinin ##.##.2025-ci il tarixli məktubundan müəyyən olunur ki, Bakı şəhəri, ünvan 6 ünvanında binaların tərkibində 8 şəxs tərəfindən dövlət qeydiyyatına alınmış qeyrı-yaşayış sahələri mövcuddur. Cavabdehlər tərəfindən bağlanmış müqavilələrə nəzər saldıqda görünür ki, tərəflərin “xxxx” MTK-nın rəhbər şəxsləri ilə yaxın qohumluq əlaqələri mövcuddur. Müqavilələr o əsasda formal bağlanmışdır. Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin *(***)-****/**** nömrəli, ##.##.2026-cı il tarixli qətnaməsi ilə (hakim Pərviz Məmmədov) ilk iddia qismən təmin edilmiş, iddiaçıların mülkiyyətlərində olan və Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, M.Ə.Rəsulzadə qəsəbəsi, Ilham Hacıyev küçəsi, 3123-cü məhəllə, giriş 63F və giriş 63G ünvanında yerləşən avtomobildayanacaq yerlərinə (qaraj sahələrinə) cavabdehlər “xxxx” Mənzil-Tikinti Kooperativi, “xxxx” MMMC və cavabdeh2 tərəfindən edilən özbaşınalıqlara, müdaxilələrə son qoyulması, həmin sahələrin cavabdehlərin qanunsuz sahibliyindən geri alınmaqla boşaldılması və cavabdeh «xxxx» Mənzil-Tikinti Kooperativi ilə bağlanmış sözügedən müqavilələrə əsasən qaraj sahələrinin mülkiyyətçilərə təhvil verilməsi, ilk iddia tələbinin cavabdeh Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Icra Şöbəsinə qarşı hissədə təmin olunmaması qət edilmiş, həmçinin qarşılıqlı iddia rədd edilmişdir. Cavabdeh “xxxx” Mənzil Mülkiyyətçilərinin Müştərək Cəmiyyəti qeyd edilən qətnamədən apellyasiya şikayəti verərək, qətnamənin ləğv, qarşılıqlı iddianın təmin olunması barədə yeni qətnamənin çıxarılmasını xahiş etmişdir. Apellyasiya şikayətinin dəlilləri: Apellyasiya şikayəti qarşılıqlı iddiada göstərilənlərlə yanaşı həmçinin onunla əsaslandırılmışdır ki, məhkəmə layihə sənədlərində həmin sahənin "avtodayanacaq (qaraj)" kimi qeyd olunmasını əsas gətirərək, onun mənzil mülkiyyətçilərinin ümumi istifadəsində olan sahə (ümumi, ortaq mülkiyyət) olmadığı qənaətinə gəlmişdir. Bu yanaşma tamamilə qanunsuzdur. MTK tərəfindən təqdim edilmiş layihənin vərəqəsinin olması mülkiyyətin növünü, təyinatını hələ dəyişmir. Belə ki, Mənzil Məcəlləsinə əsasən çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinə həmin binanın ümumi əmlakı, o cümlədən binanın zirzəmiləri, avtomobil dayanacaqları, habelə birdən çox sahəyə xidmət edən mühəndis qurğuları ümumi paylı mülkiyyət hüququ ilə məxsusdur. Yəni, qanunverici "avtomobil dayanacaqlarını" birbaşa xüsusi mülkiyyət obyekti kimi deyil, binanın ümumi istifadəsində olan vahid əmlak növü kimi təsbit etmişdir. Digər ziddiyyət odur ki, məhkəmə vahid sahənin qanunsuz bölüşdürülməsini mülkiyyət hüquqununa və heç bir yerdə rəsmi təsbit edilməyən müqavilələrə əsasən müəyyən etmişdir. Belə ki, idarəetməyə verilən sənədlərdən və layihədən görünür ki, binanın - 1-ci mərtəbəsi vahid, bütöv bir yeraltı avtodayanacaq sahəsidir. Bu sahə müstəqil çıxışı və divarları olan fərdi daşınmaz əmlak obyekti (ayrıca qeyri-yaşayış sahəsi) deyildir. "xxxx" MTK qanunvericiliyin tələblərindən yan keçərək, binanın ümumi istifadəsində olan yeraltı dayanacağı kağız üzərində uydurma nömrələrə (məsələn: 1, 2, 3... ** nömrəli qarajlar) bölmüş və mənzil sahiblərinin razılığı olmadan kənar şəxslərə satmışdır. Vahid yeraltı sahənin daxili kommunikasiya yolları, pandusları və keçidləri mülkiyyətçilərin ümumi mülkiyyəti olduğu halda, məhkəmə bu faktı araşdırmamışdır. MMMC-nin qanuni nümayəndəlik statusu birbaşa Qanunda qeyd edilmişdir. Mənzil Məcəlləsinə əsasən MMMC çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin birliyidir və onun əsas fəaliyyət məqsədi binaların ümumi əmlakının istismarını, ona sahibliyini və ondan istifadəni təmin etməkdir. Məcəlləyə əsasən MMMC sahə mülkiyyətçilərinin qanuni mənafelərini məhkəmədə və digər dövlət orqanlarında müdafiə edir. Bu şərtlər onu sübut edir ki, Binəqədi 43 MMMC-nin subyektiv hüququ mövcuddur. MMMC bina sakinlərinin qanuni nümayəndəsi olaraq, həmin pozulmuş hüquqların bərpası üçün məhkəmədə iddia qaldırmaqda birbaşa maddi-hüquqi marağa və subyektiv hüquqa malikdir! Binanın mülkiyyətçiləri (sakinlər) ## #### 2025-ci il tarixdə rəsmi qaydada toplaşaraq MMMCni təsis etmiş və öz ümumi əmlaklarını(o cümlədən yeraltı dayanacağı) qorumaq səlahiyyətini bu hüquqi şəxsə ötürmüşlər. MTK tərəfindən ümumi avtodayanacağın qanunsuz formalaşdırılmış müqavilələrlə zəbt edilməsi birbaşa binanın mülkiyyətçilərinin hüquqlarını pozur. Qətnamədə məhkəmə yerində müayinə keçirərkən ümumi sahələrdən istifadəyə maneə tapılmadığını qeyd edilsə də, materiallarda olan Binəqədi Rayon Məhkəməsinin ##.##.2025-ciil tarixli, *(***)-***/**** saylı qərardadı və icra məmuru Elvin Mansurovun rəsmi izahatına hüquqi qiymət verməmişdir. Icra məmurunun rəsmi aktı ilə təsdiq olunub ki, binanın zirzəmisi (qarajlar) sakinlərin istifadəsində deyil, kənar şəxslər tərəfindən "sex" kimi bağlanaraq zəbt edilmişdir. Məhkəmə cavabdehlər tərəfindən təqdim edilmiş sübutların hamısına məcmu hüquqi qiymət verilməmişdir. Nəticə odur ki, MTK-nın subyektiv hüququnun olmadığı aşkar edilmişdir. MTK-nın özünün binalara, onların sahələrinə dair hüquqları heç bir şəkildə rəsmi olaraq daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində tanınmamışdır, ona görə təqdim edilmiş tikintiyə dair müqavilələr notarial qaydada təsdiq edilməmişdir. Çünki, MTK-nın daşınmaz əmlakı, xüsusən binanın ümumi çoxmənzili binanın sahə mülkiyyətçilərinin könülü birliyi mənzil mülkiyyətçilərinin müştərək cəmiyyəti hesab edilir. MTK sərəncam hüququ olmadığı halda zirzəmi və mansard sahələri sərəncam hüququ olmadan başqa şəxslərə qanunsuz şəkildə satmışdır. Odur ki, belə müqavilələr heç bir halda qanuni hesab edilə bilməz. Izahatlar, prosessual məsələlər: Məhkəmə iclasında iştirak edən “xxxx” MMMC-nın nümayəndəsi (vəkili) vəkil1 apellyasiya şikayətini müdafiə edərək, həmçinin bildirmişdir ki, həmin dövrün anten məlumatlarını əldə edilsəydi, 2016-2017-ci illərdə cavabdehlərin ümumiyyətlə MTK-ya gəlmədikləri, heç bir müqavilə imzalamadıqları müəyyən edilə bilərdi. Bundan başqa, Mənzil Tikinti Kooperativləri binanın tikilisini yekunlaşdırdıqdan sonra MMMC-yə çevrilib getməli olduqları halda, həmin binalara gəlir yeri kimi baxırlar və ümumi istifadə üçün nəzərdə tutulan sahələri istifadə etməkdə maraqlı olurlar. Hazırkı işdə də məsələ elə bundan yaranmışdır. Iddiaçıların hər birinin 5-6 ədəd qarajları vardır, bəzilərin isə həmin binada mənzilləri mövcud deyildir. “xxxx” MMMC-nın binanın daxilində olan, binanın bütövlüyü ilə mühafizə olunan bütün sahələrinə subyektiv hüququ vardır. Əgər ümumi istifadədə olan həmin sahələr üçüncü şəxslərin istifadəsinə verilməsə, MMMC-nin istifadə hüququ yaranır. Bundan başqa, nəzərə almaq lazımdır ki, məhkəmə həmin ümumi istifadədə olan sahələrin üzərinə məhdudiyyət qoymasına baxmayaraq məhkəmə mübahisəsi dövründə tərəflər çıxarış əldə etmişlər. Bu onu göstərir ki, tərəflər sahələrin əldə edilməsi üçün tamamilə qanunsuz hərəkətlər həyata keçirmişlər. Mübahisələndirilən sahələr qaraj deyildir. Çünkü, qarajla bağlı tikinti standartları və ümumi sahəylə bağlı tikinti standartları ayrıdır. Hətta həmin sahələr qaraj hesab olunsa belə, MMMC-nin oranı idarə etmək hüququ yarandığı andan MTK sədrinin əmlakları itirməmək üçün keçmiş dövrə yazdığı müqavilələr qanunsuzdur. Bu səbəbdən iş üzrə ilk iddia üzrə iddiaçıların müqavilələr bağlanılan tarixlərdə MTK-ya gəlib-gəlmədiklərinə dair anten dairəsi məlumatlarının əldə edilməsi, mübahisələndirilən sahələrin qaraj olub-olmamasının müəyyənləşdirilməsinə dair tikinti-texniki və layihə-smeta ekspertizalarının keçirilməsini və MTK-nın rəhbərliyi ilə ilkin iddia üzrə iddiaçılar arasında qohumluq əlaqələrinin olubolmamasının müəyyənləşdirilməsi məqsədilə müvafiq sorğu verilməsi zəruridir. Qeyd edilənlərə əsasən məhkəmədən apellyasiya şikayətinin təmin olunması xahiş edlimişdir. Cavabdeh “xxxx” Mənzil-Tikinti Kooperativinin nümayəndəsi (vəkili) vəkil3 izahatında bildirmişdir ki, mübahisələndirilən sahələrin qaraj olması, qeyri-yaşayış sahəsi olması layihə təsdiq olunarkən öz təsdiqini tapmışdır. Artıq şəxslər özlərinə məxsus qaraj sahələrinə çıxarışlar da almışlar. Əgər sənədlərdə hər hansı şübhəli hallar olsaydı, Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri və Kadastrı Xidməti dərhal imtina verərdi. MMMC isə həmin sahələri mübahisələndirir, lakin hələ MMMC binanın təhvil alınmasına dair məhkəmə qərarını əldə edə bilməmişdir. MMMC MTK-ya qarşı iddia qaldırmış, hazırda məhkəmə mübahisəsi gedir, ekspertiza təyin edilmişdir. Binanın idarə edilməsi hüququ belə hələ MMMC-yə verilməmişdir. Hazırki vəziyyətdə binanın idarə edilməsi MTK-ya məxsusdur. Sakinlərin MTK-ya və MMMCyə qarşı iddia qaldırmasını normal qarşılayır. Çünkü, sakinlər əziyyət çəkərək vəsaitləri hesabına qaraj sahələri əldə etmiş və çıxarış almışlar. Kimsə tərəfindən həmin sahələrə məhdudiyyət qoyulması, müdaxilə edilməsi yolverilməzdir. Apellyasiya baxışında iştirak edən iddiaçılar ilk iddia ərizələrinə uyğun izahat verərək, apellyasiya şikayətinin təmin olunmamasını xahiş etmiş, həmçinin qeyd etmişlər ki, hazırki vəziyyətdə qaraj sahələrinə dair mülkiyyət hüquqları dövlət qeydiyyatına da alınmışdır. Əgər həmin sahələr qeyri-qanuni əldə olunmuşdursa mülkiyyət hüquqları da dövlət qeydiyyatına alınmazdı. Işə baxılması ilə bağlı məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə işdə iştirak edən digər şəxslərə rəsmi qaydada məlumat verilmiş, lakin məhkəmə iclasına gəlməmişlər. Məhkəmə kollegiyası, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – MPM) 376.2-ci maddəsinə əsasən işə həmin şəxslərin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. HÜQUQI MƏSƏLƏLƏR : MPMin 372.1-ci maddəsinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsi tam hüquqlu məhkəmə kimi işə, işdə olan və əlavə təqdim olunmuş sübutlar əsasında mahiyyəti üzrə baxır. Məhkəmə kollegiyası, məruzəçi hakimin məruzəsini və izahatları dinləyib, iş üzrə toplanmış sübutları tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırıb, apellyasiya şikayətinin dəlillərinə və iş üzrə müəyyən edilmiş faktiki hallara tətbiq edilməli qanun normalarına uyğun qiymət verərək hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin olunmamalı, qətnamə apellyasiya şikayətinə əsasən dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Belə ki, işdə olan Piralıyeva Diana ilə “xxxx” Mənzil-Tikinti Kooperativi arasında bağlanmış ##.##.2016-cı il tarixli və ##.##.2016-cı il tarixli müqavilələrin surətlərindən görünür ki, tərəflər arasında Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, 7- ci mikrorayon, 3123-cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının 4-cü blokunda -1-ci mərtəbədə yerləşən 10 ədəd avtomobil dayanacağı ilə bağlı müqavilə bağlanmışdır. Işdə olan iddiaçı2 ilə “xxxx” Mənzil Tikinti Kooperativi arasında bağlanmış ##.##.2017ci il tarixli müqavilənin surətindən görünür ki, iddiaçı2 Binəqədi rayonu, 7-ci mikrorayon, 3123cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının 1-ci mərtəbəsində 6 ədəd avtomobil dayanacağı almışdır. Işdə olan iddiaçı3 ilə “xxxx” Mənzil Tikinti Kooperativi arasında bağlanmış ##.##.2016cı il tarixli müqavilənin surətindən görünür ki, iddiaçı3 Binəqədi rayonu, 7-ci mikrorayon, 3123cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının 1-ci mərtəbəsində 6 ədəd avtomobil dayanacağı almışdır. Işdə olan iddiaçı4 ilə “xxxx” Mənzil Tikinti Kooperativi arasında bağlanmış ##.##.2016cı il tarixli müqavilənin surətindən görünür ki, iddiaçı4 Binəqədi rayonu, 7-ci mikrorayon, 3123cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının -1-ci mərtəbəsində 6 ədəd avtomobil dayanacağı almışdır. Işdə olan iddiaçı5 ilə “xxxx" Mənzil Tikinti Kooperativi arasında bağlanmış ##.##.2017ci il tarixli müqavilənin surətindən görünür ki, iddiaçı5 Binəqədi rayonu, 7-ci mikrorayon, 3123cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının 1-ci mərtəbəsində 5 ədəd avtomobil dayanacağı almışdır. Işdə olan iddiaçı6 ilə “xxxx” Mənzil Tikinti Kooperativi arasında bağlanmış ##.##.2017ci il tarixli və ##.##.2016-cı il tarixli müqavilələrin surətlərindən görünür ki, iddiaçı6 Binəqədi rayonu, 7-ci mikrorayon, 3123-cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının N blokunda - 1-ci mərtəbə zirzəmidə 8 ədəd avtomobil dayanacağı almışdır. Işdə olan iddiaçı7 ilə “xxxx” Mənzil Tikinti Kooperativi arasında bağlanmış ##.##.2017ci il tarixli və ##.##.2016-cı il tarixli müqavilələrin surətlərindən görünür ki, iddiaçı7 Binəqədi rayonu, 7-ci mikrorayon, 3123- cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının - 1-ci mərtəbə zirzəmidə 12 ədəd avtomobil dayanacağı almışdır. Işdə olan iddiaçı8 ilə “xxxx” Mənzil-Tikinti Kooperativi arasında bağlanmış ##.##.2016cı il tarixli və ##.##.2016-cı il tarixli müqavilələrin surətindən görünür ki, iddiaçı8 Binəqədi rayonu, 7-ci mikrorayon, 3123-cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının F blokunda 1-ci mərtəbəsində 8 ədəd avtomobil dayanacağı almışdır. Işdə olan iddiaçı10 ilə “xxxx” Mənzil-Tikinti Kooperativi arasında bağlanmış ##.##.2019-cu il tarixli müqavilənin surətindən görünür ki, iddiaçı10 Binəqədi rayonu, 7-ci mikrorayon, 3123-cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının 1-ci mərtəbəsində 5 ədəd avtomobil dayanacağı almışdır. Işdə olan iddiaçı9 ilə “xxxx” Mənzil Tikinti Kooperativi arasında bağlanmış ##.##.2016cı il tarixli müqavilənin surətindən görünür ki, iddiaçı9 Binəqədi rayonu, 7-ci mikrorayon, 3123cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının 5-ci blokunda, -1-ci mərtəbəsində 5 ədəd avtomobil dayanacağı almışdır. Işdə olan iddiaçı13 ilə “xxxx” Mənzil-Tikinti Kooperativi arasında bağlanmış ##.##.2016-cı il tarixli müqavilənin surətindən görünür ki, iddiaçı13 Binəqədi rayonu, 7-ci mikrorayon, 3123-cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının 1-ci mərtəbəsində 3 ədəd avtomobil dayanacağı almışdır. Işdə olan iddiaçı12 ilə “xxxx” Mənzil Tikinti Kooperativi arasında bağlanmış ##.##.2018-ci il tarixli müqavilənin surətindən görünür ki, iddiaçı12 Binəqədi rayonu, 7-ci mikrorayon, 3123-cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının 2-ci blokunda 1-ci mərtəbəsində avtomobil dayanacağı almışdır. Işdə olan iddiaçı11 ilə “xxxx” Mənzil Tikinti Kooperativi arasında bağlanmış ##.##.2016-cı il tarixli müqavilənin surətindən görünür ki, iddiaçı11 Binəqədi rayonu, 7-ci mikrorayon, 3123-cü məhəllə ünvanında tikilməkdə olan yaşayış binasının 4-cü blokunda 1-ci mərtəbəsində 3 ədəd avtomobil dayanacağı almışdır. Işdə olan Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilmiş ##.##.2019-cu il tarixli Çıxarışdan görünür ki, Bağırov Vahid Xasay oğlu Bakı şəhəri, ünvan 5 ünvanında yerləşən 35 kv.m qeyri-yaşayış sahəsinə xüsusi mülkiyyət hüququna malikdir. Işdə olan Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi qeyri-kommersiya qurumlarının dövlət reyestrindən çıxarışdan görünür ki, “xxxx” Mənzil Mülkiyyətçilərinin Müştərək Cəmiyyətinin fəaliyyət predmeti və məqsədi daşınmaz əmlak kompleksini birgə idarə etmək, binaların ümumi əmlakının istismarını, ona sahibliyini, ondan istifadəni və qanunvericilikdə müəyyənləşdirilmiş hədlərdə barəsində sərəncam verilməsini tələb etməkdir. Həmçinin cəmiyyətin fəaliyyət ərazisi kimi Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, M.Ə.Rəsulzadə qəsəbəsi, llham Hacıyev küçəsi, 3123-ci məhəllə, ev 63F və ev 63G göstərilmişdir. Işdə olan Azərbaycan Respublikası Bakı şəhər Icran Hakimiyyəti Memarlıq və Şəhərsalma Baş Idarəsi tərəfindən “xxxx” MTK-nın sədrinə ünvanlanmış ## ###### 2009-cu il tarixli məktubun surətindən görünür ki, Bakı şəhər Icra Hakimiyyəti Başçısının ## ### 2005-ci il tarixli, *** saylı sərəncamının 9-cu bəndi, ## #### 2007-ci il tarixli, *** saylı sərəncamının 5ci bəndi, ***** saylı inşaat pasportu və ## ##### 2009-cu il tarixli, *-***/**g saylı məktub əsasında hazırlanmış Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, 7-ci mikrorayon, 3123-cü məhəllədə tikintisi nəzərdə tutulan yaşayış binasının təqdim olunmuş işçi layihəsinə baxılaraq (3 girişli 16 mərtəbəli + texmərtəbə, 1-ci mərtəbəsi – qeyri-yaşayış sahəsi, zirzəmi mərtəbəsində - yeraltı avtodayanacaq; «xxxx MMC-nin işi, LBM A.Salixov) onun memarlıq hissəsini razılaşdırırlar. Dövlət baş ekspertizasından müsbət rəy aldıqdan sonra tikinti Bakı Şəhər Tikintiyə icazə və Qeydiyyat Müfəttişliyində qeydiyyatdan keçmiş obyektin xarici mühəndis xətlərinin inşa işləri ilə əlaqədar təşkilatlarla razılaşdırılmış layihə sənədləri əsasında, onların nümayəndələrinin iştirakı və nəzarəti ilə aparılmalıdır. Mühəndis xətlərinin tikintisi başa çatdıqdan sonra icra cizgiləri Memarlıq və Şəhərsalma Baş Idarəsinə təqdim olunmalıdır. Işdə olan Azərbaycan Respublikasının Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi tərəfindən məhkəməyə ünvanlanmış ## ######## 2025-ci il tarixli 3- **/*-****/**** saylı məktubdan görünür ki, ünvan 2 ünvanlarında yerləşən “xxxx” MTK-ya məxsus yaşayış binasının Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ## ###### 2019-cu il tarixli *** nömrəli Fərmanına uyğun olaraq verilmiş Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin ## #### 2019-cu il tarixli, *** nömrəli istismara icazə sənədinə əsasən layihəsi razılaşdırılmışdır. Işdə olan Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin 16(001)- ***/**** saylı ## ####### 2025-ci il tarixli qərardadından görünür ki, Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, M.Ə.Rəsulzadə qəsəbəsi, Ilham Hacıyev küçəsi, 3123-cü məhəllə, giriş 63F və giriş 63G ünvanında yerləşən binanın zirzəmisində avtomobil-dayanacaqları kimi qeyd olunmuş sahədə hər hansı bir fəaliyyət göstərilməsi və icarəyə verilməsi cavabdehlər "xxxx" MMMC-nə, cavabdeh2, “xxxx” MTK-ya qadağan edilməsi qərara alınmış və qərardadın 1 ay müddətində qüvvədə olması müəyyən edilmişdir. Işdə olan Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin **(***)-***/**** saylı ## ###### 2025-ci il tarixli qərardadından görünür ki, Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, M.Ə.Rəsulzadə qəsəbəsi, Ilham Hacıyev küçəsi, 3123-cü məhəllə, giriş 63F və giriş 63G ünvanında yerləşən binanın zirzəmisində avtomobil-dayanacaqları kimi qeyd olunmuş sahədə hər hansı bir fəaliyyət göstərmək və icarəyə vermək cavabdehlər “xxxx” MMMC-nə, cavabdeh2, “xxxx” MTKya qadağan edilmişdir. Işdə olan Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 8(103)- ***/**** saylı ## ###### 2025-ci il tarixli qərardadından görünür ki, şikayət qismən təmin edilmiş, Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin *(***)-***/**** nömrəli ## ####### 2025-ci il tarixli qərardadı ləğv edilmiş, borclular nümayəndə2 və “xxxx” MTK-nın Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Icra Şöbəsinin icra məmurları tərəfindən Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, M.Ə.Rəsulzadə qəsəbəsi, Ilham Hacıyev küçəsi, 3123-cü məhəllə, giriş 63F və 63G ünvanında yerləşən binaların ümumi istifadəsinə aid olmayan və alqı-satqı müqavilələrinə əsasən müxtəlif fiziki şəxslərə məxsus olan avtomobil-dayanacaq yerinin bağlanması ilə bağlı hərəkətlərinin qanunsuz hesab edilməsi, eləcə də icra məmurlarının hərəkətləri barədə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinə təqdimat göndərilməsini, əməllərində cinayət tərkibi olduğu halda isə prokurora məlumat verilməsi barədə ərizəyə yenidən baxılması üçün işin Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinə göndərilməsi qərara alınmışdır. Həmin qərardadda kollegiya qeyd etmişdir ki, ümumi istifadədə olan sahələr dedikdə, binanın mənzil mülkiyyətçilərinin ümumi mülkiyyətində olan, binaya xidmət göstərən sahələr başa düşülür, misal olaraq kommunal xətlərin şaxtası, liftlərin şaxtası, pilləkən qəfəsləri, elektrik yuvaları (şit) və bu kimi sahələr. Iş materiallarında olan ## ###### 2026-cı il tarixli yerində müayinə protokolundan görünür ki, həmin tarixdə sözügedən mübahisəli ünvanda, yəni Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, M.Ə.Rəsulzadə qəsəbəsi, Ilham Hacıyev küçəsi, 3123-cü məhəllə, giriş 63F və 63G ünvanında yerində müayinə keçirilmiş, həmin ünvanda yerləşən çoxmənzilli yaşayış binasının zirzəmisinə, yəni binanın -1 və -2-ci mərtəbələrinə vizual baxış keçirilmiş, sənədlərlə mövcud vəziyyət və layihə sənədləri tədqiq edilmişdir. Işdə olan Azərbaycan Respublikasının Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi tərəfindən verilmiş ## #### 2019-cu il tarixli çoxmənzilli yaşayış binasının istismarına icazədən görünür ki, Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, 7-ci mikrorayon, 3123-cü məhəllə, 3 girişli 16 (+ texniki mərtəbə) mərtəbəli və 1 girişli 16 (+ texniki mərtəbə) mərtəbəli yaşayış binasının istismarına icazə verilmişdir. Tikinti obyektinin əsas göstəriciləri qrafasında “qeyri-yaşayış sahəsinin zirzəmi ilə birlikdə” sahəsi 6775 kv.metr müəyyən edilmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən müəyyən olunmuş hallara əsasən - ünvan 2 ünvanında “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhər Icra Hakimiyyəti başçısının ## ### 2005 ci il tarixli, *** nömrəli sərəncamına əsasən 3 girişli 16 (+ texniki mərtəbə) mərtəbəli və 1 girişli 16 (+ texniki mərtəbə) mərtəbəli yaşayış binası inşa edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Bakı Şəhər Icra Hakimiyyəti Memarlıq və Şəhərsalma Baş Idarəsinin ##.##.2009-cu il tarixli məktubu ilə təsdiq edilir ki, Bakı şəhər Icra Hakimiyyəti Başçısının ##.##.2005-ci il tarixli, *** saylı sərəncamının 9-cu bəndi, ##.##.2007-ci il tarixli, *** saylı sərəncamının 5-ci bəndi, ***** saylı inşaat pasportu və ##.##.2009-cu il tarixli, 7 ***/**g saylı məktub əsasında hazırlanmış Binəqədi rayonu, 7-ci mikrorayon, 3123-cü məhəllədə tikintisi nəzərdə tutulan yaşayış binasının təqdim olunmuş işçi layihəsinə baxılaraq (3 girişli 16 mərtəbəli texmərtəbə, 1-ci mərtəbə qeyri-yaşayış sahəsi, zirzəmi mərtəbəsində yeraltı avtodayanacaq; «xxxx MMC-nin işi, LBM A.Salixov) onun memarlıq hissəsi razılaşdırılmışdır. Həmin yaşayış binasının istismarına icazə verilmişdir. Tikinti obyektinin əsas göstəriciləri qrafasında binanın ümumi sahəsi 50823 kv.metr, mənzillərin ümumi sahəsi 39200 kv.metr və “qeyri-yaşayış sahəsinin zirzəmi ilə birlikdə” sahəsi 6775 kv.metr müəyyən edilmişdir. “xxxx” MTK ilə iddiaçılar arasında bağlanmış yuxarıda qeyd olunan müqavilələr əsasında mübahisələndirilən qarajavtodayanacaq sahələri sonunculara satılmış və onların xüsusi mülkiyyətindədir. ## #### 2025-ci il tarixdə “xxxx” Mənzil Mülkiyyətçilərinin Müştərək Cəmiyyəti yaradılmışdır. Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi qeyri-kommersiya qurumlarının dövlət reyestrindən çıxarışla təsdiq edilir ki, “xxxx” Mənzil Mülkiyyətçilərinin Müştərək Cəmiyyətinin fəaliyyət predmeti və məqsədi daşınmaz əmlak kompleksini birgə idarə etmək, binaların ümumi əmlakının istismarını, ona sahibliyini, ondan istifadəni və qanunvericilikdə müəyyənləşdirilmiş hədlərdə barəsində sərəncam verilməsini tələb etməkdir. Həmçinin cəmiyyətin fəaliyyət ərazisi kimi Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, M.Ə.Rəsulzadə qəsəbəsi, llham Hacıyev küçəsi, 3123-ci məhəllə, ev 63F və ev 63G göstərilmişdir. “xxxx” MMMC qarşılıqlı iddiada - mübahisələndirilən müqavilələrin real alqı-satqı müqavilələri olmadığını, ümumiyyətlə həmin sahələrin binaya xidmət edən ümumi sahə olmaqla alqı-satqı predmeti ola bilməsinin mümkünsüzlüyünü və s. göstərərək, müqavilələrin etibarsız hesab olunmasını xahiş etmiş, apellyasiya şikayətində isə qətnamənin qarşılıqlı iddianın rədd olunması hissəsində ləğv olunaraq həmin iddianın təmin olunmasını xahiş etmişdir. Mülki Məcəllədə əqdlərin etibarsızlığı ilə əlaqədar göstərilmişdir ki, bu Məcəllədə müəyyənləşdirilmiş şərtləri pozmaqla bağlanmış əqd etibarsızdır. Etibarsız əqdlər mübahisə edilən əqdlər və ya əhəmiyyətsiz əqdlər ola bilər. Etibarsız əqd onun etibarsızlığı ilə bağlı nəticələr istisna olmaqla, hüquqi nəticələrə səbəb olmur. Bu cür əqd bağlandığı andan etibarsızdır. Mülki Məcəlləyə əsasən əqd barəsində mübahisə edildikdə əqd bağlandığı andan etibarsızdır. Müqavilənin mübahisə edilməsi müqavilənin digər tərəfinə iradə ifadəsinin bildirilməsi yolu ilə həyata keçirilir. Digər tərəfə münasibətdə həyata keçirilmiş birtərəfli əqd həmin şəxsə qarşı mübahisə edilir (maddə 337.2). Ilkin olaraq qeyd edilməlidir ki, “xxxx” MMMC mübahisələndirilən müqavilələrin tərəfi olmamışdır, lakin üçüncü şəxsin əqdin tərəfi olmaması özlüyündə onun həmin əqdi mübahisələndirmək imkanını bütün hallarda istisna etmir. Bunun üçün əqdin həmin şəxsin qanunla qorunan hüquq və mənafelərinə bilavasitə təsir göstərməsi tələb olunur. “xxxx” MMMC də məhz əqdlərinin etibarsızlığının əsası kimi həmin sahələrin alqı-satqı predmeti olmaması, çoxmənzilli binanın ümumi əmlakı olmasına və s. istinad etmişdir. Belə ki, Mənzil Məcəlləsinin 35.1-ci maddəsinə əsasən, yaşayış binasının tərkib hissəsinin mülkiyyətçilərinə həmin binada mənzillərin hissəsi olmayan və binada birdən artıq sahəyə xidmət etmək üçün nəzərdə tutulan obyektlər (o cümlədən, mənzillərarası pilləkən meydançaları, pilləkənlər, liftlər, lift şaxtası və ya digər şaxtalar, dəhlizlər, texniki mərtəbələr, çardaqlar, mühəndis qurğuları olan zirzəmilər, həmin binada birdən artıq sahəyə xidmət edən avadanlıq (texniki zirzəmi), habelə binanın daşıyıcı və daşıyıcı olmayan konstruksiyalarını ayıran dam örtükləri, binada sahələrin daxilində və onların hüdudlarından kənarda yerləşən və birdən artıq sahəyə xidmət edən mexaniki, elektrik, sanitar-texniki və digər avadanlıq, yaşıllaşdırma və abadlaşdırma elementləri də daxil olmaqla binanın yerləşdiyi torpaq sahəsi, binaya xidmət etmək, onun istismarı və abadlaşdırılması üçün nəzərdə tutulmuş həmin torpaq sahəsində yerləşən obyektlər) (bundan sonra – çoxmənzilli binanın ümumi əmlakı) ümumi paylı mülkiyyət hüququ ilə mülkiyyətçilərə məxsusdur. Çoxmənzilli binanın yerləşdiyi torpaq sahəsinin sərhədi və ölçüləri torpaq qanunvericiliyinin və şəhərsalma fəaliyyəti haqqında qanunvericiliyin tələbləri nəzərə alınmaqla müəyyən edilir. Həmin Məcəllənin 35.2-ci maddəsinə əsasən, çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçiləri ümumi mülkiyyətə sahiblik edir, ondan istifadə edir və bu Məcəllə və mülki qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hədlərdə barəsində sərəncam verir. Həmin Məcəllənin 35.3-cü maddəsinə əsasən, çoxmənzilli binada ümumi mülkiyyətin azaldılmasına yalnız həmin binanın yenidən qurulması yolu ilə binanın bütün sahə mülkiyyətçilərinin razılığı ilə yol verilir. Həmin Məcəllənin 35.4-cü maddəsinə əsasən, çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağında qəbul edilmiş qərara əsasən çoxmənzilli binada ümumi mülkiyyət obyektləri digər şəxslərin istifadəsinə verilə bilər, bu şərtlə ki, belə qərar vətəndaşların və hüquqi şəxslərin hüquqlarını və qanuni mənafelərini pozmasın. Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən, çoxmənzilli binada daşınmaz əmlak kompleksini birgə idarə etmək, çoxmənzilli binanın ümumi əmlakının istismarını, ona sahibliyi, ondan istifadəni və qanunvericiliklə müəyyənləşdirilmiş hədlərdə barəsində sərəncam verilməsini təmin etmək məqsədi ilə çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin könüllü birliyi mənzil mülkiyyətçilərinin müştərək cəmiyyəti hesab edilir. Göründüyü kimi, qeyd edilən normalar - çoxmənzilli binada fərdi mülkiyyətlə ümumi mülkiyyət arasındakı sərhədi və ümumi əmlakın hüquqi rejimini müəyyən edir. Çoxmənzilli bina hüquqi baxımdan yalnız ayrı-ayrı mənzil və qeyri-yaşayış sahələrinin məcmusundan ibarət deyildir. Həmin müstəqil sahələrlə yanaşı, binanın bütövlüyünü, təhlükəsizliyini və normal istismarını təmin edən, habelə eyni vaxtda birdən artıq sahəyə xidmət göstərən obyektlər də mövcuddur. Məhz bu obyektlər ayrıca mülkiyyət predmetinə çevrilməyərək sahə mülkiyyətçilərinin ümumi paylı mülkiyyətini təşkil edir. Buna görə pilləkənlər, meydançalar, lift və digər şaxtalar, dəhlizlər, texniki mərtəbələr, çardaqlar, mühəndis qurğuları olan zirzəmilər, daşıyıcı konstruksiyalar, dam örtükləri, ümumi mühəndiskommunikasiya və texniki avadanlıqları, habelə binaya xidmət edən torpaq sahəsi və onun üzərindəki müvafiq obyektlər ümumi əmlakın tərkibinə daxil edilmişdir. Normanın mahiyyətindən irəli gələn əsas meyar obyektin adından və ya binanın hansı hissəsində yerləşməsindən daha çox, onun birdən artıq sahəyə xidmət etməsi və binanın ümumi istifadəsi və istismarı üçün funksional təyinat daşımasıdır. Bununla yanaşı, ümumi əmlak sahə mülkiyyətçilərinə ümumi paylı mülkiyyət hüququ ilə məxsus olduğundan, ayrıca bir mülkiyyətçinin müstəqil sərəncam predmetinə çevrilə bilməz. Ona sahiblik, ondan istifadə və onun barəsində sərəncam ümumi mülkiyyət rejiminə uyğun həyata keçirilir. Bu səbəbdən qanun ümumi əmlakın həcminin azaldılmasını bütün sahə mülkiyyətçilərinin razılığı ilə şərtləndirir, eyni zamanda ümumi yığıncağın qərarı əsasında onun ayrı-ayrı obyektlərinin üçüncü şəxslərin istifadəsinə verilməsinə imkan yaradır. Beləliklə, qeyd edilən normanın ümumi məqsədi çoxmənzilli binanın vahid əmlak kompleksi kimi normal fəaliyyət göstərməsi üçün zəruri olan hissələrin fərdi qaydada mənimsənilməsinin qarşısını almaq, həmin əmlak üzərində bütün sahə mülkiyyətçilərinin ortaq hüquqlarını qorumaq və onun idarə olunmasının hüquqi əsaslarını müəyyən etməkdir. Lakin iş materiallarında olan sübutlardan (binanın inşaat pasportu, işçi layihəsinin təhlili, ekspertiza rəyi və s.) görünür ki, mübahisələndirilən sahələr qanunun müəyyən etdiyi ümumi sahələr olmamaqla yanaşı, layihə sənədlərində avtomobil dayanacağı (qaraj) kimi qeyd edilmiş, layihə sənədləri ekspertizadan keçirilmiş, nəticə olaraq həmin ünvanda avtomobil dayanacağı üzrə tikinti layihəsi razılaşdırılmış və binanın istismarına icazə verilmişdir. Iş materiallarında olan Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin ## #### 2026-cı il tarixli, *-**- **-**/*-****/**** nömrəli rəyindən də görünür ki, “xxxx” MMC tərəfindən xxxx” Mənzil-Tikinti Kooperativinin sifarişi əsasında tərtib edilmiş, yüksək mərtəbəli yaşayış binasının eskiz layihəsində mansard və zirzəmi mərtəbələrinin nəzərdə tutulduğu, binasının mansard və zirzəmi mərtəbələrinin öz əksini tapdığını nəzərə alaraq həmin sahələrin binanın ümumi sahəsinə aid olduğu, həmin sahələrin hazırda faktiki layihədə göstərilən şəkildə mövcud olduğu, eskiz layihədə zirzəmi mərtəbəsinin avtodayanacaq (qaraj) kimi nəzərdə tutulduğu, binanın eskiz layihəsi ilə tikililərin faktiki planda yerləşməsi və tikililərin təyinatları müqayisə olunduqda binanın faktiki vəziyyətinin təsdiq edilmiş layihəyə uyğun gəldiyi müəyyən edilmişdir. Işdə olan Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsi * saylı Bakı Ərazi Idarəsinin “xxxx” MMMC-yə ünvanladığı ## #### 2026-cı il tarixli məktubundan da görünür ki, binanın zirzəmi mərtəbəsi binaya verilmiş *** nömrəli, ##.##.2019-cu il tarixli istismara icazə aktına əsasən qeyri-yaşayış sahəsinə nəzərdə tutulmuş, razılaşdırılmış layihədə avtodayanacaq olduğu qeyd edilmişdir. Zirzəmi mərtəbədə yerləşən qarajlardan bir neçəsi daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyatdan keçmişdir. Zirzəmi mərtəbədə yerləşən, daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyatdan keçən və keçməyən qaraj sahələri istisna olmaqla, qalan sahələr (birdən artıq sahəyə xidmət edən mexaniki, elektrik, sanitar-texniki, digər avadanlıq, yollar və s.) ümumi istifadə üçün nəzərdə tutulmuşdur. Yuxarıda da qeyd edildiyi kimi, “xxxx” MMMC-nin qarşılıqlı iddiasının əsasını mübahisəli avtomobil-dayanacaq yerlərinin çoxmənzilli binanın ümumi əmlakı olması və buna görə “xxxx” MTK-nın həmin sahələr barəsində ayrı-ayrı şəxslərlə müqavilə bağlamaq səlahiyyətinə malik olmaması və s. təşkil edir. Lakin Mənzil Məcəlləsinin 35.1-ci maddəsinin məzmunu çoxmənzilli binanın zirzəmisində yerləşən bütün sahələrin avtomatik olaraq sahə mülkiyyətçilərinin ümumi paylı mülkiyyəti hesab edilməsinə əsas vermir. Həmin normaya görə ümumi əmlakın müəyyən edilməsində həlledici meyar obyektin yerləşdiyi mərtəbə deyil, onun funksional təyinatı, yəni ayrıca sahənin tərkib hissəsi olmaması və birdən artıq sahəyə xidmət etmək üçün nəzərdə tutulmasıdır. Təsadüfi deyildir ki, qanunverici ümumi əmlak sırasında ümumiyyətlə “zirzəmiləri” deyil, məhz “mühəndis qurğuları olan zirzəmiləri” və “birdən artıq sahəyə xidmət edən avadanlıq olan texniki zirzəmiləri” göstərmişdir. Buna görə də zirzəmidə yerləşən və layihə üzrə müstəqil funksional təyinata malik avtomobil-dayanacaq sahəsinin yalnız yerləşdiyi yerə görə Mənzil Məcəlləsinin 35.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan ümumi əmlak kimi qiymətləndirilməsi həmin normanın məzmununun əsassız genişləndirilməsi olardı. Iş üzrə toplanmış sübutlar isə mübahisəli sahələrin məhz ayrıca funksional təyinata malik avtomobil-dayanacaq sahələri olduğunu təsdiq edir. Bakı Şəhər Icra Hakimiyyəti Memarlıq və Şəhərsalma Baş Idarəsinin ## ###### 2009-cu il tarixli sənədində razılaşdırılmış işçi layihə üzrə binanın birinci mərtəbəsinin qeyri-yaşayış sahəsi, zirzəmi mərtəbəsinin isə yeraltı avtodayanacaq kimi nəzərdə tutulduğu göstərilmişdir; sonradan binanın istismarına da müvafiq qaydada icazə verilmişdir. Işdə olan ## #### 2026-cı il tarixli ekspert rəyi də bu sənədlərlə uzlaşaraq zirzəmi mərtəbəsinin eskiz layihəsində avtodayanacaq (qaraj) kimi nəzərdə tutulduğunu və binanın faktiki vəziyyətinin təsdiq edilmiş layihəyə uyğun olduğunu müəyyən etmişdir. Ekspert rəyində zirzəmi və mansardın “binanın ümumi sahəsinə” aid edilməsinə dair ifadə isə həmin sahələrin Mənzil Məcəlləsinin 35-ci maddəsi mənasında “ümumi əmlak” olması nəticəsini doğurmur. “Binanın ümumi sahəsi” tikinti-texniki göstərici, “çoxmənzilli binanın ümumi əmlakı” isə müəyyən hüquqi meyarlara əsaslanan mülkiyyət rejimidir. Əks yanaşma binanın ümumi sahəsinin hesablanmasına daxil edilən bütün qeyriyaşayış obyektlərinin ayrıca mülkiyyət predmeti ola bilməməsi kimi qanundan irəli gəlməyən nəticəyə gətirib çıxarardı. Bununla yanaşı, iş materialları mübahisəli avtomobil-dayanacaq yerlərinin sonradan, MMMC yaradıldıqdan sonra ümumi əmlakdan süni şəkildə ayrılması barədə dəlili də təsdiq etmir. Əksinə, ayrı-ayrı avtomobil-dayanacaq yerlərinə dair müqavilələrin 2016–2019-cu illərdə bağlandığı, müqavilələrdə onların konkret sayı və nömrələrinin göstərildiyi müəyyən edilir; “xxxx” MMMC isə yalnız ## #### 2025-ci ildə yaradılmışdır. Bundan başqa, iş materiallarında həmin binada ayrıca qeyri-yaşayış sahələri üzərində xüsusi mülkiyyət hüquqlarının dövlət qeydiyyatına alınmasını təsdiq edən sənədlər də mövcuddur. Belə vəziyyətdə yalnız zirzəmidə mühəndis-kommunikasiya xətlərinin, su nasoslarının, elektrik avadanlıqlarının və digər ümumi qurğuların mövcud olması bütün zirzəmi mərtəbəsinin, o cümlədən layihədə əvvəlcədən avtodayanacaq kimi müəyyən edilmiş fərdiləşdirilmiş sahələrin ümumi əmlaka çevrilməsi üçün kifayət deyil. Həmin qurğular, onlara xidmət üçün zəruri sahələr, ümumi giriş-çıxış yolları, panduslar və digər ümumi istifadə hissələri Mənzil Məcəlləsinin 35.1-ci maddəsinin şərtlərinə cavab verdiyi həddə ümumi əmlak sayıla bilər, lakin bu hüquqi rejimin ayrıca avtomobil-dayanacaq yerlərinə də avtomatik şamil edilməsi üçün iş materiallarında yetərli əsas müəyyən olunmur. Beləliklə, MMMC-nin binanın həqiqətən ümumi istifadəsinə və birdən artıq sahəyə xidmət edən hissələrinin idarə olunması və həmin əmlakla bağlı sahə mülkiyyətçilərinin mənafelərinin müdafiəsi üzrə qanundan irəli gələn səlahiyyətlərinin olması mübahisəli avtomobil-dayanacaq yerləri üzərində də eyni hüquqların mövcudluğunu ifadə etmir. Qarşılıqlı iddianın təmin edilməsi üçün MMMC yalnız ümumi əmlakın idarəçisi olduğunu deyil, məhz mübahisə predmeti olan konkret avtomobil-dayanacaq yerlərinin Mənzil Məcəlləsinin 35.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş ümumi əmlak olduğunu sübut etməli idi. Halbuki işçi layihə, inşaat sənədləri, istismara icazə, ekspert rəyi və mübahisəli sahələrin faktiki təyinatı birlikdə qiymətləndirildikdə bunun əksi – həmin sahələrin binanın ümumi istifadəsinə xidmət edən texniki sahələr deyil, layihənin ilkin mərhələsindən avtomobil-dayanacaq məqsədilə nəzərdə tutulmuş sahələr olması müəyyən edilir (həmçinin qeyd edilməlidir ki, hazırki vəziyyətdə mübahisəli sahələrə dair cavabdehlərin mülkiyyət hüquqları dövlət qeydiyyatına alınaraq, müvafiq çıxarışlarla təmin olunmuşdur). Göründüyü kimi, MMMC tələbinin və apellyasiya şikayətinin əsası kimi istinad etdiyi halları əsaslandıra və sübut edə bilməmişdir. Apellyasiya şikayətinin bu və digər dəlilləri formal mülahizələrə əsaslanmaqla işdə olan sübutlarla təsdiq olunmur. Halbuki, MPM-in 77.1-ci maddəsinin tələbinə görə, hər bir tərəf öz tələb və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. «Qavazov Bolqarıstana qarşı» iş üzrə ## #### 2008-ci il tarixli Qərarında Avropa Məhkəməsi qeyd etmişdir ki, sübutlar qiymətləndirilərkən, bir qayda olaraq əsaslı şübhədən kənar standartlar tətbiq olunur. Eləcə də, MMMC-nin nümayəndəsinin izahatları (bildirdikləri) özü-özlüyündə yetərli və mötəbər sübut kimi qəbul edilə bilməz. Çünki, MPM-in 106.1-ci maddəsinin tələbinə görə işdə iştirak edən şəxslərin iş üçün əhəmiyyətli olan və onlara məlum olan faktlar barədə izahatları iş üzrə toplanmış digər sübutlarla yanaşı yoxlanılmalı və qiymətləndirilməlidir. Iş üzrə tərəflərin izahatlarının xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, həmin məlumatlar işin nəticəsində maraqlı olan şəxslər tərəfindən verilir, bu isə məhkəməni onlara kifayət qədər ehtiyatlı yanaşmağa məcbur edir. Mülki Prosessual qanunvericiliyə görə, iş üzrə tərəflərin izahatları yalnız başqa obyektiv sübutlarla təsdiq edildiyi halda məhkəmə tərəfindən qəbul edilə bilər. Bu baxımdan hər bir izahat məhkəmə tərəfindən ətraflı yoxlanılmalı və digər mövcud subutlarla təsdiq edilib əsaslandırılmalıdır. Bunun davamı olaraq qeyd edilməlidir ki, əqdin etibarsızlığının tələb edilməsi hər hansı şəxsin başqa şəxslər arasında bağlanmış müqavilənin qanuniliyinə ümumi nəzarət vasitəsi deyil, konkret subyektiv mülki hüququn və ya qanunla qorunan mənafenin müdafiəsinə xidmət edən hüquqi müdafiə üsuludur. Buna görə əqdin tərəfi olmayan şəxsin həmin əqdi mübahisələndirmək hüququnun mövcudluğu üçün əqdin onun hüquq sferasına bilavasitə müdaxilə etməsi, başqa sözlə, həmin şəxsin mübahisə predmetinə münasibətdə müdafiə edilməli maddi hüquqa malik olması tələb olunur. Mülki Məcəllənin 337.2-ci maddəsinin mahiyyəti də mübahisə edilən əqdin etibarsızlığını onu mübahisələndirmək hüququna malik olan subyektin iradə ifadəsi ilə əlaqələndirir. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun hüquqi mövqeyinə görə də mübahisə edilən əqdlər baxımından etibarsızlığın nəticələri yalnız əqdi mübahisələndirmək hüququ olan əlaqədar şəxsin (subyektin) onu mübahisələndirməsi halında meydana çıxır. Deməli, əqdin etibarsızlığı barədə tələb irəli sürən üçüncü şəxsin prosessual qaydada iddiaçı kimi çıxış etməsi kifayət etmir; onun məhz mübahisələndirilən əqdlə toxunulan maddi hüququ və bundan irəli gələn subyektiv tələb hüququ mövcud olmalıdır. Hazırkı halda MMMC-nin mübahisəli müqavilələri mübahisələndirmək hüququ yalnız həmin müqavilələrin predmetini təşkil edən qaraj-avtomobil dayanacağı sahələrinin Mənzil Məcəlləsinin 35-ci maddəsi mənasında sahə mülkiyyətçilərinin ümumi əmlakı olması halında yarana bilərdi. Çünki MMMC-nin qanundan irəli gələn idarəetmə və müdafiə səlahiyyətləri məhz çoxmənzilli binanın ümumi əmlakı ilə məhdudlaşır. Lakin iş üzrə müəyyən edilmiş hallara əsasən mübahisəli avtomobil-dayanacaq yerləri Mənzil Məcəlləsinin 35.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan ümumi əmlak deyil və buna görə də MMMC-nin idarəetmə və hüquqi müdafiə predmetinə daxil olmur. Belə olduqda həmin sahələr barəsində MTK ilə ayrı-ayrı şəxslər arasında bağlanmış müqavilələr MMMC-nin və onun təmsil etdiyi sahə mülkiyyətçilərinin ümumi əmlak üzərindəki hüquqlarını azaltmır, dəyişdirmir və ya onlara xitam vermir. Müdafiə edilməli maddi hüquq mövcud olmadıqda isə onun pozulmasına əsaslanan müdafiə vasitəsindən istifadə etmək hüququ da yarana bilməz. Buna görə qaraj sahələrinin ümumi əmlak olmadığı barədə nəticə eyni zamanda MMMC-nin həmin sahələrə dair əqdləri mübahisələndirməkdə hüquqi marağının və subyektiv tələb hüququnun olmaması nəticəsini şərtləndirir. Belə vəziyyətdə, MMMC-nin əqdin etibarlılığına dair müvafiq sübutların (alqı-satqı müqavilələrinin real bağlanmadığı, tərəflərin həmin müqaviləsində faktiki olaraq iştirak etməməsi istiqamətində şəxslərin anten məlumatlarının əldə edilməsi, şəxslərin MTK-nın rəhbərliyi ilə qohumluq əlaqələrinin olubolmamasının müəyyənləşdirilməsi məqsədilə Ədliyyə Nazirliyi Qeydiyyat və Notariat Baş Idarəsinə sorğu göndərilməsi) əldə edilməsi barədə vəsatətinin təmin olunmasına da zərurət qalmamışdır. Həmçinin qeyd edilməlidir ki, şəxslərin mübahisələndirilən bəzi qaraj sahələri üzərində hazırki vəziyyətdə mülkiyyət hüquqları dövlət qeydiyyatına alındığından qanunla qorunur. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 13-cü maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasında mülkiyyət toxunulmazdır və dövlət tərəfindən müdafiə olunur. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 29-cu maddəsinə görə hər kəsin mülkiyyət hüququ vardır. Mülkiyyətin heç bir növünə üstünlük verilmir. Mülkiyyət hüququ, o cümlədən xüsusi mülkiyyət hüququ qanunla qorunur. Hər kəsin mülkiyyətində daşınar və daşınmaz əmlak ola bilər. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir. Heç kəs məhkəmənin qərarı olmadan mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz. Əmlakın tam müsadirəsinə yol verilmir. Dövlət ehtiyacları və ya ictimai ehtiyaclar üçün mülkiyyətin özgəninkiləşdirilməsinə yalnız qabaqcadan onun dəyərini ədalətli ödəmək şərti ilə yol verilə bilər. Azərbaycan Respublikası MM-nin 157.4 və 157.9-cu maddələrinə əsasən əgər mülkiyyətə qəsd və ya başqa maneələr əşyanı götürmədən və ya ondan məhrum etmədən törədilirsə, mülkiyyətçi qəsd edəndən bu hərəkətlərə son qoymağı tələb edə bilər. Bu cür hərəkətlər davam etdirildikdə mülkiyyətçi həmin hərəkətlərə son qoyulmasını məhkəmə vasitəsi ilə tələb edə bilər. Beləliklə, qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin apellyasiya şikayətinə əsasən ləğvinə hər hansı qanuni əsas müəyyən edilmir, ona görə də apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, qətnamə apellyasiya şikayətinə əsasən dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. MPM-in 385.2-ci maddəsinə əsasən birinci instansiya məhkəməsinin faktlar nöqteyinəzərindən qanuni və əsaslı olan və mahiyyəti üzrə düzgün olan qətnaməsi yalnız formal mülahizələrə görə ləğv edilə bilməz. Şərh edilənlərə əsasən və MPM-in 372, 382, 384.0.1, 393 və 405.0.1-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏT ETDI: Iddiaçılar iddiaçı13 və qeyrilərinin cavabdehlər “xxxx” Mənzil-Tikinti Kooperativinə, “xxxx” Mənzil Mülkiyyətçilərinin Müştərək Cəmiyyətinə, cavabdeh2 və Bakı şəhəri Binəqədi rayon Icra şöbəsinə qarşı “maneələrin aradan qaldırılması, qarajların təhvil verilməsi” tələbinə dair ilk, həmçinin iddiaçı “xxxx” Mənzil Mülkiyyətçilərinin Müştərək Cəmiyyətinin cavabdehlər iddiaçı13 və qeyrilərinə qarşı “müqavilələrin etibarsız hesab edilməsi” tələblərinə dair qarşılıqlı iddia ərizəsinə dair mülki iş üzrə Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(***)-****/**** saylı qətnaməsindən qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı “xxxx” Mənzil Mülkiyyətçilərinin Müştərək Cəmiyyəti tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilməsin. Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(***)-****/**** saylı qətnaməsi apellyasiya şikayətinə əsasən dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qətnamədən işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 02 (iki) ay müddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına kassasiya şikayəti verilə bilər.