Saatlı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(055)-947/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Saatlı rayonu İş № e-2(055)-947/2025 04.07.2025 SAATLI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Abuşov İxtiyar Əliyar oğlu, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı subroqasiya qaydasında sığorta ödənişi tələbi barədə kiçik iddia ərizəsinə dair işə baxaraq, M ü ə y y ə n e t d i: İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti Cavabdeh qarşı kiçik iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək subroqasiya qaydasında 2500 manat məbləğində sığorta ödənişinin, 45 manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun və 0,4 manat bank xidmət haqqının cavabdehdən alınaraq iddiaçının hesabına köçürülməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti iddia ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətində PAT********** nömrəli icbari sığorta müqaviləsi əsasında 31 iyul 2024-cü il tarixdə sığortalanmış “MERSEDES E200 SDİ” markalı, ** CD *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili Cavabdeh xx.xx.2024 il tarixdə sürücülük hüququ olmadan Saatlı rayonu ərazisində idarə edərkən törətdiyi yol nəqliyyat hadisəsi nəticəsində «MERSEDES BENZ E270» markalı, ** UM *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə maddi ziyan vurmuşdur. Saatlı Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2024-ci il tarixli, 3(055)-491/2024 saylı inzibati xəta haqqında iş üzrə qərarına əsasən Cavabdeh həmin yol-nəqliyyat hadisəsinin baş verməsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 332.4-cü maddəsi ilə təqsirli bilinərək 500 manat cərimə edilmişdir. Həmin yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində avtomobil servisinin qiymətləndirmə aktı ilə müəyyən edilmişdir ki, «MERSEDES BENZ E270» ** UM *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə 2500 manat zərər dəymişdir. Hadisə üzrə 134355 saylı sığorta aktı tərtib edilmiş və İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən «MERSEDES BENZ E270» markalı, ** UM *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə 2500 manat sığorta ödənişi edilmişdir. İddiaçı xəbərdarlıq məktubu ilə 2500 manat pulu subroqasiya qaydasında cavabdehdən tələb etmiş, amma cavadeh heç bir ödəniş etməmişdir. Ona görə də İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti 2500 manat məbləğində subroqasiya qaydasında sığorta ödənişinin, 45 manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun və 0,4 manat bank xidmət haqqının Cavabdeh alınaraq iddiaçının hesabına köçürülməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərilərək iddiaçının tələbinə dair əsaslandırılmış etirazının olduğu halda 10 iş günü müddətində öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu bildirilmişdir. Lakin cavabdehdən ərizəyə dair etiraz daxil olmamışdır. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən işə iddiaçının təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmasını mümkün hesab edir. İşdə olan 134355 sığorta aktından görünür ki, “MERSEDES E200 SDİ” markalı, ** CD *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil PAT********** saylı icbari sığorta müqaviləsi əsasında xx.xx.2024-ci il tarixdən xx.xx.2025-ci il tarixədək İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən sığortalanmışdır. İşdə olan Saatlı Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2024-ci il tarixli, 3(055)-491/2024 saylı inzibati xəta haqqında iş üzrə qərarının surətindən görünür ki, Cavabdeh “MERSEDES E200 SDİ” markalı, ** CD *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili idarə edərkən törətdiyi inzibati xətaya görə Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 332.4-cü maddəsi ilə təqsirli bilinərək 500 manat məbləğində cərimə edilmişdir. Baş vermiş yol nəqliyyat hadisəsinə görə maddi zərər dəymiş avtomobil «MERSEDES BENZ E270» markalı, ** UM *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil olmuşdur. İşdə olan 02 yanvar 2023-cü il tarixli avtomobil servisinin qiymətləndirmə aktından görünür ki, «MERSEDES BENZ E270» markalı, ** UM *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə ümumilikdə 2500 manat vurulmuş ziyan hesablanmışdır. İşdə olan “Kapital Bank”ın xx.xx.2024-cü il tarixli ödəniş qəbzindən görünür ki, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən 134355 sığorta aktı əsasında 2500 manat sığorta ödənişi edilmişdir. İşdə olan 14 aprel 2025-ci il tarixli pretenziyadan və onun qəbul edilməsi barədə poçt xəbərnaməsindən görünür ki, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti etmiş olduğu 2500 manat məbləğində sığorta ödənişini, Cavabdeh 10 iş günü müddətində iddiaçıya ödənilməsini tələb etmişdir. Məhkəmə iş materiallarını tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırıb, hesab edir ki, iddia əsaslı olduğundan təmin olunmalıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21-ci maddəsinə əsasən zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququna malik olan şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavilədə zərərin əvəzinin daha az miqdarda ödənilməsi nəzərdə tutulmasın. Həmin Məcəllənin 936.2-ci maddəsinə görə isə faydalanan şəxsin zərərvuran şəxsə qarşı zərərin əvəzini ödəmək tələbi (iddiası) ilə bağlı hüquq əmlak sığortası üzrə sığorta ödənişini vermiş sığortaçıya subroqasiya qaydasında onun verdiyi sığorta ödənişi məbləğində keçir. Həmin Məcəllənin 936.5-ci maddəsinə görə sığortaçı subroqasiya hüququndan zərərvuran şəxsin özünə və (və ya) müvafiq sığorta hadisəsi ilə bağlı risklər üzrə həmin şəxsin məsuliyyətini sığortalamış sığortaçıya, həmçinin dəyən zərərə görə sığortalı və ya faydalanan şəxs qarşısında maddi məsuliyyət daşıya bilən digər şəxsə qarşı istifadə edə bilər. Həmin Məcəllənin 1097.1-ci maddəsinə əsasən mülki hüquq pozuntusu (delikt) nəticəsində fiziki şəxsin şəxsiyyətinə və ya əmlakına vurulmuş zərərin, habelə hüquqi şəxsin əmlakına və işgüzar nüfuzuna vurulmuş zərərin əvəzi zərərvuran tərəfindən tam həcmdə ödənilməlidir. Qanunla zərərin əvəzini ödəmək vəzifəsi zərəri vurmayan şəxsin öhdəsinə qoyula bilər. Həmin Məcəllənin 1108.1-ci maddəsinə əsasən ətrafdakılar üçün yüksək təhlükə ilə bağlı fəaliyyəti (nəqliyyat vasitələrindən, mexanizmlərdən, yüksək gərginlikli elektrik enerjisindən, atom enerjisindən, partlayıcı maddələrdən, güclü təsir edən zəhərlərdən və i.a. istifadə edilməsi; tikinti fəaliyyətinin və onunla bağlı digər fəaliyyətin həyata keçirilməsi və s.) nəticəsində mülki hüquq pozuntusu törətmiş fiziki və hüquqi şəxslər yüksək təhlükə mənbəyinin vurduğu zərərin əvəzini ödəməyə borcludurlar, bu şərtlə ki, zərərin qarşısıalınmaz qüvvənin təsiri və ya zərərçəkənin qəsdi nəticəsində əmələ gəldiyini sübuta yetirməsinlər. Zərərin əvəzini ödəmək vəzifəsi yüksək təhlükə mənbəyinə mülkiyyət hüququ ilə və ya digər qanuni əsasla (icarə hüququ ilə, nəqliyyat vasitəsini idarə etmək hüququna dair etibarnamə üzrə və i.a.) sahiblik edən fiziki və ya hüquqi şəxsin öhdəsinə qoyulur. Həmin Məcəllənin 1108.3-cü maddəsinə əsasən yüksək təhlükə mənbələrinin sahibləri bu mənbələrin qarşılıqlı təsiri (nəqliyyat vasitələrinin toqquşması və i.a.) nəticəsində üçüncü şəxslərə dəymiş zərər üçün bu Məcəllənin 1108.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan əsaslar üzrə birgə məsuliyyət daşıyırlar. Yüksək təhlükə mənbələrinin qarşılıqlı təsiri nəticəsində onların sahiblərinə dəymiş zərərin əvəzi ümumi əsaslarla ödənilir. “İcbari sığortalar haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 25.1 və 25.1.3cü maddələrinə əsasən sığortaçının mülki məsuliyyətin icbari sığortası üzrə verdiyi sığorta ödənişi məbləğində sığortalıya və (və ya) müvafiq hallarda sığorta olunana qarşı subroqasiya hüququ icbari sığorta şəhadətnaməsində göstərilən əmlakın onu istifadə etməyə, idarə etməyə, işlətməyə və digər qaydada istismar etməyə hüququ olmayan şəxs tərəfindən istismar edilməsi; bu zaman, müvafiq əmlak buna hüququ olmayan şəxs tərəfindən sığortalının və ya sığorta olunanın, bu barədə məlumatlı olmağa borclu olduğu hallar istisna olmaqla, xəbəri olmadan istismar edilərsə, subroqasiya hüququ həmin şəxsə qarşı yaranır. Həmin Qanunun 25.2-ci maddəsinə əsasən bu Qanunun 25.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hallarda subroqasiya hüququ sığorta hadisəsinin baş verməsində təqsirli olan şəxsə qarşı yaranır. Sığorta hadisəsinin baş verməsində təqsirli olan şəxs işlərin təhlükəsiz aparılmasına əmək müqaviləsi, mülki hüquqi müqavilə və ya muzd əsasında müəyyən tapşırığın yerinə yetirilməsi üçün müvafiq əmlakı işlətməsi, idarə etməsi və ya digər qaydada istifadəsi üçün ona verən sığortalının (sığorta olunanın) nəzarəti altında fəaliyyət göstərdiyi və ya fəaliyyət göstərməli olduğu halda, subroqasiya hüququ həmin sığortalıya (sığorta olunana) qarşı da istifadə edilə bilər. İş materialları araşdırılarkən müəyyən olundu ki, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətində PAT********** nömrəli icbari sığorta müqaviləsi əsasında sığortalanmış “MERSEDES E200 SDİ” markalı, ** CD *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili Cavabdeh xx.xx.2024 il tarixdə sürücülük hüququ olmadan Saatlı rayonu ərazisində idarə edərkən törətdiyi yol nəqliyyat hadisəsi nəticəsində «MERSEDES BENZ E270» markalı, ** UM *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə maddi ziyan vurmuşdur. Saatlı Rayon Məhkəməsinin Məhkəməsinin xx.xx.2024-ci il tarixli, 3(055)-491/2024 saylı inzibati xəta haqqında iş üzrə qərarına əsasən Cavabdeh həmin yol-nəqliyyat hadisəsinin baş verməsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 332.4-cü maddəsi ilə təqsirli bilinərək 500 manat cərimə edilmişdir. Avtomobil servisinin qiymətləndirmə aktı ilə müəyyən edilmişdir ki, həmin yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində «MERSEDES BENZ E270» ** UM *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə 2500 manat zərər dəymişdir. Hadisə üzrə 134355 saylı sığorta aktı tərtib edilmiş və İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən «MERSEDES BENZ E270» dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə 2500 manat sığorta ödənişi edilmişdir. İddiaçı xəbərdarlıq məktubu ilə 2500 manat pulu subroqasiya qaydasında cavabdehdən tələb etmiş, amma cavadeh heç bir ödəniş etməmişdir. Ona görə də İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti Cavabdeh 2500 manat məbləğində subroqasiya qaydasında sığorta ödənişinin, 45 manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun və 0,4 manat bank xidmət haqqının alınaraq iddiaçının hesabına köçürülməsini tələb edir. Qeyd olunanları nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, baş vermiş yol nəqliyyat hadisəsinə görə İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti ödədiyi 2500 manat sığorta ödənişini subroqasiya qaydasında Cavabdeh tələb etməkdə haqlıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Şərh olunanları nəzərə alaraq məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, iddia təmin edilərək Cavabdeh subroqasiya qaydasında 2500 manat sığorta ödənişi alınaraq İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin hesabına köçürülməlidir. İşdə olan 22 may 2025-ci il tarixli ödəniş qəbzindən görünür ki, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən 45 manat dövlət rüsumu və 0,4 manat bank xidmət haqqı ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinin tələbinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Göstərilən maddənin tələbinə uyğun olaraq məhkəmə hesab edir ki, məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün ödənilmiş 45 manat dövlət rüsumu və 0,4 manat bank xidmət haqqı cavabdehdən alınaraq iddiaçının xeyrinə ödənilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-6-cı maddəsinə əsasən, məhkəmə Q ə t e t d i: İddia təmin edilsin. Cavabdeh subroqasiya qaydasında 2500 (İki min beş yüz) manat sığorta ödənişi alınaraq iddaçı İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin hesabına köçürülsün. Məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün ödənilmiş 45 (qırx beş) manat dövlət rüsumu və 40 (qırx) qəpik bank xidmət haqqı cavabdehdən alınaraq iddiaçının xeyrinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan bir ay müddətində Saatlı Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən istifadə etməklə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən apellyasiya qaydasında şikayət verilmədikdə qətnamə həmin müddət başa çatdığı vaxtdan sonrakı gün qanuni qüvvəyə minir.